زانایانی بە ناوبانگی کورد
گەورەکانی ڕێی خەبات
کاروانی شەهیدان
فۆنت و نەرم ئامێری کوردی
» بەم زووانە
 
 
دوایین بابەتەکان
گەورەکانی تر
هونه‌رمه‌ندان
نووسه‌ران
شاعیران
 
ناودارانی ئەم سەردەمە
(mp3) چریکەی نوێ
» بەم زووانە
 (mp3)چریکەی ئەوین
سه‌رژمێر
evinebook آمارگیر وبلاگ ==============

خۆشەویستەکانمان
»
.: هەموو خۆشەویستەکانمان:.

كتێبخانه ی كوردي ئه وين

پاڵەنگانی نوێ

مەشاهیری کورد

نــاودار

هه ورامان هانه به رچه م

كتاب خانه هورامان

مشاهیر كرد

ئه کره م حه‌سن زاده(سه‌ریاس)

دۆستان و هاوڕێیانی کتێبخانەی کوردی ئەوین سڵاوتان لێ بێت

بەم شێوە ڕایدەگەیێنین کە بەم زووانە دابەزاندنی (ئاپۆلۆد) زیاتر لە (9GIG ) ٩گیگابایت لە فایلە Mp3 کانمان لە سەر سێرورە بە هێز و هێمنە کانی  google drive دوایی دێت و بە شانازیەوە ڕایدەگەیێنین کە گەورەترین وبەهێزترین بیرۆکەی کتێبخانەی کوردی دونیا دێتە بەردەستی ئێوەی خۆشەویست

 


ئیسماعیل خورماڵی-هەڵبژاردە


ئارمان ڕەسوڵ


هیوا قادر-تەسیلەیی کۆڵان


هێمن سنەیی-هۆنراوەکانی مامۆستا هێمن موکوریانی


هۆنراوەکانی ئەمین گەردیگلانی


هۆنراوەکانی کەژاڵ ئادەمی


هاوڕێ حه‌مه‌ خورشید


نازی عەزیزی-هۆنراوە بە فارسی هەڵبژاردە


مامۆستا عەلی ئەبادی-پەندی پێشینان هەڵبژاردە


لاک ئەمیر


کەماڵ ماملێ


کەژاڵ ئیسماعیل


کوردۆ سوید 


کاوە کرماشانی


کاوە حسێن


کانی هەڵەبجەیی


کاروانی شێخ جەلال-خوێندنەوەی ئازاد ساراوی


فەرهاد سەنگاوی


شەرمین بابان


شێرکۆ بێکەس


شوکروڵای بابان-هەڵبژاردە سی دی ١م


شـــــاڵاو


شاعیرانی کرماشان


سەرکەوت ڕەسوڵ


سدیق عەبدوڵڵاهی و فەرامەرز فاتیحی


زۆراب مەخموری


زانا عەبدول ڕەحمان


ڕەوەند هەڵەبجەیی


ڕەنج سەنگاوی


دەرباز جەماڵ


دلێر مەحەمەد


چوارینەکانی خەیام-بە دەنگی مامۆستا هێمن

چوارینەکانی خەیام-بە دەنگی علی خزری


جەمال خەمبار


پێشە


پـــــــۆڵا


بێ ناو و نەناسراو


بەرزان هەستیار


چێشتی مجێور-ژیانی مامۆستا هەژار-خوێندنەوەی ئومێد عەلی ( لە گەڵ ڕێز و سپاس و خۆشەویستیم بۆ  دۆستی بەڕێزم ئەندازیار فواد ڕۆستەمی )

هۆنراوەکانی بێکەس گەرمیانی


هۆنراوەکانی بڵند خۆشناو

په‌روین موشیر وه‌زیری و سەید محەمەد تاهیری هاشمی-سی دی ۱م

په‌روین موشیر وه‌زیری و سەید محەمەد تاهیری هاشمی-سی دی ٢م


ئاواز ئەحمەد-هۆنراوەکانی حەزرەتی نالی


باست حەمە غەریب-ڕازی تەنیایی-هۆنراوەکانی ئەحمەدی هەردی

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی حەزرەتی مەحوی

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی حەمدی

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی سەید کامیلی ئیمامی

 باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی مامۆستا وەفایی

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی محەمەد ساڵح دیلان

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی ئەحمەد موختار جاف

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی حەریق

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی مامۆستا ناری

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی حەزرەتی نالی

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی مەولەویی

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی گۆران

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی شەهید مەلا عەلی

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی ئەحمەد مەحەمەد بەشی ١م

باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی ئەحمەد مەحەمەد بەشی ٢م

 باست حەمە غەریب-هۆنراوەکانی ئەحمەد مەحەمەد بەفری دەریا

نووسراوە لە لایەن ئه وین، لە ڕێکەوتی سه شنبه بیستم خرداد 1393،لە  کاتژمێری  22:53 |

 دیوانی شێعرەکانی بێهنام شەریفی (عاشق ) 

سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ برای خۆشەویست بێهنام شەریفی


گوڵ باخی خەنی(کووە شعر لەکی)-سەید ئارمان حوسەینی((ریوار))

سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ برای خۆشەویست سەید ئارمان حوسەینی((ریوار)) بۆ ناردنی

ئەم کتێبە بۆ ئیمەیلی كتێبخانه ی كوردی ئه وين


 

یانەی دڵان-دیوانی مامۆستا محەمەد عەلی مەدهۆش

سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ برای خۆشەویست سامان عەلی مەدهۆش ،کوڕی مەدهۆشی

 شاعیر لە شاری سڵێمانی-باشوورى كوردستان بۆ ناردنی ئەم کتێبە بۆ ئیمەیلی كتێبخانه ی كوردی ئه وين

 


نێوی کتێب: تـۆقی‌عـه‌زازیل
نـووســـــه‌ر:
ســــه‌یدقادر هیدایه‌تی
بابەت:
ڕۆمان
چاپ و پەخش‌:
تاران، کـــۆڵه‌پشتی
چاپی‌ یەکەم/
1391
ئه‌ژمــــــار:
1000
داگرتن(دانلۆد)

سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ Shewnus- rwana1 بۆ ناردنی ئەم کتێبە بۆ ئیمەیلی كتێبخانەی كوردی ئه وين

 


ئێواره شێعری شاره كه م ساحێو

 


 

لانکەی کوردستان و سکاڵای دڵ-کۆمەڵەی شێعر بارام موکوریانی

 

سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ مامۆستای خۆشەویست، کاک بارام موکوریانی بۆ ناردنی ئەم کتێبە بۆ ئیمەیلی کتێبخانەی كوردی ئه وين

 

 

 


 

                                

              گۆڤاری ژن-ژمارەی۲۸            گۆڤاری ژن-ژمارەی۲۷ 


       گۆڤاری ژن-ژمارەی٢٥           گۆڤاری ژن-ژمارەی٢٦                 

            گۆڤاری ژن-ژمارەی٢٥            گۆڤاری ژن-ژمارەی٢٦                  


               

کازێوە-عومەر محەممەدی

 

 

 

سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ مامۆستای خۆشەویست، کاک عومەر محەممەدی بۆ ناردنی ئەم کتێبە بۆ ئیمەیلی كتێبخانەی كوردی ئه وين


ڕێبەری زاراوە ئامارییەکان-نووسینی جەماڵ عەبدول

فەرهەنگی زاراوە هونەریەکان-نووسینی جەماڵ عەبدول

سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ مامۆستای خۆشەویست، ئەسعەد قەرەداخی بۆ ناردنی ئەم کتێبانە بۆ ئیمەیلی كتێبخانەی كوردی ئه وين

 


فەهەنگی هەنبانە بۆرینە ی مامۆستا هەژار

 

سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ برای خۆشەویست عه‌بدولسه‌تار عاسم يه‌حيا لە شاری

هه‌ولێر -باشوورى كوردستان بۆ ناردنی ئەم کتێبە بۆ ئیمەیلی كتێبخانه ی كوردی ئه وين


داگرتنی کتێبی گفتوگۆ لەسەر خوانی خوێنین

ئامادەکردنی؛ حەمە کاکەڕەش
بەشداربووان؛ بەختیار عەلی/ هەندرێن/ د. ئەحمەدی مەلا/ هیوا قادر/ ئیسماعیل حەمەئەمین/ شێرزاد حەسەن/ گۆران بابەعەلی
ئەم کتێبە لە ساڵی 2007 دا بڵاوکراوەتەوە


 

نووسراوە لە لایەن ئه وین، لە ڕێکەوتی پنجشنبه پانزدهم اسفند 1392،لە  کاتژمێری  0:59 |

  مه‌حمه‌ت نه‌سره‌ت ناوبانگ به‌ عه‌زیز نه‌سین (1915- 1995 تورکیه‌).پاش ته‌واو کردنی خوێندنی گشتی ده‌چێته‌ زانکۆی ئه‌فسه‌ری و ده‌بێته‌ ئه‌فسه‌ری ئه‌رته‌ش، پاش ماوه‌یه‌ک له‌م کاره‌ ده‌کشێته‌وه‌ و جل و به‌رگی سه‌ربازی له‌ به‌ر داده‌که‌نێ و ماوه‌یه‌ک خه‌ریکی ڕۆژنامه‌فرۆشی و کتێب فرۆشی و وێنه‌گری و حسێب داری ده‌بێت به‌ڵام له‌ کۆتایی دا ڕوو دێنێته‌ نووسین به‌ تایبه‌ت ته‌نزنووسیی.

نه‌سین به‌ ڕاستی نوێنه‌ری ئه‌ده‌بییاتی پێشکه‌وتووی تورک،نووسه‌رێکه‌ که‌ ئاسه‌واره‌کانی وه‌کوو چقڵێک له‌ برینی چڵک‌کراوی به‌شێک له‌ سته‌م و نادادپه‌روه‌رییه‌کانی ده‌سه‌ڵاتی تورکیه‌ ڕۆچووه‌ و گه‌نده‌ڵییه‌کانی کۆمه‌ڵگای خۆی له‌ به‌رگی ته‌نزدا هێناوه‌ته‌ به‌رچاوی خوێنه‌ران. ناوی ئه‌و له‌ تورکیه‌ و سه‌رانسه‌ری جیهاندا به‌ بیر هێنه‌ره‌وه‌ی ئازادیخوازی و دادپه‌روه‌ری و خه‌بات دژ به‌ کۆنه‌په‌رستی و دواکه‌وتوویی کۆمه‌ڵایه‌تییه‌.

ده‌سه‌ڵاته‌کانی تورکیه‌ و ڕه‌گه‌زپه‌رستان هه‌میشه‌ هه‌وڵه‌کانی ئه‌ویان دژ به‌ نه‌زانیی و ڕه‌گه‌زپه‌رستیی،زێده‌ڕۆیی ئایینی،دیکتاتۆری،سه‌ره‌ڕۆیی و فاشیزم، به‌ ده‌سبه‌سه‌رکردن و زیندان و ئه‌شکه‌نجه‌ وه‌ڵام داوه‌ته‌وه.‌ ئه‌مه‌یه‌ سیمای ڕاسته‌قینه‌ی عه‌زیز نه‌سین که‌ له‌ وڵاتی ئێمه‌دا بۆ به‌شێک له‌ خوێنه‌ران و لاوانمان نه‌ناسراو ماوه‌ته‌وه‌.زۆربه‌ی ئاسه‌واره‌کانی ڕه‌خنه‌یه‌کی تونده‌ له‌ سیستمی دیوان سالاری و نادادپه‌روه‌رییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوورییه‌کانی کۆمه‌ڵگای ئه‌و کاتی تورکیه.‌ نه‌سین دوو جار خه‌ڵاتی نێونه‌ته‌وه‌یی ئیتالیای وه‌رگرتووه‌.له‌م نووسه‌ره‌ زیاتر له‌ چل کتێب به‌ جێ ماوه‌ که‌ به‌ سی زمانی زیندووی جیهان وه‌رگێڕدراونه‌ته‌وه‌،له‌ کتێبه‌کانی ده‌توانین ئاماژه‌ به‌ په‌خمه‌،فێڵباز،که‌رێک که‌ میداڵی وه‌رگرت،بووکی گه‌ڕه‌ک،مل ئه‌ستوور،منداڵه‌کانی ئاخرزه‌مان،حه‌قده‌ستی کۆتایی ساڵ،مه‌گه‌ر له‌ وڵاتی ئێوه‌ که‌ر نییه‌، کڵاوی زاوایه‌تی و....بکه‌ین.

زۆر له‌ کورته‌ چیرۆکه‌کانی عه‌زیز نه‌سین له‌ لایه‌ن سه‌مین باغچه‌بان،ئه‌حمه‌دی شاملوو،سه‌مه‌دی بێهڕه‌نگی و ڕه‌زا هه‌مڕاهه‌وه‌ کراوه‌ته‌ فارسی.له‌ تایبه‌تمه‌ندیه‌ به‌رچاوه‌کانی چیرۆکه‌کانی نه‌سین ئه‌وه‌یه‌ که‌ زمانی کۆن و ڕه‌قی ئه‌ده‌بیی که‌ ببووه‌ کۆسپێک له‌ به‌رده‌میدا نا لاوه‌ و ڕووی کرده‌ زمانی ساکاری خه‌ڵک به‌ڵام خۆی له‌ سه‌رچاوه‌ی ده‌وڵه‌مه‌ندی ئه‌ده‌بییاتی نه‌ته‌وه‌یی خافڵ نه‌کرد،هه‌ر ئه‌مه‌ بووه‌ته‌ هۆی سه‌رکه‌وتنی چیرۆکه‌کانی له‌ نێو خه‌ڵکدا.

کورته‌ چیرۆکی ئیمپراتۆریای زه‌به‌لاحی مه‌ڕه‌کان چیرۆک و مێژووی گورگگه‌لی دڕنده‌ و فێڵبازن که‌ بۆ هه‌ڵدڕینی مه‌ڕه‌کان ده‌یان داویان ناوه‌ته‌وه‌،مێژووی فێڵبازانێکه‌ که‌ تاقمێک ساویلکه‌یان به‌ بیر و هزری "پان" و ئاواتی ئیمپراتۆریای گه‌وره‌ و له‌وه‌ڕگه‌ بێ‌کۆتاییه‌کانی هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندووه‌.نووسه‌ر به‌ نه‌خشاندنی خوێنخۆری و فێڵبازیی گورگه‌کان و گه‌مژه‌یی مه‌ڕه‌ فریو خواردووه‌کان ئاوێنه‌یه‌کی ڕاسته‌قینه‌ی لووره‌لووری گورگانی وڵاته‌که‌ی بۆ ئێمه‌ وێنا کردووه‌.

عه‌زیز نه‌سین هه‌رچه‌ند له‌م چیرۆکه‌دا مێژوو و ده‌روونناسی گورگ و مه‌ڕه‌کانی کۆمه‌ڵگای خۆی نیشان داوه‌ به‌ڵام ئه‌م چیرۆکه‌ چیرۆکێکه‌ دژ به‌ هه‌موو "پان"ه‌کان و ئایدۆلۆژییه‌ چه‌وت و سه‌ره‌ڕۆکان.

