زندگی نامه شکرالله بابان

 

شکرالله بابان در سال ١٣٠٢در شهر سنندج متولد شد. وی پس از اخذ دیپلم در سنندج برای ادامه تحصیلات به تهران رفت و در رشتەهای الهیات، روانشناسی و حقوق به تحصیل پرداخت.وی ۳ لیسانس در رشته‌های ادبیات فارسی، جغرافیا و معقول و منقول (الهیات) داشت.

بابان فعالیت رادیویی خود را در سال ١٣٣٧ در تهران آغاز کرد و به عنوان مسئول برنامەهای کردی در رادیو ایران به کار خود ادامه داد.

رادیو کردی تهران در اواسط پاییز سال ١٣٣٧ با ١٥ دقیقه برنامه در هر روز کار خود را آغاز کرد و سرانجام به پخش برنامەهای خود به مدت یک ساعت به دو گویش سورانی و کرمانجی پرداخت.

رادیو کرمانشاه نیز دراواخر پاییز همان سال با یک ساعت برنامه سورانی و نیم ساعت برنامه کلهوری فعالیت رادیویی خود را آغاز کرد. با آغاز به کار رادیو کرمانشاه، برنامەهای کردی رادیو تهران قطع و کادر آن نیز به کرمانشاه منتقل شدند. شکرالله بابان نیز همزمان با این تغییرات به کرمانشاه منتقل شد و تا سال ١٣٤٧ مدیریت رادیو کرمانشاه را بر عهده داشت.

بابان در سال ١٣٣٨ روزنامەی کردستان را به همراه استاد بدیع الزمانی، عبدالرحمان سراج الدینی، صدیق مفتی زاده و شیخ عابد در تهران چاپ و منتشر کرد. این روزنامه تا سال ١٣٤٢ به زبان کردی به فعالیت مطبوعاتی خود ادامه داد.

شکرالله بابان با شعرخوانی در رادیوکرمانشاه به شهرت رسید و مخاطبان زیادی را به خود جذب کرد.

آقای بابان سالها به عنوان مدیر کل مراکز صداوسیمای کردستان، کرمانشاه و آذربایجان غربی فعالیت نمود.

شکرالله بابان علاوه بر گویندگی و سرودن شعر، به نویسندگی و ترجمه پرداخت.

جغرافیای کردستان-کرد و کردستان، صلاح الدین ایوبی قهرمان کرد، گلزار کردستان و فرهنگ لغت هزار صفحه‌ای فارسی به کردی از آثار آقای بابان است

۸ فرزند (۶ پسر و ۲ دختر)؛ فواد بابان گوینده قدیمی صدا و سیما، بابک بابان گوینده اخبار ورزشی شبکه خبر و بختیار بابان کاپیتان پیشین تیم ملی بسکتبال ایران از جمله فرزندان سرشناس مرحوم شکرالله بابان هستند.

شکرالله بابان درگذشت

تهران ــ شکرالله بابان چهره نام آشنای صداو سیما، گوینده پیشکسوت و فعال فرهنگی در سن 89 سالگی در ساعت 12 و 5 دقیقه بامداد شب جمعه(١٦ نوامبر برابر با ٢٦ آبان) دار فانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت.

 

شکرالله بابان چهره نام آشنای رادیو و تلویزیون و از گویندگان پیشکسوت صداو سیما روز جمعه در براثر کهولت سن درگذشت.

شکرالله بابان در سال 1302 هجری شمسی در سنندج متولد شد و فعالیت رادیویی‌اش را سال 1334 در تهران آغاز کرد.

وی به عنوان گوینده، مفسر، شاعر، نویسنده، مترجم و مدیرکل مراکز صداو سیمای آذربایجان غربی، کرمانشاه و کردستان فعالیت کرده‌است.

کتاب‌ صلاح‌الدین ایوبی، جغرافیای کردستان و فرهنگ لغت هزار صفحه‌ای فارسی به کردی از جمله تالیفات مرحوم بابان است.
شکرالله بابان دارای 8 فرزند (6 پسر و 2 دختر) است. فواد بابان گوینده قدیمی صدا و سیما، بابک بابان گوینده اخبار ورزشی شبکه خبر و بختیار بابان کاپیتان پیشین تیم ملی بسکتبال ایران از جمله فرزندان سرشناس شکرالله بابان هستند.

---

 
شکرالله بابان فردا در قطعه نام آوران بهشت زهرا به خاک سپرده می شود

خبرگزاری بین المللی کردپرس _ سرویس فرهنگ و هنر: مراسم خاکسپاری شکرالله بابان چهره برجسته فرهنگی کرد فردا در ساعت 8 صبح فردا در بهشت زهرا قطعه فرهیختگان و نام آوران به خاک سپرده ی شود.

به گزارش خبرنگار کردپرس و به نقل از خانواده زنده یاد شکرالله بابان، پیکر این هنرمند فقید فردا 8 صبح با حضور خانواده زنده یاد بابان و شخصیت های برجسته فرهنگی و هنری و دوستداران وی به خاک سپرده خواهد شد.

آرام نیکخو نوه زنده یاد شکرالله بابان در گفتگو با کردپرس با اشاره به ضعف جسمانی این نویسنده و مدیر برجسته فرهنگی در سال های پایانی عمرش گفت:  زنده یاد بابان هر چند در گذشته به ورزش های کوهنوردی و اسب سواری می پرداختند ولی به دلیل دو سکته که اوایل دهه 60 کرده بودند آهسته آهسته دچار ضعف جسمانی شدند. چند سال پیش نیز ایشان دچار آلزایمر شدند و روز به روز قوای جسمانی ایشان رو به تحلیل رفت به گونه ای که در سال های آخر عمر ایشان کاهش وزن زیادی پیدا کرده بودند.

وی همچنین افزود: ایشان دقیقا ساعت 12 و 5 دقیقه بامداد شب  گذشته بر اثر کهولت سن در گذشت.

آقای نیکخو، زنده یاد شکرالله بابان را فردی بسیار مهربان و آرام توصیف کرد که رابطه کاملاً صمیمانه ای با وی، دیگر اعضای خانواده و مردم داشته است.

گفتنی است شکرالله بابان در سال 1302 هجری شمسی در سنندج متولد شد و فعالیت رادیویی‌اش را سال 1334 در تهران آغاز کرد.
وی سال ها به عنوان گوینده، مفسر، شاعر، نویسنده، مترجم و مدیرکل مراکز صداو سیمای آذربایجان غربی، کرمانشاه و کردستان فعالیت کرده ‌است.
کتاب‌ های صلاح‌الدین ایوبی، جغرافیای کردستان و فرهنگ لغت هزار صفحه‌ای فارسی به کردی بابان از جمله تالیفات زنده یاد شکرالله بابان است.
این نویسنده و مدیر برجسته فرهنگی دارای 8 فرزند (6 پسر و 2 دختر) است. فواد بابان گوینده قدیمی صدا و سیما، بابک بابان گوینده اخبار ورزشی شبکه خبر و بختیار بابان کاپیتان پیشین تیم ملی بسکتبال ایران از جمله فرزندان سرشناس شکرالله بابان هستند.

 

کتابخانه کردی ئه وين  درگذشت مرحوم شکرالله بابان را به خانواده آن مرحوم و جامعه فرهنگی و ادبی کردستان تسلیت می گوید .

 

ژیان نامه ی سەلاح نیساری

به‌ ناوی به‌رزه‌ ناو

ناوم سه‌لاح و نازناوم نیساریه‌ به‌ مانای نسار یان جێگه‌ی تاو نه‌گرتوو، شوێنێک که‌ هه‌ر له‌ خۆرهه‌ڵاته‌وه‌ تاکوو خۆر نشین،که‌متر تاو ده‌یگرێ و له‌ تیشکی خۆر بێبه‌شه‌.ساڵی 1344ی هه‌تاوی به‌رابه‌ر به‌ ساڵی 1965 ی زایینی له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان له‌ ئاوایی قالوێی ره‌سووڵ ئاغا له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌کی ره‌شایی هه‌ر وه‌کوو زۆربه‌ی منداڵانی کورده‌واری چاوم به‌ ژیانی پڕ له‌ کۆسپ و کوێره‌وه‌ری هه‌ڵێناوه‌ و خوێندنم به‌ نیوه‌چڵی به‌ جێ هێشتووه‌ و له‌ ده‌ورانی مێر منداڵیڕا له‌ شاری لانکه‌ی ئه‌ده‌ب و هۆنه‌ر، شاری قزڵجی و حه‌قیقی و ئیمامی و حه‌سه‌ن زیره‌ک و قاڵه‌مه‌ڕه‌ واته‌ بۆکان به‌ بنه‌ماڵه‌وه‌ گیرساوینه‌ته‌وه‌ و بێبه‌ش له‌ هه‌موو خۆشییه‌کانی منداڵی، ته‌مه‌ن به‌ بێ راوه‌ستان له‌ سه‌ر گڕوگاڵ و داره‌داره‌ و چێژوه‌رگرتن له‌ خه‌ونی زارۆکان باڵای کرد و هه‌موو خه‌ونه‌کانم له‌ گه‌ڵ عومره‌که‌م پیر بوون!