 




له‌ سه‌رده‌مێک له‌ مێژوودا بۆ گورگه‌کان نێچیرگه‌یه‌ک نه‌مابوو،چونکه‌ شێر و پڵنگ و به‌بر و ده‌عبا دڕنده‌کانی دیکه‌ نێچیرگه‌کانی جیهانیان له‌ نێوان خۆیاندا دابه‌ش کردبوو،ئیدی بۆ گورگه‌کان شوێنێک بۆ ڕاو نه‌مابوو.هه‌رچه‌ند گورگیش بۆ خۆی دڕنده‌یه‌ به‌ڵام له‌ دڕنده‌یی‌دا ناگاته‌ شێر و پڵنگ و به‌بر،بۆیه‌ نه‌یان ده‌توانی به‌ ئاسانی بچنه‌ نێو هه‌رێمی ژێرده‌سه‌ڵاتی ئه‌وان و به‌ده‌ست هێنانی بژیوی ژیان بۆیان زۆر دژوار بوو، و ته‌نانه‌ت به‌ برسی ده‌مانه‌وه‌.

گورگه‌کان بۆ ڕزگار بوون له‌م بارودۆخه‌ ناله‌باره‌ ده‌بوایه‌ چاره‌یه‌کیان بدۆزایه‌ته‌وه‌.هه‌ر بۆیه‌ کۆنگره‌یه‌کی گه‌وره‌یان ساز دا و له‌م کۆنگره‌یه‌دا  بۆ چۆنیه‌تی دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ر پێکه‌وه‌ ده‌ستیان کرده‌ ڕاوێژ کردن. له‌ کۆتایی دا بڕیاریان دا له‌ گه‌ڵ زانایانیاندا ته‌گبیرێک بکه‌نه‌وه‌،پیره‌ گورگێکی زانا هاته‌ نێو کۆڕه‌که‌ و وتی:برایانی هه‌ره‌ ئازیزم.هاوڕه‌گه‌زه‌ هێژاکانم ،شێر و پڵنگ و له‌م جۆره‌ دڕندانه‌ چه‌وسێنه‌رانن ئه‌م چه‌وسێنه‌ره‌ زه‌به‌لاحانه‌ باشترین ناوچه‌کانی جیهانیان بۆ خۆیان زه‌وت و داگیر کردووه‌.شوێنێکیان بۆ ئێمه‌ نه‌هێشتۆته‌وه‌،ئێمه‌ش ناوچه‌یه‌کمان ده‌وێ.

پیره‌گورگی زانا لێره‌دا تۆزێک ڕاوه‌ستا و پاشان گه‌رووی ساف کرد و ئه‌م پێشنیاره‌ی دا:برایانی هێژا پێشنیار ده‌که‌م هه‌موو پێکه‌وه‌ هاوار بکه‌ین:گورگه‌کان له‌ هه‌مووان باشترن،گورگه‌کان ئه‌م پێشنیاره‌یان قبووڵ کرد و وێکڕا سێ جار هاواریان کرد:گورگه‌کان له‌ هه‌مووان چاکترن.ئه‌م ڕسته‌یه‌ هه‌موو ڕۆژێ دووپات ده‌بووه‌وه‌،به‌ جۆرێک که‌ بووه‌ دروشمی کۆمه‌ڵگای گورگه‌کان.

پاشان پیره‌ گورگی زانا قسه‌کانی خۆی درێژه‌ پێدا و وتی:ئێمه‌ش ده‌بێ هه‌رێمی ژێرده‌سه‌ڵاتی خۆمان هه‌بێ،بۆیه‌ پێشنیارم ئه‌وه‌یه‌ به‌ مه‌ڕه‌کان بسه‌لمێنین که‌ ئیمپراتۆرییه‌کی زه‌به‌لاح بۆ خۆیان دروست بکه‌ن،پاشان کاتێ که‌ هه‌موویان بۆ پێکهێنانی ئیمپراتۆرییه‌که‌یان کۆ ده‌بنه‌وه‌ ئێمه‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ گه‌مارۆ ده‌ده‌ین و ده‌یگرینه‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتمان و تا کاتێ تێر نه‌بووینه‌ لێیان ده‌خۆین.

پێشنیاری پیره‌گورگی زانا په‌سه‌ند کرا و به‌ پێی ئه‌م پێشنیاره‌  و بۆ به‌دیهێنانی ئه‌م پیلانه‌ هه‌موو زانایان کۆڕێکیان پێک هێنا و له‌ چۆنیه‌تی به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌م پێشنیاره‌یان کۆڵییه‌وه‌.گورگێکی زانای دیکه‌ وتی:

پێش هه‌موو شتێک ده‌بێ مه‌ڕه‌کان له‌ شوێنێک کۆ که‌ینه‌وه‌ تا بتوانین به‌ ئاسانی بیانخۆین.گورگێکی دیکه‌ وتی:ڕاسته‌،مه‌ڕیش وه‌کوو گیانله‌به‌رانی دیکه‌ کاتێ هه‌ست به‌ مه‌ترسی ده‌کا پێکه‌وه‌ کۆ ده‌بنه‌وه‌ بۆیه‌ ده‌بێ مه‌ترسییه‌کیان بۆ دروست بکه‌ین و هه‌ست به‌م مه‌ترسییه‌یان له‌ ناخدا پێ بسه‌لمێنین بۆ وێنه‌ ئه‌م مه‌ترسییه‌ ده‌توانین ناوی قالاپینتۆپی لێ بنێین.

گورگه‌کانی دیکه‌ پرسیان:قالاپینتۆپ ئیدی چییه‌؟گورگی زانا ساخته‌ بوون و ناڕاسته‌قینه‌ بوونی وه‌ها مه‌ترسییه‌کی بۆیان شی کرده‌وه‌ و وتی:مه‌ترسییه‌کی ناڕاسته‌قینه‌ زۆر ئاسانتر له‌ مه‌ترسییه‌کی ڕاسته‌قینه‌ ده‌توانرێ بسه‌لمێنرێ.چونکه‌ شتێکی ڕاسته‌قینه‌ دره‌نگ یا زوو ئاشکرا ده‌بێ به‌ڵام شتێکی خه‌یاڵاوی ناتوانرێ ئاشکرا بکرێ و ده‌ربکه‌وێ.

گورگه‌کان بڕیاریان دا مه‌ڕه‌کان له‌ مه‌ترسی قالاپینتۆپ ئاگادار بکه‌نه‌وه‌ و پێیان بڵێن:ئه‌مان هه‌میشه‌ له‌ به‌رانبه‌ر ئه‌م مه‌ترسییه‌ پشتیوانی مه‌ڕه‌کانن ئه‌م پێشنیاره‌ تێکڕا په‌سه‌ند کرا.پاشان گورگێکی دیکه‌ وتی:ئه‌مه‌ ڕاسته‌ که‌ بۆ کۆکردنه‌وه‌ی مه‌ڕه‌کان له‌ شوێنێک دا، ده‌بێ فریویان بده‌ین و له‌ مه‌ترسی قالاپینتۆپ ئاگاداریان بکه‌ینه‌وه‌ ،به‌ڵام ئه‌مه‌ ته‌واو نییه‌ و ده‌بێ جگه‌ له‌مه‌ ئامانجێکی گه‌وره‌یان له‌ مێشکیاندا بۆ بخولقێنین و ئه‌م ئامانجه‌ دوور و به‌دی نه‌هاتووه‌ ده‌بێ بۆیان خه‌یاڵاوی و وه‌کوو خه‌وێکی شیرین وابێ.

گورگه‌کان پرسیان:چۆن ده‌بێ ئامانجێکیان پێ بقه‌بووڵێنین تا بۆ به‌ ده‌ست هێنانی مێگه‌ل مێگه‌ل بکه‌ونه‌ دوای.گورگی زانا وه‌ڵامی دایه‌وه‌:پێویست بوونی پێکهێنانی ئیمپراتۆریای زه‌به‌لاحی مه‌ڕه‌کانیان بۆ شی ده‌که‌ینه‌وه‌ و ناوی ئه‌م ئامانجه‌ش ده‌نێین مه‌ڕگه‌رایی.پاش بڕیاردان له‌م کۆڕه‌دا ده‌ستیان کرده‌ به‌ڕێوه‌بردنی پیلانه‌کانیان.بۆیه‌ چوونه‌ نێو مه‌ڕه‌کان و له‌ نێویاندا قازانج‌په‌رست‌ترینیان و خۆویست‌ترینیان و گه‌مژه‌ترینیانیان دۆزییه‌وه‌ و ئه‌وانیان کرده‌ لایه‌نگری خۆیان و باشترین له‌وه‌ڕگه‌کانیان وه‌کوو به‌رتیل دابه‌مان و به‌ به‌ڵێنی درۆ فریویانیان دا.

به‌م جۆره‌ له‌ نێوان مه‌ڕه‌کاندا ڕه‌وتی مه‌ڕگه‌رایی په‌ره‌ی سه‌ند و کتێبه‌کانی ڕه‌وتی مه‌ڕگه‌رایی هاته‌ نووسین،له‌م کتێبانه‌دا ئاوه‌ها نووسرابوو.ئێمه‌ مه‌ڕه‌کان له‌ هه‌مووان باشترین ،له‌ کاتێکدا له‌ مووی شێر و پڵنگ خورییه‌ک به‌ ده‌ست نایێ مووی ئێمه‌ بۆ خوری باشترینه‌،ته‌نانه‌ت پووشکه‌ڵه‌کانیشمان ده‌کرێته‌ کوود،به‌ڵام پیسایی شێر و پڵنگ جگه‌ له‌ پیس کردنی ژینگه‌ سوودێکیان نییه‌،ئێمه‌ باشترینین بۆیه‌ ده‌بێ ئیمپراتۆریای زه‌به‌لاحی مه‌ڕه‌کان پێک بێنین و بۆ پێکهێنانی ئه‌م ئیمپراتۆرییه‌ ده‌بێ له‌ ڕێکخراوی ئامانج‌گه‌رایانی مه‌ڕایه‌تی دا یه‌ک بگرینه‌وه‌.

ده‌بێ دژ به‌ دوژمنانمان ڕاوه‌ستین.بمرێ قالاپینتۆپ.ئێمه‌ به‌دیهێنه‌ری ئیمپراتۆریای گه‌وره‌ی مه‌ڕه‌کانین.

هه‌موو له‌وه‌ڕگه‌ پان و به‌رینه‌کانی ئه‌م دنیایه‌ هی ئێمه‌یه‌.ئێمه‌ سه‌ری قالاپینتۆپ پان ده‌که‌ینه‌وه‌.گورگه‌کان له‌و مه‌ڕانه‌ی که‌ ئاوا بیریان ده‌کرده‌وه‌ پاڵپشتی و یارمه‌تیان ده‌کرد.تاقمێک له‌ مه‌ڕه‌کان به‌ دیتنی ئه‌م پشتیوانی و یارمه‌تیانه‌ی گورگه‌کان بیریان ده‌کرده‌وه‌:ئێمه‌ تا چ ڕاده‌یه‌ک له‌ باره‌ی گورگه‌کانه‌وه‌ هه‌ڵه‌مان ده‌کرد،له‌ کاتێکدا ئه‌وان زۆر خێرخواز و یارمه‌تی‌ده‌رمانن.ئێستا ده‌زانین که‌ ئه‌وان هاوڕێ و دۆستی ئێمه‌ن.گورگه‌کان که‌ زۆر به‌ ئه‌زموون و زانا و فێڵباز بوون هه‌ندێ پسپۆڕیان ده‌نارده‌ لای مه‌ڕه‌کان تاکوو ڕێنوێنیان بکه‌ن.

گورگه‌کان جگه‌ له‌م پسپۆڕانه‌ هه‌ندێ سیخوڕیان ده‌نارده‌ نێو ئه‌وان تاکوو شۆفارییان بۆ بکه‌ن ئه‌م سیخوڕانه‌ خۆیان له‌ پێستی مه‌ڕدا ده‌شارده‌وه‌.ئه‌وان به‌ باشی فێرکرابوون و وه‌ک مه‌ڕ قاله‌قالیان ده‌کرد.مه‌ڕه‌کان ئه‌م شۆفارانه‌یان وه‌ک خۆیان ده‌زانی و ڕێزیان لێ ده‌گرتن ئه‌م شۆفارانه‌ هه‌ر قسه‌یه‌کیان به‌م ڕسته‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌کرد:ئێمه‌ ئێستا زۆرتر له‌ هه‌ر زه‌مانێک پێویستمان به‌ یه‌کیه‌تی و هاوده‌نگی هه‌یه‌.

پاش ئه‌م پێشه‌کییه‌ مه‌ڕه‌کانیان بۆ یه‌کیه‌تی و کۆ بوونه‌وه‌ له‌و ناوچه‌یه‌ که‌ ده‌ستنیشانیان کردبوو بانگهێشت ده‌کرد،ئامانجی ئیمپراتۆریای مه‌ڕه‌کان ورده‌ ورده‌ خێرا له‌ مێگه‌لێکه‌وه‌ بۆ مێگه‌لێکی‌تر ده‌گوازرایه‌وه‌ هه‌موو مێگه‌له‌کان داواکاری هاوده‌نگی و یه‌کیه‌تی له‌ به‌رانبه‌ر دوژمنه‌ گه‌وره‌که‌یان قالاپینتۆپ بوون.

و به‌ ئاواتی گه‌یشتن به‌ له‌وه‌ڕگه‌ بێ‌کۆتاییه‌کان و مێرگه‌ڵانه‌ پان و به‌رینه‌کان له‌ ئیمپراتۆرییه‌که‌یاندا بوون.به‌ڵێ هه‌موو مه‌ڕه‌کان پۆل پۆل به‌ره‌و شوێنی مه‌به‌ست کۆچیان ده‌کرد. بیر کردنه‌وه‌ له‌وه‌ی که‌ هه‌موو ئه‌و مه‌ڕه‌ گه‌مژانه‌ فریوی گورگه‌کانیان خواردووه‌ شتێکی هه‌ڵه‌ بوو.به‌ڵام له‌م نێوانه‌دا چه‌ند مه‌ڕێکی زانا و ئاقڵیشیان تێدا بوو که‌ تێده‌کۆشان هاوڕه‌گه‌زه‌کانی خۆیان ئاگادار بکه‌نه‌وه‌.

ئه‌وان ده‌یانگوت:دوژمنێک به‌ ناوی قالاپینتۆپ بوونی نییه‌ و مه‌ترسی وه‌ها دوژمنێک دروست‌کراوی زه‌ینی گورگه‌کانه‌ که‌ ئامانجیان خولقاندنی مه‌ترسییه‌کی ناڕاسته‌قینه‌یه‌ بۆ شاردنه‌وه‌ی خۆیان له‌ پێش چاوان وه‌کوو مه‌ترسییه‌کی ڕاسته‌قینه.ئه‌م مه‌ڕه‌ ئاقڵانه‌ هه‌روه‌ها خه‌یاڵاوی بوونی ئیمپراتۆریای زه‌به‌لاحی مه‌ڕه‌کانیان بۆ هاوڕێیانیان شی ده‌کرده‌وه‌ و جه‌ختیان ده‌کرد که‌ مه‌ڕه‌کان له‌م ئیمپراتۆریا خه‌یاڵاوییه‌دا به‌ ئاواتی له‌وه‌ڕگه‌ و مێرگه‌ڵانه‌ سه‌وز و به‌رینه‌کان هه‌ڵده‌دڕێن و ده‌بنه‌ خۆراکی گورگه‌ برسییه‌کان.