هه‌ر له‌گه‌ڵ گه‌شانه‌وه‌ی ژیله‌مۆی شۆڕشی گه‌لانی ئێران له‌ ساڵی 1357ی هه‌تاوی دووکان و بازاڕ پڕ بوون له‌ کتێب و نامیلکه‌ و نووسراوه‌ به‌ زمانی دایکی و منیش خۆم له‌ گوڵجاڕی نووسراوه‌ به‌ زمانه‌که‌مدا دیته‌وه‌ و بوومه‌ موریدی رێگه‌ی ئه‌و موراده‌ و رووگه‌ی خۆم دۆزییه‌وه‌ و دنیایه‌کی تازه‌تر به‌ روومدا کرایه‌وه‌؛له‌ پاش ساڵیانێک خوێندنه‌وه‌ و ئه‌زموون وه‌رگرتن له‌ ئه‌و هاوڕی و ئازیز و خۆشه‌ویسته‌ به‌ ناوی کتیب ، کێشرام بۆ لای شێعر و نووسینی ورده‌ چیرۆکان. هه‌ر وه‌ک له‌ به‌راییدا باسم کرد،وه‌ک چۆن خۆم له‌ ته‌نیایی و دابڕان له‌ قوتابخانه‌دا دیته‌وه‌، حه‌زم کرد به‌ قه‌ولی ئه‌دیبان،ئه‌گه‌ر شاعیر و چیرۆک نووس بم چ له‌وه‌ باشتر ببمه‌ مۆمێک بۆ ئه‌و شه‌وانه‌ی منداڵان گوێ بیستی حه‌قایه‌ت و شێعره‌کانم ده‌بن و وه‌ک له‌ بووکه‌ شووشه‌یه‌ک دام له‌ به‌ر ده‌ستیاندا و خۆیانم پێ ژیر بکه‌ن و په‌پووله‌ی بزه‌ بخه‌مه‌ سه‌ر چرۆی لێویان، تا ئێستاش خۆشبه‌ختانه‌ توانیومه‌ ئه‌م کارانه‌ بۆ منداڵ و مێر منداڵان بکه‌م:



چاپ‌کراوەکانی نووسەر:

1ـ ترووسکەیەک لە تاریکیدا، چیرۆک، نووسین2002

2ـ مادمازێل کەتی، میترا ئیلیاتی، چیرۆک، دەزگای موکریانی، 2008، وەرگێڕان

3ـ بنەماڵەی پاسکۆئال دووئارتە، کامیلۆ خۆزێ سێلا، ڕۆمان، دەزگای موکریانی، 2008، وەرگێڕان

4ـ بۆقەشین، چیرۆکی منداڵان، وەزارەتی ڕۆشنبیری، 2011

5ـ سمۆرە کلکی زەردە، چیرۆکی منداڵان، وەزارەتی ڕۆشنبیری، 2010

6ـ باب مردن، نووسەرانی فارس، چیرۆک، ئاراس، 2007، وەرگێڕان

7ـ کۆی چیرۆکەکانی سەمەد بێهرەنگی (3 بەرگ)، وەرگێڕان، موکریانی، 2011

8ـ بەڕێوەبەری قوتابخانە، جەلال ئالی ئەحمەد، وەرگێڕان، موکریانی، 2011





ئامادەی چاپ:

1ـ پیرەکیسەڵ، چیرۆک، وەرگێڕان

2ـ بزەی پەپوولە، چیرۆکی منداڵان

3ـ بزەی هەنار، چیرۆکی منداڵان، وەرگێڕان

4ـ ئاژەڵ و مرۆڤ، سادقی هیدایەت، وەرگێڕان

5ـ خەونی منداڵان، شێعری منداڵان

6ـ بەرگی کوردی، شێعری منداڵان

7ـ لە چەشنی ژیان، چیرۆک



به‌ ده‌یان شێعر و چێرۆک و لێکۆڵینه‌وه‌ی چاپ کراو له‌ گۆڤار و حه‌وته‌نامه‌کانی رۆژهه‌ڵات و باشووری کوردستان وه‌ک هه‌نگ،په‌پووله‌، جگه‌رگۆشه‌کان،سیروان ،سروه‌ و مه‌هاباد و ... هه‌ر وه‌ها به‌ڕێوه‌بردنی یه‌که‌مین ودووهه‌مین فستیڤاڵ بۆ منداڵان له‌ شاری بۆکان که‌ هه‌ تاکوو ئه‌م وڵامانه‌ ده‌ده‌مه‌وه‌ کاری ئاوا گه‌وره‌ بۆ منداڵان له‌ بۆکان نه‌کراوه‌!

2ــ هه‌ر وه‌ک له‌ ناوه‌که‌یدا ده‌رده‌که‌وێ (ئه‌ده‌ب) وه‌کوو کۆڵه‌که‌یه‌ک وایه‌ له‌ رۆحی مرۆڤدا، ئه‌گه‌ر بڕیار وابێ میچ و بانێک راوه‌ستاو بێ ،ئه‌شێ ئه‌ستوون وکۆڵه‌که‌ی قایمی له‌ ژێر دا بێ، که‌ وا بێ کۆڵه‌که‌ی ئه‌ده‌بیش جه‌وهه‌ر و که‌ڕامه‌ت و رۆحی ئه‌و ناوه‌ پیرۆزه‌یه‌، تۆ لێره‌دا سه‌رنج بده‌ کاتێک باسی چه‌ند لایه‌ن و چه‌مکێک ده‌کرێ، بۆ وێنه‌ ده‌ڵێن:(ئه‌ده‌ب + هۆنه‌ر،ئه‌ده‌بی + گه‌لان،ئه‌ده‌بیاتی +شه‌ڕ،به‌ + ئه‌ده‌ب، بێ + ئه‌ده‌ب و ...)) جا ئێمه‌ لێره‌دا باس له‌ دنیای ئه‌ده‌بیات ده‌که‌ین وه‌کوو شێعرو چیرۆک، ژێرخان و ناوه‌وه‌ی چوار چێوه‌ی شێعر و چیرۆک و رۆمان و...، به‌ گشتی،وه‌ختێ ئێمه‌ باس له‌ شێعر ده‌که‌ین ده‌بێ له‌ پێشدا له‌ ماکه‌ و جه‌وهه‌ری ئه‌و شێعره‌ بگه‌ڕێین که‌ ئه‌ویش ئه‌ده‌به‌،به‌ بڕوای من چ رۆمان،چ شێعر و چیرۆک به‌ گشتی ئه‌گه‌ر خاڵی بن له‌ هه‌وێنی ئه‌ده‌ب و تیشکی ئه‌ده‌بیات پێوه‌ی دیار نه‌بێ،ئیتر ئه‌وه‌ هه‌ڵبه‌ستێکی بێ رۆح و ناوه‌رۆکه‌ وقالۆرێکه‌ به‌ تاڵ و جه‌وهه‌ر و عه‌یاری هۆنه‌ر و نووسین به‌ گشتی ئه‌ده‌به‌.