به‌ڵام ئه‌م هه‌وڵانه‌ بێ‌سوود بوون چونکه‌ بیری یه‌کیه‌تی له‌ به‌رانبه‌ر قالاپینتۆپی دوژمن و بیری پێکهێنانی ئیمپراتۆریای مه‌ڕه‌کان زۆر په‌ره‌ی سه‌ندبوو و که‌سانێک که‌ دژ به‌مه‌ بیریان ده‌کرده‌وه‌ وه‌کوو خاین و دوژمنی مه‌ڕه‌کان چاو لێ ده‌کران،له‌ خه‌یاڵی ئیمپراتۆریای مه‌ڕه‌کاندا له‌وه‌ڕگه ‌و مێرگه‌ڵانه‌کان ته‌نانه‌ت له‌ سه‌رمای زستاندا سه‌رسه‌وز و ئاوه‌دان و وه‌کوو به‌هه‌شت وابوون.هه‌وڵدان بۆ پێکهێنانی ئه‌م ئیمپراتۆریایه‌ ورده‌ ورده‌ به‌ره‌و پێشه‌وه‌ ده‌چوو.

بۆ سه‌رکه‌وتن له‌ به‌رانبه‌ر قالاپینتۆپی دوژمندا هێزی سه‌ربازیی ڕێکوپێک له‌ نێوان مه‌ڕه‌کاندا دروست‌کرا،ته‌نانه‌ت چۆنیه‌تی ڕێگا ڕۆیشتنی مه‌ڕه‌کان ئیدی گۆڕدرابوو و وه‌کوو گورگ هه‌نگاویان هه‌ڵده‌گرت،ئه‌وان ئیدی قاله‌قالیان نه‌ده‌کرد به‌ڵکوو تێده‌کۆشان بلوورێنن.ئاکام پاش ئه‌م هه‌وڵانه‌ ڕۆژی مه‌به‌ست گه‌یشته‌ به‌ره‌وه‌ هه‌واڵه‌کان له‌ مێگه‌لێکه‌وه‌ بۆ مێگه‌لێکی دی بڵاو ده‌بووه‌وه‌ و مێگه‌ل مێگه‌ل له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا بۆ به‌ یه‌ک گه‌یشتن و له‌ ناوبردنی قالاپینتۆپ و دروستکردنی ئیمپراتۆریا و ده‌ستپێکردنی ژیانێکی نوێ به‌ ڕێ که‌وتن.

ڕێپێوان به‌ دژواری تێده‌په‌ڕی،به‌ هه‌زاران مه‌ڕ له‌ دۆڵێکی درێژ و به‌ریندا که‌ گورگه‌ پسپۆڕه‌کان پێیانیان نیشان دابوو کۆ بوونه‌وه‌. ئه‌وان به‌ بێ ڕاوه‌ستان دروشمیان ده‌دا:بمرێ قالاپینتۆپ!ئێمه‌ شایانی دروستکردنی ئیمپراتۆریای گه‌وره‌ی مه‌ڕه‌کانین.له‌ ناکاو هه‌موو گورگه‌ برسییه‌کان مه‌ڕه‌کانیان گه‌مارۆدا و به‌ هاسانی هه‌ڵیانیانده‌دڕی و ده‌یانخنکاندن و ده‌یانخواردن.چونکه‌ مه‌ڕه‌کان ئیدی نه‌ شوانێکیان بوو،نه‌ سه‌گێک که‌ بیانپارێزن ئه‌وان تازه‌ زانیبوویان که‌ مه‌ترسی ڕاسته‌قینه‌ کامه‌یه‌،تازه‌ تێگه‌یشتبوون دوژمنی ڕاسته‌قینه‌ کێیه‌؟و فریویان خواردووه‌.به‌ڵام ئیدی کار له‌ کار ترازابوو.

له‌ ئاکامی گه‌مژه‌یی و خۆویستی و قازانج‌په‌رستی هه‌ندێ له‌ مه‌ڕه‌کان گورگه‌کانیش بوونه‌ خاوه‌نی وڵات و ژێر ده‌سه‌ڵات. ئه‌وان ئیدی فه‌رمانڕه‌واییان ده‌کرد.به‌ڵام ئه‌و چه‌ند مه‌ڕه‌ ئاقڵه‌ی که‌ پێشتریش فریوی ئه‌م درۆیانه‌یان نه‌خواردبوو له‌ سووچ و قوژبنی وڵاتدا خۆیان شاردبووه‌وه‌ و به‌ره‌ی پاش و داهاتووی مه‌ڕه‌کانیان په‌روه‌رده‌ ده‌کرد.ئه‌گه‌ر ئه‌وان نه‌بووایه‌ن جۆرێک له‌ گیانله‌به‌ران به‌ ناوی مه‌ڕ وێکڕا له‌ ناو ده‌چوون و ده‌فه‌وتان.

ئه‌م به‌سه‌رهاته‌ که‌ گێڕدرایه‌وه‌ هه‌رچه‌ند له‌ مێژووی مه‌ڕه‌کاندا به‌ شێوه‌ی نووسین تۆمار نه‌کراوه‌ به‌ڵام ئه‌م فریوکارییه‌ له‌ لایه‌ن گورگه‌کانه‌وه‌ هه‌روه‌ها له‌ جیهاندا به‌رده‌وامه‌، چونکه‌ له‌ جیهانی ئه‌مڕۆشدا چ له‌ نێوان مه‌ڕه‌کان و چ له‌ نێوان گیانله‌به‌رانی دیکه‌دا سه‌د مه‌خابن که‌سانێکی قازانج‌په‌رست،خۆویست و گه‌مژه‌ بوونیان هه‌یه‌!


عه‌زیز نه‌سین 1973 

وه‌رگێڕ له‌ فارسییه‌وه‌:  له‌تیف سوڵتانی


 سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ مامۆستای خۆشەویست، کاک لەتیف سوڵتانی بۆ ناردنی ئەم بابەتە بۆ ئیمەیلی كتێبخانەی كوردی ئه وين

                                               

 

 

 

نووسراوە لە لایەن ئه وین، لە ڕێکەوتی جمعه شانزدهم خرداد 1393،لە  کاتژمێری  22:56 |

 

"که‌ژاڵ ئه‌حمه‌د" یه‌کێ له‌ هه‌ستیاره‌ به‌ناوبانگه‌کانی باشووری کوردستانه‌و له‌ ساڵی1967 له‌ شاری پڕ رازی ‌که‌رکووک له‌ دایک بووه‌. وه‌ک زۆربه‌ی هۆنه‌رانی‌‌تر زه‌وقی نووسین هه‌ر له‌ ته‌مه‌نی منداڵیه‌وه‌ تێیدا بووه‌. له‌به‌ر بارودۆخی ئه‌و کاته‌ له‌ هه‌ل‌و مه‌رجێکی ‌سه‌خت و ناله‌بار ده‌رسی خوێند و بۆ خوێندن رێگه‌ی‌ سلێمانی ده‌گرێته‌به‌ر‌.

 

سه‌ره‌ڕای هه‌مووی ئازار و زه‌بی که‌ چێشتی ئێستا یه‌کێک له‌ رۆژنامه‌وانه‌‌ لێهاتووه‌کانی کوردستانه. جیاواز له‌مانه‌، که‌ژاڵ ئه‌حمه‌د چالاکی بزووتنه‌وه‌ی ئازادی ژن‌و مافی ژنان و یه‌کێ له‌ ئه‌ندامانی لێژنه‌ی نووسه‌رانی رۆژنامه‌ی "کوردستانی نوێ"‌یه‌. له‌ ته‌مه‌نی 19 ساڵیدا بۆ یه‌که‌مجار  هۆنراوه‌کانی بڵاو کرده‌وه‌. پاشان 6 به‌رهه‌می‌تریشی بڵاو ده‌کرێنه‌وه‌. چوار کۆمه‌ڵه‌ شێعری: ‌"به‌نده‌ری‌بێرمۆدا"، "وته‌کانی وتن"، "قاوه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ ئه‌ودا" و "ئاوێنه‌م شکاند"، کۆمه‌ڵیک‌ وتار و لێکۆڵینه‌وه‌ به‌ نێوی "کتێببی ژن"، "ناسنامه‌ی بکو‌ژه‌کان، چه‌ند خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ ئینتیما و به‌جیهانی بوون" که‌ وه‌رگێڕانه. 

 

مامۆستا فه‌ره‌یدوون عه‌بدوول به‌رزنجی، له‌ ساڵی 1986 دا، که‌ژاڵ ئه‌حمه‌د له‌ کۆڕێکی شیعرییدا ئه‌ناسێنێ

 

ده‌توانین بڵێین که‌ژاڵ ئه‌حمه‌دیش وه‌ک ژیلا حسه‌ینی له‌گه‌ڵ فروغ نامۆ‌ نه‌بووه‌و ئیلهامی لێ‌وه‌رگرتووه‌. هۆنراوه‌کانی که‌ژاڵ سانا و روون، به‌ڵام قوول و پڕ‌بایه‌خن. زمانی نووسینه‌که‌ی زمانێکی په‌تی و نه‌رم و نیانه‌. هه‌رکه‌س به‌قه‌ده‌ر ده‌رکی خۆی ده‌توانێ که‌ڵکی لێ‌وه‌رگرێ. ئه‌مه‌ زۆر گرینگه‌ که‌ قه‌ڵه‌مت له‌ بارێک بچه‌رخێ که‌ هه‌موو که‌س لێت تێبگه‌ن. له‌ وتارێکی فارسی له‌ "سه‌ید عه‌لی ساڵحی" خوێندم که‌: "لێهاتووییه ئه‌گه‌ر‌ زمانی که‌ژاڵ ئه‌حمه‌د به‌ "زمانی ئاشتی" بناسین و ناوی لێبه‌رین". چوونکوو چه‌ندێ خوێندنه‌وه‌که‌ی ئاسانه‌ هه‌ر ئه‌وه‌نده‌یش رێکخستن و سازکردنه‌که‌ی دژواره‌. هاوکات له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که‌ باسی خۆشی و ناخۆشی ژیان، باسی نیشتمان و کوردستان، باسی سروشت و خۆشیمان بۆ ده‌کات، چاوپۆشی له‌ شه‌ڕ و رووداوه‌‌ ناخۆشه‌کان و تاڵیه‌کانی ژین ناکات. هه‌مووی به ‌زمان دێنێ. هونه‌ر واتا ئه‌مه‌؛ بێ‌ده‌مه‌ڵبه‌س ژین و بێ درۆ گوتن. له‌وانه‌یه‌ به‌م بۆنه‌وه‌ بێ که‌ هۆنراوه‌کانی ئه‌م شۆخه‌‌ به‌ زمانی ئینگلیسی، عه‌ره‌بی، نۆروێژی، ئاڵمانی، تو‌رکی و فارسی هه‌ڵگه‌ڕاونه‌ته‌وه‌. بۆ وێنه‌ یه‌کێ له‌ چاپخانه‌کانی نۆروێژ، بۆ یه‌که‌مجار له‌ مێژووی خۆیدا کۆمه‌ڵه‌ شێعری کچێکی کورد (که‌ژاڵ ئه‌حمه‌د)ی به‌ زمانی نۆرویژی له‌ چاپ‌دا و به‌ خه‌ڵکی وڵاته‌که‌ی خۆی ناساند. هه‌روه‌ها ده‌یان وتار و لێکۆڵینه‌وه‌ و باس له‌سه‌ر "ژن"ی له‌ په‌نای هۆنراوه‌کانی به‌ وڵاتانی‌تردا ‌بڵاو کردۆ‌ته‌وه‌. 

 

  

 

 

          

 



به‌سه‌دان...

 
(به‌سه‌دان کچ)
به‌سه‌دان کچ هاوارت بۆ ده‌که‌ن
له‌به‌ر ئاوێنه‌ى باڵاتا
شێت ده‌بن ده‌بوورێنه‌وه‌،
که‌چى هێشتا بێگومانم
له‌وه‌ى تۆ هه‌ر منت ده‌وێت
له‌به‌رئه‌وه‌ى..
قۆپچه‌یه‌کى کراوه‌ى سه‌ر سنگت
به‌رده‌وام دڵنیام ده‌کات له‌وه‌ى
که‌ تۆ چه‌ند منت خۆشده‌وێت.

(به‌سه‌دان که‌س)
به‌سه‌دان که‌س له‌سه‌ر رێگه‌که‌ت ده‌وه‌ستن
گوڵ ده‌که‌ن به‌فه‌رشى به‌رپێت.
هه‌ندێکیان ساڵ و دووان و سێیان
سه‌ره‌ بۆ بینینى چاوت ده‌به‌ستن.
ده‌بینم من...
له‌ ئاپۆره‌ى ده‌ورى تۆدا
هه‌رگیز جێگام نابێته‌وه‌
که‌چى هه‌ر به‌ته‌له‌فۆنێک
قه‌ناعه‌ت به‌دڵم ده‌که‌یت
که‌ ئاماده‌ى هه‌موو دنیا به‌جێبێڵى و
له‌گه‌ڵ من کۆببیته‌وه‌.

(به‌سه‌دان...)
له‌بیر خۆمت ده‌به‌مه‌وه‌
به‌ نووسینى سه‌دان وتار
به‌چنینى دوورودرێژترین به‌رماڵ.
به‌ بوونم به ‌حاخام،
به‌ راهیبه‌،
به‌ حیجاب پۆش،
به‌ بێ ئیمان!

بێ سووده‌ ئه‌ى مه‌رگ...
بۆ کوێ بڕۆم هه‌ر ده‌که‌ومه‌ باوه‌شته‌وه‌!
له‌ ده‌رگاى ماڵ دێمه‌ ده‌رێ
 وه‌ک که‌سێکى عاشقى من،  به‌شه‌رمه‌وه‌
 سه‌رى کۆڵانم لێ ئه‌گریى و
 پێم ده‌ڵێیت: مه‌ترسه‌
 که ‌سه‌یرى نه‌ترسیت ده‌که‌م،
 بڕۆ بژى و ئاوڕم لێمه‌ده‌ره‌وه‌!

هه‌موو جارێ ده‌ست ئه‌ده‌مه‌ جلێکى بووکێنى
 که‌ ئه‌زانم هه‌مان ره‌نگى هاتنمه‌ بۆ لاى تۆ
 لێى په‌شێمان ده‌بمه‌وه‌.
ده‌ستده‌که‌م به ‌هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى گوڵى
 چنراوى سه‌ر ئه‌ته‌مینى یاده‌وه‌ریى
 به‌بادانى سه‌رى ته‌شیى
 به‌ په‌ت په‌تێن، بابه‌ خولێ
 به‌ هه‌میشه‌ خوێندنه‌وه‌.

به‌سه‌دان خه‌م
 خه‌ون
 گومان
 له‌بیر خۆمت ده‌به‌مه‌وه‌ و
 که‌چى له‌بیرم ده‌رناچیت!