3 ــ باش وایه‌ ئێمه‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ نه‌ختێک دواتر،وه‌ختێ زمان دێته‌ گۆ که‌م یان زۆر بیسه‌ر له‌ ده‌وری خۆی کۆ ده‌کاته‌وه‌،با هه‌ر باسی رۆژانی ده‌ورانی منداڵی بکه‌ین کاتێک دایک و نه‌نکه‌ پیره‌کانمان شه‌وانه‌ هه‌تاکوو خه‌و به‌ لای داده‌بردین و‌ ده‌ چووینه‌‌ ئامێزی پێخه‌فه‌وه‌، شێعر و نه‌قڵ و نه‌زیله‌ وحه‌قایه‌تیان بۆ ده‌گێڕاینه‌وه‌ ،ئه‌وانه‌ پڕ بوون له‌ جوانکاری و ئه‌ده‌ب به‌ گشتی، له‌و زه‌مان و سه‌رده‌مانیشدا سات و سه‌ودا وبگره‌ و به‌رده‌ هه‌ر بووه‌، ئه‌وانه‌ کێ پێکی هێناون؟ مه‌گه‌ر هه‌ر به‌شه‌ر نه‌بووه‌؟ تۆ نه‌شته‌رێک بێنه‌ به‌ر چاوی خۆت که‌ ده‌ستکردی مرۆیه‌، بیده‌ به‌ده‌ست که‌سێکه‌وه‌ که‌ خاوه‌نی ئه‌ده‌ب و هزری ئینسانی بێ،با بڵێین دوکتۆر و پزیشک بێ کاری نه‌شته‌ر گه‌ری پێده‌کا، بیده‌ به‌ده‌ست جه‌للادێکه‌وه‌ سه‌ری ئینسانی پێده‌په‌ڕێنێ.ئه‌وه‌ بۆ چی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌،ئه‌وه‌ی دووهه‌میان به‌ تاڵه‌ له‌ ئه‌ده‌ب، خۆ ئه‌ده‌ب هه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌ مرۆ خاوه‌ن به‌رهه‌می هۆنه‌ری بێ وه‌ک شانۆکارێک، شاعیر و نووسه‌رێک، ته‌کنۆلۆژیا کارێکیش ده‌توانێ خاوه‌ن ئه‌ده‌ب بێت،ئه‌وه‌ نییه‌ جه‌نابت به‌ هۆی ته‌کنۆلۆژیاوه‌ ده‌توانی به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی بگه‌یه‌نی به‌ گوێی بیسه‌رانی به‌شی کۆلکه‌زێڕینه‌ و راماندا،ئه‌ده‌ب وه‌کوو سیمورخێک وایه‌ هه‌میشه‌ ده‌توانێ شته‌ باشه‌کان به‌ کۆڵه‌وه‌ بگرێ و بفڕێ بۆ قولله‌ی قاف،ئه‌و ترۆپکه‌ی گه‌رچی ئه‌وسانه‌ و خه‌یاڵییه‌، به‌ڵام له‌ راسته‌قینه‌دا گه‌ش ده‌بێته‌وه‌، وه‌کوو کاره‌کانی برایانی ویل بێل رایت وئولیوێڕرایت، ئه‌دیسۆن،گراهام بێل و ...،سه‌د ساڵ ته‌نیایی ماکێزخۆهێن سه‌رده‌می ئێستایه‌، کاره‌کانی به‌همه‌ن قوبادی ئه‌وه‌ چه‌ند ساڵێکه‌ شان به‌ شانی دنیای ئه‌نته‌رنێت و عه‌وله‌مه‌یه‌ ده‌چێته‌ پێشێ.ئه‌گه‌ر ئه‌ده‌ب کاریگه‌ری خۆی له‌ ده‌ست بدات ،ئه‌شێ ئه‌مڕۆ شێعره‌که‌ی سه‌عدی له‌ سه‌ر ده‌رانه‌ی بنکه‌ی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان(بنی ادم اعضای یک دیگرند) بسڕنه‌وه‌.

4 ــ به‌ بڕوای من نووسین له‌ خویندن رایه‌!ئێمه‌ی کورد بن ده‌ستین،ده‌خوێنین ،به‌ڵام نه‌ک به‌ زمانی خۆمان، به‌ زمانی یه‌کی تر که‌ زمانی ئێمه‌ نییه‌ و ئه‌بێ هه‌ر خۆمان ئه‌و زمانه‌ بۆ خۆمان ته‌رجه‌مه‌ بکه‌ینه‌وه‌، که‌ وابوو ئێمه‌ دوورین له‌ که‌لتوور و تۆره‌مه‌ی خۆمان، که‌سێک که‌ به‌ خوێندن و نووسین پێده‌گا، جیاوازتره‌ له‌وه‌ی که‌ نه‌یخوێندووه‌ و ته‌نیا گوێ بیستی زمانه‌که‌ی خۆی بووه‌، ئێمه‌ لێره‌ ئه‌وه‌ی له‌کۆنه‌وه‌ سینه‌ به‌ سینه‌ پێمان گه‌یوه‌، ته‌نیا ده‌نگ بووه‌ ،له‌ رێگه‌ی بیستنه‌وه‌ لێی تێگه‌یوین، نه‌مان خوێندۆته‌وه‌،له‌ قوتابخانه‌ به‌ ده‌رس و وانه نه‌‌مان خوێندووه‌،به‌ نووسراوه‌ نه‌مان نووسیوه‌، ئه‌گه‌ر چکێک ئه‌و باسانه‌ی خوێندووشمانن تۆزێ له‌ شتێک بووه‌،مێژوو ده‌خوێنین،خۆمان بۆ خۆمان نه‌نووسیوه‌،جۆگڕافیا هه‌ر وا ، نه‌ته‌وه‌یی هه‌ر وا،که‌وابێ نووسین له‌ ناو ئێمه‌دا حه‌زه‌،هیوایه‌،به‌ڵام ئه‌وه‌ ده‌بێ له‌ ته‌مه‌نی منداڵیدا له‌ گه‌ڵی رووبه‌روو ببین، که‌ چی هه‌ر که‌منداڵی ئێمه‌ پێ ده‌نێته‌ فێرگه‌ ،چه‌واشه‌ ده‌بێ،وه‌ک ئه‌وه‌ وایه‌ له‌ به‌ر دایکی هه‌ڵی بگری و دنیایه‌ک دووری بخه‌یته‌وه‌،جا تۆ بیهێنه‌ به‌ر چاوی خۆت، منداڵێک که‌ له‌ دایکی دوور خرایه‌وه‌ ده‌بێ چ روانگه‌یه‌کت به‌رامبه‌ری هه‌بێ؟ به‌ڵام به‌و حاڵه‌شه‌وه‌ نه‌ هونه‌رمه‌ند راوه‌ستاوه‌ و ده‌ستی له‌سه‌ر ده‌ستی داناوه‌،نه‌ شاعیرو نه‌ نووسه‌ر، به‌ خوێندنه‌وه‌ و حه‌ولدان توانیویانه‌ ئه‌و هه‌ست و سۆزه‌ی له‌ ده‌روون دایه‌ بیده‌نه‌وه‌ به‌ کۆمه‌ڵگاکه‌ی تا کوو کوردیش وه‌کوو هه‌موو میلله‌تانی دنیا بتوانێ به‌ باڵی خۆی بفڕێ و به‌رهه‌می خۆی له‌ په‌ڕتووکخانه‌که‌یدا به‌ده‌سته‌وه‌ بێ.

5 ــ له‌ نێو نه‌ته‌وه‌ی کورد زماندا ئه‌ده‌بی منداڵ مێژوویه‌کی چه‌ندان ساڵه‌ی نییه‌! ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ به‌ر به‌ست کردنی زمانه‌که‌ی،هه‌ر وه‌ک باسیشم کرد له‌ کۆمه‌ڵگایه‌کدا رێگه‌ نه‌درێ خه‌ڵکه‌که‌ی به‌ زمانی زگماکی بخوێنێ، ئیتر چۆن چاوه‌ڕوان ده‌کرێ نووسراوه‌ی بۆ منداڵی هه‌بێ،ئه‌گه‌ر بیشی بێ به‌ زمانی خۆی نییه‌،به‌ڵام مرۆڤی کورد هه‌ر له‌ کۆنه‌وه‌ توانیویه‌تی به‌ ئه‌ده‌بی سه‌ر زاره‌کی زاخاوی مێشکی منداڵی خۆی بدا،هه‌ر له‌ سه‌ر پشتی لانکه‌ و بێشکه‌وه‌ به‌ لایه‌ لایه‌ خه‌واندوویه‌تی،دیاره‌ هه‌موو گه‌لانی دنیاش له‌م شێوه‌یه‌ تۆره‌ی خۆیان هه‌یه‌،به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌ نووسراوه‌ گه‌ره‌کمان بێ،باسی مێژووی ئه‌ده‌بی منداڵان بکه‌ین ناتوانین بێژین پێشینه‌یه‌کی دوور و درێژی هه‌یه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر باسی ئه‌ده‌بی سه‌ر زاره‌کی بکه‌ین ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ته‌مه‌نی مرۆڤ،دایک و باب،ئه‌و شت گه‌له‌ی که‌ بیستوویانه‌ و یان ئه‌وه‌ی هاوکات بووه‌ له‌ گه‌ڵ ته‌مه‌نی خۆیان وه‌کوو سه‌ربوورده‌ و نه‌قڵ و نه‌زیره‌ بۆ کوڕ و کاڵ و نه‌وه‌کانی خۆیان گێڕاوه‌ته‌وه‌ ،که‌ ئێستاش چیرۆک و حه‌قایه‌تی گورگ و مه‌ڕ، بزنۆکێ و مه‌ڕنۆکێ، دایه‌ مه‌مده‌ به‌ گورگه‌،کوڕه‌ که‌چه‌ڵ و سه‌دانی تر که‌ هه‌ر بۆ منداڵ کوتراوه‌ و سینه‌ به‌ سینه‌ هاتووه‌.دیاره‌ له‌ سه‌ر هه‌ڵدانی سه‌ده‌ی بیسته‌مدا که‌ دنیای رۆژنامه‌گه‌ری به‌ رووی کوردیشدا کرایه‌وه‌، هه‌ر وه‌ک یه‌ڵماز گۆنای،فایق بێکه‌س، زیوه‌ر، کاکه‌ی فه‌للاح،هه‌ژار، هه‌تا ده‌گاته‌ ئه‌م سی ساڵه‌ی رابردوو که‌ له‌ عه‌بدوڕڕه‌حمانی فه‌هیمییه‌وه‌ ده‌ست پێده‌کات و ئه‌م کاروانه‌ش قه‌ڵه‌می تازه‌ی ره‌گه‌ڵ ده‌که‌وێ.