 که‌ژاڵ ئه‌حمه‌د-سلێمانی 2006





(وه‌کو به‌رسیله‌ عاشقم)
 
 

چه‌ند عاشقم...
هه‌ر ئه‌ڵێى پرچى کچێکم
 که‌ ته‌ڕ و بڕ، هه‌میشه‌ ئاوى لێ بتكێ و
 هه‌رگیز وشک نه‌بێته‌وه‌.
یان وه‌کو لێوى ئه‌ستوورى ئه‌فریقییه‌ک
 ئه‌و کاته‌ى ماچێ به ‌هه‌وا ئه‌به‌خشێت.
چه‌ند عاشقم...
عه‌یامێکه‌ شه‌وان له‌رز و تا ئه‌مگرێ و
 رۆژانیش وڕێنه‌ئه‌که‌م
 به‌خوا کۆنه‌ ته‌مه‌نى ئه‌وینم و
 تازه‌یه‌ دڵداریم
 هه‌میشه‌ تازه‌یه‌
 ئه‌وه‌تا من، به ‌هه‌زاران هه‌زار جار له ‌ناو بینینتا
 مردووم و
 که‌چى هه‌رده‌م وا ئه‌زانم یه‌که‌مجاره‌ ئه‌تبینم!
چه‌نده‌ شه‌یدام...
هه‌ر خۆم بووم، به‌ته‌نیا
 که‌ سه‌رم کرد به ‌نێو ماڵى بێسه‌مه‌رى
 ئه‌م دنیا حول حولییه‌دا
 به‌ڵام ده‌سته‌کانم پڕبوون له ‌قیژه ‌و شیوه‌نێ
 بۆ خۆمم ئه‌کردن.
هه‌رخۆشم به‌ته‌نیام که‌ ئه‌ڕۆم بۆ مردن
 ده‌ستم به‌تاڵ
 دڵم چۆڵ و
 سه‌رم خاڵیى
 له‌ هه‌موو شت عه‌شق نه‌بێت.
چه‌نده‌ گومڕام...
وا ئه‌زانم، ژیانم له ‌نێوان لێوى عه‌شقدا پیتێکه‌
 مه‌حاڵه‌ ناوترێت
 ئه‌م دڵه‌م پڕیه‌تى له ‌ته‌رمى که‌سانێ
 به ‌هه‌ڵه‌ وامزانى مه‌عشوقن
 که‌چى ئێستاش پێم وا نییه‌ ده‌روونم تابووته‌.
چه‌ند عاشقم...
به ‌وێنه‌ى ده‌نووکى سوورى باڵنده‌یه‌ک
 له‌ناو ده‌مى بێچووه‌که‌یدا
 به ‌چه‌شنى ئه‌و په‌ڕى تووڕه‌بوون
 له‌ناو چاوى ڕه‌شى مندا
 که ‌شێتانه‌ غیره‌ ئه‌که‌م
 وه‌کو به‌رسیله‌ عاشقم
 کاتێ ده‌مت پڕئه‌کات له ‌ئاو و
 ئه‌شک به ‌برژانگه‌کانتا هه‌ڵئه‌خات.
عاشقم وه‌کو عه‌شق خۆى
 که ‌ئاگرێ له‌ناو رۆحدا ئه‌کاته‌وه ‌و
 به ‌پووش و په‌ڵاشى ئازار
 به‌رده‌وامیى پێئه‌دات.
عاشقم وه‌کو عاشق خۆى
 شێتووێت و سه‌رگه‌ردان
 چى له‌وه‌ جوانتره‌؟!
چى بێ له‌ تۆ شیرینتر و
 نازدارتر و سه‌ختتربێ
 ئه‌ى عه‌شق خۆشترین به‌ڵا
 چه‌ند عاشقم
 چه‌نده‌ گومڕام.




که‌ژاڵێکى جودا
 
 مه‌رگ ژینێکى په‌نهانه‌
 ژیان مه‌رگێکى ئاشکرا
 به‌من بێت
 له ‌سه‌ریه‌كێ له‌م پلیکانه‌ ته‌ڕانه‌ى
 که‌ بخوردى دڵم ئه‌به‌ن
 بۆسه‌ر مه‌زارى مه‌ولانا
             گیانم ده‌رچێت.

وه‌کو تاقێ
 له ‌ته‌نیایى هه‌ڵکێشرابێت
 گوڵزاده‌یه‌ک، که‌ جوانترین
 قژى ماش و برنجیى له‌ژێر له‌چکێکى
 شلوملدا خه‌واندبوو
 گڵکۆتى ماچکرد و پێى وتیت سوپاس
 ئه‌زانم لێم زویرنیت.

له‌وکاته‌وه‌ ئه‌ى گۆڕغه‌ریب
 به‌ده‌ست خۆت نییه‌ که‌ ئه‌شک
 به‌گۆناى کتێب و داوى
 فه‌رش و به‌رماڵ و جاجمتا
                        رێده‌کات و
 وه‌ک کاروانى خه‌م بارکردوو
 له‌م په‌ڕى شامه‌وه‌ هه‌تا ئه‌وپه‌ڕى،
 چاوت قه‌تاره‌ى گریانى به‌ستووه‌.

وه‌کو باخێ
 بێدار و چاو له‌ڕِێ بێت
 گوڵه‌باخزاده‌یه‌ک که‌ میهره‌بانترین دڵى
 له‌ژێر قاتێکى ساده‌دا هه‌ڵگرتبوو
 قۆپچه‌یه‌کى سه‌ر رۆحى کرده‌وه‌ و
 به‌ بۆنێ له‌خۆش تێپه‌ڕێت
 پێى وتم باوه‌ڕبهێنه‌
 مه‌ولانا، ئه‌مه‌تا.

دواتر زانیم ئه‌و گومانزاده‌ و
        شیعر زاده‌شه‌
 بۆیه‌ له‌نێوان دوو بۆینباخدا
          سه‌رگه‌ردانه‌ و
 له‌من ئه‌پرسێت کامه‌یان جوانتره‌!

چه‌ند حه‌زم به ‌گۆڕان ئه‌کرد
 هه‌ر ده‌مووت سبه‌ینێ ئه‌گۆڕێم
 ئه‌ى خودا له‌ ناکاوێکدا چه‌نده‌ گۆڕام
 له ‌به‌رده‌م هه‌ڵبژاردنێکى تر و
 مردنێکى تر و
 ژیانێکى تردا
 ئیتر من که‌ژاڵێکى جودام.

زۆر جودا له‌وانه‌ى ناویان به‌ ناوى من ناچێَ و
 ئه‌وانه‌ى ناویان وه‌ک منه‌
 جودا له‌ خۆمى چرکه‌یه‌ک به‌ر له‌م شیعره‌
 جودا له‌جوداییه‌کانى پێشتر و
 پێچه‌وانه‌ى ته‌بایى و گونجانم

به‌ گۆڕى مه‌ولانا
 به ‌سه‌رینى په‌ڕى خه‌ونى ژێرسه‌رى و
 به ‌خۆڵێک له‌سه‌ر ئاوێنه‌ى
 نیشتمان و یاده‌وه‌ریى
 له‌م هه‌ڵوه‌سته‌ ئه‌ڤینه‌وه‌
 هه‌ستئه‌که‌م که‌سێکى ترم
 به‌جۆرێکى تر ئه‌گوزه‌رێت
 ژیانى ناو که‌شتى عومرى ئه‌م قه‌ڵه‌مه‌و
 قیبله‌نوماى قه‌ده‌رم.
ئه‌گه‌ر وانییه‌‌ له‌پاى چى
 له‌ جیاوازترین نامه‌یدا
 پێتان ئه‌ڵێت لێم ببوورن
 ئیتر هیچ وه‌رزێکتان نه‌ما
 بۆ سه‌یرانى واته‌ وات و
 گه‌شتى قسه‌ له‌سه‌رکردنم
 به‌ڵام هێشتا
 هه‌زاران هه‌نجه‌تتان لایه‌
 تا له‌سه‌ر ئه‌م جیاوازبوونه‌ش
                     بمکوژن!