6 ــ با ئێمه‌ لێره‌دا به‌ گشتی باس له‌سه‌ر ئه‌ده‌بی منداڵان بکه‌ین،وه‌ک خۆتان ئاماژه‌تان پێکرد، له‌م ده‌سپێکی سه‌ده‌ی تازه‌دا،دنیای ئه‌ده‌ب پانتایه‌کی به‌رین و به‌ر فراوانی به‌ خۆیه‌وه‌ گرتووه‌، ئه‌ده‌بی منداڵیش که‌وتۆته‌ قۆناغێکی تازه‌وه‌.دیاره‌ منداڵانی به‌ زمان کورد له‌ ئێراندا، ئه‌وه‌ی له‌ یه‌که‌م رۆژی چوونه‌ قوتابخانه‌دا که‌ به‌ر گوێیان ده‌که‌وێ، زمانێکه‌ جوودا له‌ ئه‌و زمانه‌ی که‌ دایکیان دواندوونی، که‌ وابوو ئه‌و منداڵه‌ هه‌ر له‌ رۆژانی سه‌ره‌تاییدا گوێ بیستی که‌لتوور و ئه‌ده‌بی که‌سێکی دیکه‌ ده‌بێ که‌ فڕی به‌سه‌ر زمان و تۆره‌ی ئه‌وه‌وه‌ نییه‌،شته‌کان به‌ گشتی بۆ ئه‌و نامۆن و دوور له‌ ره‌سه‌نایه‌تی ئه‌و منداڵه‌ن.ئه‌ده‌بیاتی فارس باس له‌ زۆر شت ده‌کا که‌ منداڵی کوردی هه‌ر نازانێ ئه‌و شتانه‌ی که‌ مامۆستاکه‌ی پێی ده‌ڵێ:چییه‌! بۆ وێنه‌ له‌م چاخ و سه‌رده‌مه‌شدا هێڵی ئاسن و شه‌مه‌نده‌فه‌ر نه‌گه‌یوه‌ته‌ کوردستان،کارخانه‌ گه‌لی پیشه‌ سازی مۆدێڕن و پێشکه‌وتوو هه‌ر خه‌ونه‌، تێله‌کابین و فڕۆکه‌ هێشتا له‌ گه‌ڵ مێشکی منداڵانه‌ی ئه‌و نه‌گونجاوه‌، ئێستاش که‌ فڕۆکه‌یه‌ک به‌ سه‌ر شار و لادێکانماندا تێده‌په‌ڕێ،منداڵ بۆی هه‌ڵ ده‌به‌زێ و به‌لایه‌وه‌ زۆر سه‌یره‌، که‌ وابوو کورد له‌ فه‌رهه‌نگی خۆی بێگانه‌ ده‌بێ و هه‌ڵده‌دێردرێ.

باسی گۆڤار و نامیلکه‌ت کرد، به‌ڵێ چه‌ند ساڵێکه‌ تاکوو ته‌را کار بۆ منداڵان کراوه‌ وه‌کوو په‌ڕاو، ئاڵه‌کۆک بۆ ماوه‌یه‌ک له‌ مه‌هاباد ده‌رده‌چوو، به‌ڵام ئێستا له‌ بری ئه‌و کانی چاپ ده‌بێ، حه‌وته‌نامه‌ی سیروان چه‌ند ساڵێکه‌ لاپه‌ڕه‌یه‌کی بۆ زارۆکان ته‌رخان کردووه‌ به‌ ناوی ره‌وره‌وه‌، زۆر که‌سی دیکه‌ش هه‌ن کاریان بۆ منداڵ کردووه‌ وه‌کوو کتێب.

7 ــ ئه‌مه‌ پرسیارێکی جوان و به‌ پێزه‌، به‌ لای منه‌وه‌، ئه‌وه‌ی کار بۆ منداڵان ده‌کا ئه‌شێ خۆی رۆحێکی په‌پووله‌ ئاسای هه‌بێ، ده‌بێ منداڵێکی به‌ ته‌مه‌ن بێ، ئه‌زموونی باشی هه‌بێ، له‌ ناخه‌وه‌ له‌ هه‌ست و سۆزی منداڵ ئاگادار بێ، بۆ چی ده‌ڵێن منداڵ؟ ئه‌وه‌ی پاشه‌ رۆژ جێی ئێمه‌ مانان ده‌گرێته‌وه‌ کێیه‌؟ به‌ر له‌ هه‌ر شت نابێ درۆ بدرێ به‌ گوێی منداڵدا، نابێ خه‌ونه‌کانی، خۆشییه‌کانی منداڵ زه‌وت بکرێن،ئه‌و داستان و شێعره‌ی بۆ منداڵ ده‌نووسرێ جێی متمانه‌ و دڵنیا بوونی ئه‌وان بێت،وه‌ختێ له‌ چیرۆکێکدا باس له‌ هه‌ژدیها ده‌کرێ که‌خه‌ریکی قوتدانی مرۆڤێک یان گیان له‌به‌رێکی دیکه‌یه‌، ئه‌مه‌ هه‌تا مردن به‌سه‌ر مێشکی منداڵه‌وه‌ نه‌خش ده‌به‌ستێ، ناکرێ تۆ بێنی به‌ شێوه‌یه‌کی زه‌ق و به‌ر جه‌سته‌ باسی کاره‌ سات و ناخۆشییه‌ کان بۆ منداڵ بگێڕییه‌وه‌، له‌ باتی ئه‌وه‌ی منداڵ ترسی وه‌به‌ر بنێی، ده‌بێ بیبزوێنی، گوڵبزه‌ی بخه‌یه‌ سه‌ر لێو، فێری بکه‌ی هه‌موو شت جوانه‌، له‌ جوانییه‌کانه‌وه‌ پێدا بێی، له‌ دڵۆڤانییه‌کانی رووبار، مانگه‌ شه‌و و په‌پووله‌ و مۆم، به‌رامه‌ی گوڵ و جوانی و به‌خشنده‌یی سروشت.

8 ــ به‌ لای منه‌وه‌ ده‌بێ بڵێم به‌شێکی ئه‌م پرسیاره‌م له‌سه‌ره‌وه‌ وڵام داوه‌ته‌وه‌، جه‌نابت باسی لاوازی ژانر یان شێوازی ئه‌ده‌بی ده‌که‌ی ئه‌ویش بۆ منداڵ و له‌ ئه‌ده‌بی کوردیدا، من پێم وایه‌ ئه‌گه‌ر ئاماژه‌ به‌م خاڵه‌ بکه‌م ده‌توانم بڵێم پڕاوپڕ وڵامی به‌ڕێزتانم داوه‌ته‌وه‌.به‌ بروای من وه‌کوو که‌سێک که‌ بۆ منداڵان ده‌نووسم، ده‌توانم پێ له‌سه‌ر ئه‌م به‌شه‌ داگرم، وه‌ختێ که‌سێک زمان و فه‌رهه‌نگی جیاوازی هه‌یه‌، جیاواز له‌و زمانه‌ی که‌ رۆژانه‌ پێی ده‌خوێنێ، ده‌بێ ئه‌و خه‌یاڵه‌ی به‌ مێشکی دادێ ، ئه‌و بیرۆکه‌ی بۆی مه‌به‌سته‌ ئه‌و هه‌ست و ئێحساسه‌ی له‌ ده‌روونی دایه‌، ئه‌شێ ته‌ر‌جوومه‌ی بکا، وه‌ریبگێڕێته‌ سه‌ر ئه‌و زمانه‌ی که‌ ده‌یخوێنێ، به‌ کوردی بیر بکه‌وه‌ و به‌ فارسی بنووسه‌! که‌وابوو ئه‌وه ‌لاوازی ده‌هێنێ و له‌ فۆڕم ده‌ر‌ده‌چێ، ئه‌مه‌ لایه‌نێک، لایه‌نێکی تری هۆکاری لاوازی له‌ ئه‌ده‌بی منداڵاندا، هه‌ر وه‌ک پێشتر باسم کرد: نووسه‌رێکی ئیسفه‌هانی بۆ له‌ ده‌ردی منی کورد تێده‌گا، ده‌رده‌کانی ئه‌و له‌ گه‌ڵ ده‌ردی منی کورد عه‌رز و ئاسمانیان نێوانه‌، منداڵی ئه‌وێنده‌رێ گوڕ و له‌ پیتزاو دانیشتن له‌ سه‌ر کاناپه‌ ده‌گرێ،منداڵانی زۆربه‌ی ناوچه‌کانی ئێمه‌ ئێستاش به‌ دار و چێو بووکۆکه‌ و له‌یستووک ساز ده‌که‌ن و کوڕان لاسکه‌ قالۆری گوڵه‌ به‌ڕۆژه‌ ده‌که‌نه‌ ئه‌سپی ژێر پێیان.

ئێستاش ئه‌گه‌ر نووسه‌ری کورد خۆی به‌ به‌ر پرس بزانێ له‌ مه‌ڕ په‌روه‌رده‌ و رێگه‌ چاره‌ی ئه‌ده‌بی منداڵان به‌ر له‌ هه‌موو شت ده‌بێ روو راست بێ، به‌ سه‌داقه‌ته‌وه‌ بنووسێ و ره‌وره‌وه‌یان بۆ ساز بکا،ته‌نیا به‌ توێکوڵ چاویان نه‌به‌ستێ.ده‌ستیان بگرێ و فێری داره‌داره‌یان بکات.

9ــ حه‌ز ده‌که‌م لێره‌دا نوکته‌یه‌ک له‌ نووسه‌ری جوانه‌مه‌رگ (سه‌مه‌دی بێهڕه‌نگی) باس بکه‌م، ئه‌و مامۆستا خامه‌ ره‌نگینه‌ ده‌ڵێ: رۆژێک که‌ تازه‌ کلاسه‌که‌مان کرابۆوه‌، وانه‌م به‌ قوتابییه‌کان ده‌گوت، وێنه‌کانم به‌ ده‌رس پێده‌گوتن، قامکم له‌ سه‌ر تابڵۆی ئاو دانابوو که‌ له‌ ژێریدا نووسرابوو (ئاب) گوتم ئه‌وه‌ ئابه‌، یه‌کێ له‌ منداڵه‌کان هه‌ستا و گوتی : مامۆستا بۆچی درۆ ده‌که‌ی؟ ئه‌وه ‌(سوو)وه‌؛ یان مامۆستایه‌کی کورد کورد زمانی فارسی بێژ بۆی گێڕامه‌وه‌ که‌ جارێک له‌ پۆله‌که‌مدا، وێنه‌ی خوێدانم به‌ منداڵان نیشان دا و کوتم،(نمکدان)منداڵێکی زیت هه‌ستا و گوتی: ئاغا بۆ ئه‌وه‌نده‌ که‌ری! ئه‌وه‌ خوێدانه‌! که‌ وابێ منداڵ له‌ سه‌ر دوو رێیانێک ماتڵ ماوه‌ و نازانێ به‌ کامیاندا بڕوات، له‌ ماڵێ به‌ زمانی کوردی قسه‌ ده‌کا، له‌ مه‌دره‌سه‌ به‌ فارسی ده‌خوێنێ، وه‌ک ئه‌وه‌ وایه‌ منداڵ چه‌کمه‌ی ده‌پێدا بێ و چه‌کمه‌کانی پڕ بێ له‌ خیز و خۆڵ!

10 ــ پێموایه‌ جارێکی تر وڵامی ئه‌م پرسه‌م دابێته‌وه‌، منداڵی کورد زمان، جگه‌ له‌ سه‌ر لێشێواوی، چه‌واشه‌یی و هه‌ڵدێران، به‌ چ ئامانجێک ده‌گا، بێجگه‌ له‌وه‌ی که‌ به‌ ده‌رس ده‌یخوێنێ، لێی تێناگا، ماندوو ده‌بێ، وه‌ڕه‌ز ده‌بێ، وه‌کوو ئه‌وه‌ وایه‌ به‌ بێژنگ ئاوی پێ بێنی، ئیتر ئه‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆکار بۆ ئه‌وه‌ی منداڵ واز له‌ ده‌رس و قوتابخانه‌ بێنێ و بۆ هه‌میشه‌ به‌رامبه‌ر به‌ خوێندن بێزاری خۆی نیشان بدات. به‌ڵێ، ئه‌مه‌ پرسیارێکی به‌ جێیه‌، منداڵ که‌ له‌ سه‌ره‌تا دا ئه‌و زمانه‌ی له‌ ماڵه‌وه‌ پێی ده‌دوێ، به‌و زمانه‌ ده‌رسی نه‌خوێند، ده‌رس و قوتابخانه‌شی به‌ نیوه‌چڵی به‌ جێ ده‌هێڵێ، که‌ وابوو ناتوانێ خوێنه‌ری به‌رهه‌مه‌کانی ئێمه‌ بێ.

11ــ هۆیه‌که‌ی بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، فره‌تر حه‌ول دراوه‌ بۆ شێعر نووسین،نووسه‌ر یان شاعیر، ئه‌وه‌ی له‌ ده‌روونی دابووه‌، زیاتر به‌ شێعر ده‌ری بڕیوه‌، ده‌سه‌ڵاتی شێعر زاڵتر بووه‌، یان به‌ شێوه‌یه‌کی دیکه‌، له‌ رابردوودا شێعر زێده‌تر کاریگه‌ر بووه‌ ،شێعر له‌ به‌ر ده‌کرێ و باشتر ده‌توانێ له‌سه‌ر مێشک وه‌مێنێ، به‌ڵام ئه‌مڕۆ هه‌ر وه‌ک ده‌بینین چیرۆک هه‌ست بزوێن تره‌ و چێژ به‌خشتر بووه‌، ئه‌وه‌ تازه‌ هاتۆته‌ نێو ئه‌ده‌بیاتی منداڵانی ئێمه‌وه‌، ده‌ناگه‌لانی دیکه‌، له‌م بواره‌دا پێشینه‌یه‌کی دره‌وشاوه‌یان هه‌یه‌، فارس زۆری کار بۆ منداڵ کردووه‌، ئه‌ده‌بی منداڵان له‌ نێو فارسدا زۆر له‌ سه‌رێیه‌، ئه‌وان به‌ نووسینی خۆیان نه‌وه‌ستاون، ئه‌ده‌بی گه‌لانی دنیایان وه‌رگێڕاوه‌ته‌ سه‌ر زمانی خۆیان، به‌ڵام ئێمه‌ چی، ئێمه‌ له‌ خوێندن به‌ زمانی خۆمان بێبه‌شین، منداڵێک که‌ نه‌توانێ چیرۆک و ئه‌وسانه‌ و شێعر به‌ زمانی زگماکی وه‌خوێنێ، ناتوانێ ئاگاداری له‌ سه‌ر که‌لتوور و که‌له‌پووری خۆی هه‌بێ، زمانێک که‌ پێی نه‌خوێندرێ، پێی نه‌نووسرێ به‌ره‌و هه‌ڵدێری نه‌مان گلۆر ده‌بێ.

12 ــ پێم خۆش بوو ئه‌م باسه‌ت هێنا گۆڕێ، ده‌بێ له‌ دوو خاڵدا وڵامی پرسیاره‌که‌ت بده‌مه‌وه‌، له‌ پێشدا با بێمه‌ سه‌ر خاڵی یه‌که‌م، منداڵی کوردی، به‌ر له‌وه‌ی ته‌مه‌نی بگاته‌ قوتابخانه‌، شه‌و و رۆژ بیسه‌ری به‌رنامه‌ی ته‌له‌ویزیۆن و کارتۆن و به‌رنامه‌ی منداڵانه‌، به‌ڵام چ به‌رنامه‌یه‌ک بۆ منداڵل، ئاخۆم به‌رنامه‌یه‌کی یه‌کسانی و هاوبیری بۆ زارۆکان دێته‌ سه‌ر شاشه‌؟ ئه‌وه‌ی ده‌ی بیستێ و ده‌یبینێ، پێچه‌وانه‌ی فه‌رهه‌نگ و زمانی ئه‌وه‌، ئه‌و منداڵه‌ی له‌ به‌رنامه‌ی میدیای فارسیدا گاز ده‌کاته‌ دایکی و به‌ مامان بانگی ده‌کا، به‌ پووری ده‌ڵێ:خاڵه‌ و عه‌ممه‌، ئه‌وانه‌ هه‌ڵداشتنی منداڵه‌ بۆ نێو بازنه‌

---

منبع:ویبلاگی سەلاح نیساری

ماموستا گوران، پدر شعر نو کردی- به مناسبت 17 آبان سالگرد فوت ماموستا گوران؛

عبدالله بگ فرزند سلیمان بگ فرزند عبدالله بگ متخلص به "گوران" در سال 1904 یا 1905 در شهر "حلبچه" متولد شده است. هم پدر و هم پدربزرگش اهل شعر و ادب بوده اند و آثار و اشعاری به زبان های کردی و فارسی نوشته اند، به ویژه پدربزرگش عبدالله بگ در زبان و ادب فارسی بسیار توانا بوده است و از همین جهت به وی لقب کاتب فارسی داده اند.