ژیان مه‌رگێکى په‌نهانه‌
 مه‌رگ ژینێکى ئاشکرا
 به‌من بێت
 له‌سه‌ر یه‌كێ له‌م پلیکانه‌ سه‌وزانه‌ى
 کوردستانى دڵم ئه‌به‌ن
 بۆسه‌ر مه‌زارى مه‌ولانا
 دوو ئه‌وه‌نده‌ى نوح بژیم!
چه‌ند جوانه‌ له‌م رێگه‌یه‌دا
 که‌ناوێرم بیدرکێنم
                   خۆشم ئه‌وێیت...

بۆ یه‌که‌مجار هه‌ستئه‌که‌م جیاوازم
 ئه‌م ڕامانه‌
 له ‌ڕاوه‌ستانى نێوانى
 ژیان و مه‌رگ ئه‌چێت.

 که‌ژاڵ ئه‌حمه‌د -شام، 2002




نووسراوە لە لایەن ئه وین، لە ڕێکەوتی جمعه نهم خرداد 1393،لە  کاتژمێری  1:47 |


مەلا کاکە حەمە کوڕی مەلا ئەحمەد ناسراو بە ناری (١٨٧٤-١٩٤٤) شاعرێکی کورد خەڵکی ناوچەی مەریوان بووە. ھۆنراوەکانی نالی و مەحوی کارییان تێکردووە و وشەی «ناری»ی کردووە بە نازناوی ھۆنراوەی خۆی. ناری یەکێکە لە شاعیرەکانی رێبازی کلاسیزمی کوردی.


ژیان

ناوی کاکە حەمەیە و کوڕی مەلا ئەحمەدی کوڕی مەلا محەمەدی کوڕی مەلا عەربدولڕەحمانە. لەساڵی ١٨٧٤ دا لە گوندی کیکن لە ناوچەی مەریواندا ھاتۆتە دنیاوە. لە تەمەنی شەش ساڵیدا لای باوکی دەستی بەخوێندن کردووە، قورئان و پەڕتووکە وردەڵەکانی تەواوکردووە، ئینجا بەفەقێتی بەدوای خوێندن لە مەریوان، سنە، پێنجوێن، سلێمانی، بانە، سابڵاغ، وان، باشقەڵا، ھەولێر و ڕەواندز گەڕاوە. لە ڕەواندز لای مامۆستا ئەسعەدە فەندی خەیلانی ئیجازەی مەلایەتی لە ساڵی ١٨٧٩ وەرگرتووە و گەڕاوەتەوە بۆ کیکن. پاشان بە داوای حسێن بەگ مالکی بێلوو چووە گوندی بێلووی نزیک بە مەریوان و بە دەرس وتنەوەوە خەریک بوە تا ساڵی ١٩٤٤ کۆچی دوایی کردووە و ھەر لە بێلوو بەخاک سپێردراوە.
ناری لە ئەو کەسانەیە لەگەڵ ئەوەدا کە ھۆنراوەی ئایینی و غەرامیی ھەیە، گەلێک ھۆنراوەی نیشتمانیشی ھەیە. لە دۆستانی بە ناوبانگی ناری ئەتوانین ئاماژە بکەینە سەر تاھیر بەگی جاف و شێخ مەحموودی حەفید کە گەلێک ھۆنراوە و پەخشانی زۆر جوانی بۆ داناون.



رووخساری ھۆنراوەکانی

کێشی عەرووزی عەرەبی بەکارھێناوە.
یەکێتی قافیەی پاراستووە.
وشەی عەرەبی و فارسی لە ھۆنراوەکانیدا دیارە.
گرنگی بەوشەکاری و ڕازاندنەوە داوە، لە وشە دەربڕین و بەھرەی وشە ئاراییدا شارەزاییەکی بەتوانا بووە.
ئارەزووی لە جیناس لە شێعردایە. بۆ نموونە ئەم شێعرە:


بە شمشێری مەلالەت بوو، کەوا جەرگی مەلا لەت بوو
بەڵێ مەشھووری ئافاقە مەلا نیوەی مەلالەت بوو
بە پیکی خەم لە سەر سنگی کەلالەت، گەوھەری قەلبی
وەھا لێدا زەمانە، دەستی بشکێ وەک کەلا لەت بوو



ناوەڕۆکی ھۆنراوەکانی

لەڕووی ناوەڕۆکەوە ئەم مەبەست و بابەتانە بەئاشکرا لە ھۆنراوەکانیدا دەدرەوشێتەوە:
دڵداریی و خۆشەویستیی
ستایشی ئایینی
نیشتمانپەروەریی و نەتەوایەتی



نموونەی شیعرێکی دڵداری لای ناری:


چاوەکەم من بۆیە دایم کارو پیشەم زارییە
حاکمی چاوت لەگەڵ من مایلی غەدارییە
شۆڕش و ناڵینی کەس بێ وەجھو بێ عیللەت نییە
ئاھی من فەریادی بولبول ئیشی بێ غەم خوارییە
من ھەر ئەو رۆژە دەسم شۆری لەڕۆحی خۆم کەدیم
حەزرەتی خوون خواری ئەبرۆت مەشرەبی خوونخوارییە
گەر دەپرسی بۆچی بێ نەشئەو مەلوول و عاجزی
روومەتی زەردم عەزیزم شاھیدی بێ بارییە
کەم بە خەندە بێ بەلامۆ حەیفە تەعنەم لێ دەدەی
لێم گەڕێ توبێ و خودا ئەم جارە دەردم کارییە
دڵ لەشامی پەرچەمی رووتا بەدایم بێ خەوە
چونکە کێشکچی لەشەودا عادەتی بێدارییە
حیکمەتی پڕ مەسئەلەی کوڵمت لەبۆ کێ حەل دەبێ؟
ھەر سەحیفە سەد ئیشارەو رەمزی تێدا جارییە
خاڵی رووخسارت ھیدایەت بەخشە، شەرحی زوڵفەکەت
قازی ئاسا حاشیەی ئەگریجەگەکانت لارییە
رووت وەکوو ئاتەش موژەت وەک شیشە ئەبرۆت قیمەکێش
میڕوەحەت زولف و کەبابت جەرگی پارەی نارییە

 

نووسراوە لە لایەن ئه وین، لە ڕێکەوتی سه شنبه ششم خرداد 1393،لە  کاتژمێری  13:42 |

 (pdf) کتێبی نوێ
» بەم زووانە
 (pdf)کتێبخانەی ئەوین
وتەی نووسەر


کتێبخانەی کوردی ئەوین سەر بە هیچ حیزب و لایەنێکی سیاسی و کۆمەڵایەتی نەبووە و نیە و نابێت
دانانی کتێب و بابەتەکانی Mp3 بە مانای لایەنگری لە تەواوی ئەو کتێب و بابەتانە لە لایەن كتێبخانه ی كوردي ئه وين نیە و تەنیا بۆ بردنە سەرەوەی ئاستی هۆشیاری کۆمەڵایەتی و یارمەتی شاعیران و نووسەران و گەشەپێدانی زووان و فەرهەنگ و کولتووری نەتەوایەتی و هەر وەها بەرگیری لە ناوچوون و بڵاوکردنەوەی بێ سنووری ئەو بابەتانە دانراوە و بەس.
هەر کەسێک بە پێی توانای خۆی دەتوانێت بابەتەکانی لە کتێبخانەی کوردی ئەوین بڵاو بکاتەوە.
هەر بۆیە دەبێت بابەتەکانی بنێرێت بۆ ئیمەیلی evinebook@gmail.com هەتاکوو ئێمەش بە ناوی خۆی بڵاوی بکەینەوە

ئارشیو
سەردێڕەکان
وشەی یارمەتی