خانواده پدربزرگش از که بیگ زاده های "میران" بودند از منطقه مریوان به سلیمانیه می آیند و مدتی در منطقه "قره داغ" می مانند. پس از مدت کوتاهی جدش فوت می کند، عبدالله بگ (پدربزرگ گوران) همراه با همه خانواده اش که از برادری کوچکتر، مادر و همسر و فرزندانش تشکیل شده بود به حلبچه می آیند و در آنجا ساکن می شوند زیرا خود را از طایفه جاف به حساب می آورده اند. در آن سفر مادر و برادر عبدالله بگ بر اثر بیماری می میرند و تنها عبدالله بگ، همسر و فرزندان خودش باقی می مانند که عبارت بودند از: مصطفی بگ، نوری بگ، نه¬فی خان، سلیمان بگ، حبیبه خان. نه¬فی خان با مجید بگ فرزند عثمان پاشا و حبیبه خان با یکی از شیخان خانقاه پاوه ازدواج می کنند. از مصطفی بگ و نوری بگ هم فرزندی به جای نمی ماند. اما سلیمان بگ صاحب فرزندانی به نام های علی، شمسه، محمد و عبدالله می شود. علی و شمسه در جوانی فوت کرده اند. محمد هم که به "حه‌مه‌ به‌گه‌ ڕووشه‌" مشهور بوده است دو سال پس از فوت پدرش به قتل می رسد و در این میان تنها عبدالله (ماموستا گوران) باقی می ماند.
"گوران" نزد پدرش قرآن و دوران ابتدایی تحصیلش را سپری می کند. سپس در مسجد پاشا در حلبچه فقیه شده است و حتی مدتی نیز به فقیه عبدالله شناخته شده است. در سال های پایانی جنگ و ابتدای اشغال عراق به دست انگلیس حلبچه خالی از سکنه می شود و مردم این شهر به روستاهای اطراف شهر می روند. خانواده پدری گوران هم در بهار سال 1919 تا پائیز آن سال به سمت "رود بیاره" می روند و تا پائیز همان سال در باغی ساکن می شوند و سپس به حلبچه برمی گردند.
تا زمانی که حلبچه توسط انگلیس اشغال می شود، ماموستا گوران کلاس چهارم ابتدایی را به اتمام رسانده است. در همان سال 1919 سلیمان بگ پدر گوران فوت می کند. در سال 1921 محمد بگ برادر ماموستا گوران با تشویق ها و تحریک های مصطفی سائب و به همراه پسردائی اش به نام عبدالواحد نوری به حوزه علمیه کرکوک می رود اما در همان سال به قتل می رسد. از آن دوران به بعد گوران بی سرپرست می شود و می بایست برای تامین نیازهای زندگی خود و مادرش تحصیل را رها کند. آنگونه که خود می گوید در بین سال های 1922 تا 1925 فقر آنها را بسیار آزار داده است.
"گوران" در سال 1925 برای تدریس در مدرسه حلبچه برای پذیرفته می شود و تا سال 1937 در آنجا مانده است. سپس به منطقه «ئه‌شغاڵ» رفته و به امور راه و ترابری پرداخته است و تا سال 1951 که برای اولین بار دستگیر می شود در آنجا می ماند. ناگفته نماند بین سال های 1937 تا 1951 برای مدت چند سال همراه با چند روشنفکر دیگر کرد به یافا می رود و در ایستگاه رادیوی «شرق نزدیک» به منظور شرکت در مبارزه با فاشیزم بخش کردستان را فعال می کنند.
در سال 1952 از زندان آزاد می شود و به سلیمانیه برمی گردد و در آنجا مسئولیت مدیر مسئول روزنامه «ژین» را به عهده می گیرد. تا ماه سپتامبر سال 1954 به همین کار مشغول است. در سال 1954 برای بار دوم همراه با جمعی از طرفداران صلح در سلیمانیه دستگیر می شود و به یک سال حبس محکوم می شود و علاوه بر آن یک سال هم تحت نظارت پلیس است. مدت حبسش را در سلیمانیه، کرکوک، کوت، بعقوبه و نوگره سلمان می گذراند و سالی را هم که تحت نظارت پلیس بوده است در بدره به سر می برد.
در سال 1956 محکومیت گوران به پایان می رسد و پس از آزادی به بغداد می رود، در آنجا برای مدت کوتاهی در یکی از پروژه های حکومتی ساختمان سازی به عنوان سرکارگر مشغول به کار می شود. پس از مدت کوتاهی در به دستور حکومت بازداشت می شود و در دادگاه کرکوک او را به سه سال حبس یا به آزادی مشروط با وثیقه ای هزار دیناری محکوم می کنند البته به شرطی که در این مدت ساکت بماند و کاری خلاف دستور حکومت انجام ندهد ... "گوران" که وثیقه ای با این مبلغ ندارد دوباره به زندان می رود و تا تاریخ 1/8/1958 و پس از پیروزی انقلاب 14 جولای در زندان می ماند. گوران سه سال حبس خود را در زندان های کرکوک و بعقوبه سپری می کند.
پس از آزادی از زندان به سلیمانیه برمی گردد و پس از آن همراه با هیاتی ملی به کشورهای شوروی، چین و کره سفر می کند. در سال 1959 به عنوان مدیرمسئول نشریه «شفق» مشغول به کار می شود و این نشریه را تحت نام «بیان» منتشر می کند و در اداره اسکان سلیمانیه نیز به طور همزمان و تا سال 1960 کار می کند. در سال 1960 به بهانه ترک بدون دلیل محل خدمت و شرکت در کنگره دوم استادان کرد در شقلاوه از این پست اخراج می شود.
اوایل سال 1962 مشخص می شود که به سرطان معده مبتلا است، در بغداد تحت عمل جراحی قرار می گیرد، اما متاسفانه دیر شده است. پس از آن به مسکو می رود و به مدت سه ماه در بیمارستان کرملین بستری می شود و سپس به عراق برمی گردد. مدت کوتاهی پس از بازگشت به عراق بیماری اش عود می کند، تا سرانجام در ساعت 9.30 دقیقه روز 17 آبان 1341 مصادف با 8/11/1962 دار فانی را وداع می گوید.

برخی از آثار ماموستا گوران عبارتند از: بهشت و یادگار، یادگار کهن، اشک و هنر، طبیعت و درون. در زیر ترجمه یکی از اشعار زیبای وی از طبیعت و درون را با عنوان پائیز می خوانیم:
پاییز
پائیز
پائیز
عروس موی زرد
من غمگین و تو رنجیده
هر دو هم‌دردیم
من اشکم و تو بارانی
من نفسم و تو باد سردی
من اندوه و تو ابر گریانی
پائیز
پائیز
سینه و گردن عریان
من غمگین و تو رنجیده
هر دو با هم
هرگاه که گلی پژمرده شود
ما می‌گرییم
آنگاه که درختی از ریشه‌اش جدا شود
ما می‌گرییم
پرندگان که کوچ می‌کنند ما می‌گرییم
گریه کن
اشک‌هامان را نزداییم
هرگز
هرگز
پائیز
پائیز

---

منبع: دیوان گوران، عبدالله گوران، نشر پانیذ، 1382
ترجمه از کردی: مرتضی مرادی

دیمانە لەگەڵ عەباس کەمەندی؛

 

هونه‌رمه‌ند، خوشخوانێک که‌ دڵی گه‌لێک خۆش ده‌کات، به‌ڵام گه‌لێک ناتوانێ دڵی خۆش کات!
مامۆستا که‌مه‌ندی زۆر زانستیانه‌ و ئاکادیمیانه‌ له‌ گه‌ڵ هونه‌ر هه‌ڵسوکه‌وت ده‌کات، ته‌نانه‌ت ئاماده‌ نییه‌ جارێکی دیکه‌ ئه‌و گۆرانیانه‌ی له‌ دڵی خه‌ڵک نوستاڵژیای ساز کردووه‌ له‌ کۆنسێرتێک یان به‌رنامەیێکی ته‌له‌فیزیۆنی دووپات بکاته‌وه‌، لێره‌دا ده‌رده‌که‌وێت که‌مه‌ندی وه‌ک ئه‌ویندارێک شوێنی هونه‌ر که‌وتووه‌ و هه‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ که‌سایه‌تی هونه‌ری که‌مه‌ندی نه‌مره‌ و له‌ دڵمان دا ده‌مێنێته‌وه‌، نامرن ئه‌وانه‌ی له‌ دڵی میلله‌تا ده ژین

 

کوردپرێس: نووسین له‌ باره‌ی گه‌وره‌ پیاوان جا له‌ هه‌ر بوارێک له‌ ژیاندا بێت ئاسان نییه‌، نازانم له‌ کوێ و چۆن ده‌ست پێ بکه‌م، ئه‌وه‌نده‌ی دیتوومه ‌و بیستوومه‌ هونه‌رمه‌ندان له‌ جیلی چه‌وساوه‌ و هه‌ژاران ده‌رده‌که‌ون و هونه‌ر خۆی له ‌دایکبووی ئێش و خه‌م و تراژدیاکانه‌، کاتێ چاو له‌ ژیانی گه‌وره‌ هونه‌رمه‌ندانی جیهان ده‌که‌ی له‌ چاڕلی چاپلین بگره‌ تا بێتهۆوێن له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌ی بوون به‌ مایه‌ی شانازی گه‌له‌کانیان، ژیانیان پڕ له‌ نه‌هامه‌تی و سه‌ختییه، به‌ڵام له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌ ناو گه‌لانی پێشکه‌وتووی جیهاندا هونه‌ر و هونه‌رمه‌ند بایەخی خۆی هه‌یه‌ و له‌ ئاستێکی گه‌وره‌ی ژیاندا خۆیان ئه‌بیننه‌وه‌ تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ که‌ جاری وایه‌ سه‌فه‌ری هونه‌رمه‌ندێک بۆ ناوچه‌یه‌ک یان وڵاتێک له‌ سه‌ردانی سەرۆک کۆمارێک کاردانه‌وه‌ی زیاتر دەبێت، زۆرێک له‌ وڵاتانی دونیا جێژنی له ‌دایکبوون بۆ هونه‌رمه‌ندان ده‌گرن و باشترین خه‌ڵاتیان ده‌ده‌نێ و له‌ باشترین شوێن ماڵیان پێ ده‌به‌خشن و جار هه‌یه‌ دوای ده‌یان ساڵ پێشانگا بۆ یادی هونه‌رمه‌نده‌کانیان داده‌نێن، به‌ڵام من ده‌مهه‌وێ باس له‌ هونه‌ری کوردی و هونه‌رمه‌ندی کورد بکه‌م، زۆر جار هێندێ شت هه‌یه‌ له‌ ژیانی هونه‌رمه‌ند جه‌رگ و هه‌ناومان کون کون ده کا و‌ خه‌مێکی گه‌وره‌ سه‌راسه‌ر بیر و هۆشمان ده‌گرێته‌وه‌ تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ له‌ هونه‌ر و ژیانی هونه‌ری ساردمان دەکاته‌وه‌، یەکەمجار که ناسر و مەرزیه هاتنەوه سلیمانی، هونه‌رمه‌ند که‌ریم کابان له‌ کۆنسێرته‌که‌یان به‌شدار ده‌بێت و ئه‌وانیش وه‌ک ڕێز چۆکی بۆ داده‌نێن، به‌ڵام پاش ته‌واوبوونی کۆنسێرته‌که‌ ناسر و مه‌رزیه‌ به‌ چوار دانه‌ ئۆتۆمبێلی به‌رز و جام ڕه‌ش ئه‌گه‌رێنه‌وه‌ و که‌ریم کابان ده‌ستی ئه‌خاته‌ پشت خۆی و به پیاسه و به‌ ته‌نیایی به‌ره‌و ماڵ ده‌ڕواته‌وه‌، دیتمان سه‌لاح داوده‌ چۆن ماڵئاوایی لێ کردین، ئاگامان له‌ ژیانی حه‌سه‌ن سیساوه‌ییش هه‌یه‌، مام خدر قادری له‌ نزیکه‌وه‌ ده‌ناسین و ئه‌وه له‌ عه‌زیز شارۆخ کە له‌ به‌یانی تا ئێواره‌ له‌ سه‌ر پێ له‌ دووکانه‌که‌یه‌تی، بڕۆن ژیانی عه‌لی ئه‌سغه‌ری کوردستانی و حه‌سه‌ن زیره‌ک بخوێننه‌وه،‌ به ‌ڕاستی خه‌تا له‌ کێیه‌ هونه‌رمه‌ند یا کۆمه‌ڵگا؟

له‌ سه‌فه‌رێک له‌ گه‌ڵ مامۆستا خدر قادری، حه‌یران بێژ، بۆ شاری سنه‌، سه‌رله‌ ئێواره‌یه‌ک سه‌ردانی ماڵی که‌مه‌ندیمان کرد، بریارمان دا به‌ یه‌که‌وه‌ وتووێژێک  بکه‌ین و دوو مانگ دواتر دیسان چوومه‌وه خزمه‌تی، ئەوەی ده‌یخه‌مه‌ بەرچاوتان، چاوپێکه‌وتنێکه‌ له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ند عه‌باس که‌مەندی که به‌شێکی له‌ زمانی خۆی بۆمی نووسیوه‌ و به‌شێکی دیکه‌ی له چاوی من. ڕه‌نگه‌ دڵته‌زێن بێت، به‌ڵام ناچارم به‌ نووسینی.

له‌ ڕۆژێکی بارانی کۆتایی مانگی خاکه‌لێوه‌ که‌ شاری سنه‌ پڕ ده‌بێت له‌ گوڵ و جوانی له‌ شارۆچکه‌ی په‌ردیس سه‌ردانی که‌مه‌ندیمان کرد، له‌ بیرمه‌ ئه‌و ڕۆژه‌ له‌ ئاویه‌‌ر که‌ سه‌یری سنه‌مان کرد ته‌م و مژ ته‌واوی سنه‌ی داگرتبوو، هه‌موو خه‌ڵکی شار هاتبوونه‌ ئاویه‌ر و ئه‌یانڕوانیه‌ سنه‌. ماڵێکی تازه‌سازکراو دوو نهۆمی له‌ گه‌ڕه‌کی نه‌سته‌ره‌ن که‌ نهومێکی نیوه‌کار و نهۆمی دووهه‌م ئاماده‌یه‌ و خۆی ژوورێکی تایبه‌تی هه‌یه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌، چه‌ن قالدرمەیەک سه‌رکه‌وتین؛ ژوری ماڵه‌که‌ی هاڵێکی خۆشی هه‌یه‌ که‌ بە چه‌ن گوڵی سروشتی و تابلۆ، گرامافۆن و TV ڕازاوه‌ته‌وه، ‌به‌ڵام که‌مه‌ندی ده‌ڵێ 31 میلیون له‌ سه‌ر ئه‌و ماڵه‌ قه‌رزدارم، کاتێ گه‌یشتینه‌ به‌رده‌رگای ماڵیان میوانانی باشوور ئه‌ڕۆیشتن، چووینه‌ ژوور و مامۆستا خۆی و هاوسه‌ره‌که‌ی سرور‌ خان زۆر به‌ گه‌رمی وه‌ریان گرتین و مامۆستا بە دڵفراوانی و ڕووگەشییەوە ژیان و بەسەرهاتی بۆمان گێڕایەوە و وەڵامی پرسیارەکانمانی دایەوە.

*بەسەرهات و ژیانی منداڵی و گەورەبوون

که‌مه‌ندی ده‌ڵێ بنه‌ماڵه‌ی باوکم هه‌موویان قه‌ساب بوون و خوێندن له‌و بنه‌ماڵه‌یه‌دا قه‌ده‌غه‌ بوو، کچ بۆ شوو کردن ئه‌هاته‌ دونیا و کوڕیش بۆ قه‌سابخانه، ‌بابه‌گه‌وره‌م له‌ عه‌شیره‌تی قاڵقالی خه‌ڵکی ناوچه‌ی دیوانده‌ڕه‌ن که‌ به ‌ڕه‌چه‌ڵه‌ک خۆیان به‌ جافی گه‌ڵاڵی ئه‌زانن، ده‌ڵێ زۆر جار له‌ باپیرم ده‌بیست که‌ به‌ شانازییه‌وه‌ ده‌یگووت ئێمه‌ جافی گه‌ڵالین، له‌ فه‌رهه‌نگی باپیرمدا خوێندن وه‌کوو کوفر و دوژمنی وا بوو، سێ شت گرینگ بوو؛ ژنی چاک، ئه‌سپی چاک، تفه‌نگی چاک، باپیرم (حه‌مه‌ حوسێن) ده‌نگ خۆش و پیاوێکی جوان بوو و شمشاڵی زۆر دڵنه‌شین ئه‌ژه‌نی.

هۆره‌ چڕێکی زۆر باش بوو، هه‌ر کاتێ هۆره‌ی جافی ئه‌خوێند سه‌رنجی گوێگری راده‌کێشا و ده‌ڵێ مامه‌کان و پووره‌کانم ده‌نگیان خۆش بوو، زۆر شیعری فۆلکلۆریان ئه‌زانی؛ هه‌موو رۆژ مامه‌کان سەعات چواری به‌یانی ئه‌چوونه‌ قه‌سابخانه‌ و تا دووی نیوه‌رۆ و پاشان گۆرانی و شمشاڵ و خۆشی و شادی تا شه‌و، به‌ڵام ته‌نیا له‌ ناو ماڵ بوو بۆ خه‌ڵک به‌ عه‌یب و لۆتی گەرییان ئه‌زانی.

مامۆستا که‌مه‌ندی ده‌ڵێ باوکی خۆمم نه‌دیووه‌ گوتوویانه‌ ده‌نگی خۆش بووه ‌و شێوه‌کاری و خاڵکووبی کردووه، ‌سێ مانگه‌ بووم که‌ باوکم به‌ ده‌ستی یه‌کێ له‌ براکان به‌ ناوی عه‌زیز له‌ قه‌سابخانه‌ ده‌کوژرێ، عه‌زیز ساڵێک زیندانی ده‌کرێت و دواتر به‌ ڕه‌زایه‌تی باپیری ئازاد ده‌کرێ، ئیتر که‌مه‌ندی به ‌ده‌ستووری باپیری ئەیدەن ‌به‌ دایه‌ گه‌وری که‌ له‌ بنه‌ماڵه‌یێکی زۆرئاڵۆزدا گه‌وره ‌ده‌بێت، باوکی که‌مه‌ندی پێش له‌دایکبوونی که‌مه‌ندی عاشق ئه‌بێت، دایکی ئه‌وه‌ قبووڵ ناکات و جیا ئه‌بێته‌وه‌، باوکی که‌مه‌ندی دایکی قوربانی عه‌شقێکی بێ ئه‌نجام ده‌کات، که‌مه‌ندی له‌ درێژه‌ی قسه‌کانیدا ده‌لێت: دایکم که‌ ناوی تاجی بوو تا حه‌وت ساڵی نه‌مدیت ئه‌گه‌ر نه‌گەڕابایه‌وه ‌و به ‌فریام نه‌گه‌یشتبا، منیش له‌ ده‌ورووبه‌ری قه‌سابخانه ‌له‌ به‌ین ده‌چووم، ئیمکانی خوێندنم بۆ نه‌ده‌ڕەخسا، به‌ڵام دایکم له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌ک بوو که‌ خوێندن تێیدا بایەخی بوو و نه‌یهێشت تێدا بچم.

*له‌ ئاوردا سوور بوومه‌وه‌ تا به‌و رۆژه‌‌ گه‌یشتووم

که‌مه‌ندی ده‌ڵێ هونه‌ر له‌دایکبووی هه‌ژاری و سه‌ختییه‌کانه‌، فه‌قر و فه‌لاکه‌تی مه‌عنه‌وی له‌ فه‌قری ماڵی تاڵتره‌، ئه‌من تا حه‌وت ساڵی هه‌ردووکیم هه‌بوو، ده‌توانم بڵێم له‌ ئاوردا سوور بوومه‌وه‌ تا به‌و رۆژه‌‌ گه‌یشتووم، به‌ڵام شوکرانه‌ بژێرم له‌ خوا که‌ هاوسه‌رێکی باش وسه‌بوور و مناڵی باشم هه‌ن، سێ کوڕ و کچێکم هه‌یه‌ بنه‌ما‌ڵه‌یه‌کی باشم هه‌یه ‌و سپاس بۆ خوا.

که‌مه‌ندی ئه‌ڵێت هه‌ر له‌ ماڵه‌وه‌م، ده‌ره‌وه‌ هیچی نییه‌ بۆ من بۆیه‌ زۆر نایه‌مه‌ ناو خه‌ڵکی. ده‌ڵێت له‌ کاتی گه‌نجیدا باش ده‌ورووبه‌رم هه‌ڵسه‌نگاند و ناسیومه،‌ زۆر ڕووبەڕووی هێرشی حه‌ساده‌ت و به‌خیلی بوومه‌وه،‌ له‌ کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا باشتر بوون ئاسان نییه‌، ئه‌و که‌سانه‌ی له‌ سه‌رکه‌وتنی‌ مندا شه‌ریک بوون و قازانجیان له‌ من به‌ ده‌ست ئه‌هێنا ئه‌وانیش به‌ من حه‌سوود بوون و له‌ قسه ‌و هه‌ڵسووکه‌وته‌کانیان دیار بوو.ئه‌ما ده‌ڵێت: ئه‌من وا نه‌بووم و که‌میم نه‌بوو، ڕابردووی من ئه‌وه‌ نیشان ده‌دات، هونه‌ر یه‌ک شتی خودادادیه‌ و خوێندن و هەوڵدان ته‌کمیلی ده‌کات، زۆر هه‌وڵیان ئه‌دا به‌ تواناکانی من بگه‌ن ئه‌ما نه‌گه‌یشتن و هه‌میشه‌ ڕووبه‌ڕووم ده‌بوونه‌وه، ‌ڕێگریان ده‌کردم و له‌ حاڵێکدا که ‌من خه‌تایه‌کم نه‌کردبوو، هه‌ر ئه‌وه‌ بوو که‌ کشامه‌وه‌ و نایه‌مه‌ ناو خه‌ڵک، کارم به‌ کاری که‌س نه‌بووه‌ وکاری خۆم نه‌دا به‌ که‌س که‌ ڕای لێ بده‌ن چۆن، هه‌رچی هه‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌. هه‌ڵبه‌ت ئه‌گه‌ر ڕه‌خنه‌ سازێنەر بێت زۆر باشه‌ بۆ پێشکه‌وتن، به‌ڵام له‌ کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا زۆر ڕه‌خنه‌ خه‌رابکاریه‌ بۆ وێنه‌ خه‌ڵک هه‌یه‌ دێن و ڕای تۆیان ده‌وێت، ئه‌گه‌ر پێیان هه‌ڵبڵێی که‌ ‌قبووڵتیانه‌ له‌ غه‌یری ویدا ئه‌گه‌ر ڕه‌خنه‌یان لێ بگری ڕسوات ئه‌که‌ن هه‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ خۆم دوور خستۆته‌وه.‌

*هونه‌ر له‌ ڕه‌نج و سه‌ختی ڕۆژگار له‌دایک ده‌بێت

له‌ وەڵام بەو پرسیارە کە چۆن مانای هونه‌ر ده‌کات مامۆستا دەڵێ: هونه‌ر له‌ ڕه‌نج و سه‌ختی ڕۆژگار له‌دایک ده‌بێت، ئه‌گه‌رچی دابه‌زاندنی له‌ بیر به‌ ‌‌‌‌‌عه‌مه‌ل سه‌خته،‌ بەڵام  دەکرێ کاریگه‌ریی ژینێکی هه‌بێت. من له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌ک هاتمه‌ دونیا که‌ له‌ ڕووی ماڵی خراپ نه‌بوون، بەڵام له‌ بواری ڕۆشنبیری زۆر له‌دواوەبوون و‌ ئه‌و فه‌قره‌ مه‌عنه‌وییه‌ بوو به‌ گوریسێک له‌ ملی من کرا به‌ سات و کات، بوو به‌ هاوارێک که‌ ئه‌و هاواره‌ لێبوونه‌وه‌یه‌کی  هه‌یه‌ که‌ پێی ده‌ڵێن "هونه‌ر".

باس لە پێشینەی هونەر لە بنەماڵەکەی دەکات و دەڵێ: گۆرانی گوتن له‌ بنه‌ماڵه‌ی باوکم باو بوو، ئه‌وان له‌ ده‌نگی عه‌تائوڵڵا سه‌عید مه‌نسوور و ‌‌حه‌سه‌ن زیره‌ک چێژیان وه‌رده‌گرت و گۆرانییه‌کانیان ده‌گوته‌وه‌، ئه‌منیش هه‌ ر به‌ دوای ئه‌ وان دەستم پێده‌ کرد به‌ گۆرانی وتن، به‌ڵام بۆ سازکردنی ئاواز و مێلۆدی به‌ شێوه‌ و شێوازی کوردی له‌ ناخم ڕا، داهێنانم هه‌ بوو و زۆربه‌ ی ئاوازه‌کانم خۆم دروست کرد.

*کورد لە ئێران دەوڵەمەندترین مۆسیقای هەیە

لە بەشێکی دیکەی چاوپێکەوتنەکە باس دەچێتە سەر مۆسیقا لە ئێران و ئەوەیکە کام لە پێکهاتە ئەتنییەکانی ئەم وڵاتە لە ڕووی مۆسیقاوە دەوڵه‌مه‌ندترن و لەمبارەیەوە دەڵێ: له‌ نێوان گه‌لانی ئێراندا به‌ ڕای من به‌ خاتری زۆریی مێلۆدی و ده‌وڵه‌مه‌ند بوون و جیاوازی ئاوازه‌کان؛ کورده‌کان قسه‌ی یه‌که‌م ده‌که‌ن، بۆ وێنه‌ تورکه‌کان دەوڵه‌مه‌ندن، به‌ڵام زۆربه‌ی ئاواز و گۆرانییه‌کانیان له‌ گامی (شوور)دایه‌، لۆڕه‌کان مۆسیقایان ده‌وڵه‌مه‌نده،‌ به‌ڵام زۆربه‌ی گۆرانییه‌کانیان (ماهووره‌)، به‌ڵام کورده‌کان له‌ هه‌ر حه‌وت ده‌زگای ئێرانی ئاوازیان هه‌یه‌ و هێندێک ئاواز و شتی ترمان هه‌یه‌ که‌ له‌ هیچ یه‌ک له‌ حه‌وت ده‌زگای ئێراندا نییه‌ و ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت نێوێکی بۆ دابنێین ژماره‌ی ده‌سگاکان له‌ حه‌وت تێده‌په‌ڕێت و ده‌گات به‌ ده‌ و ده‌بێ که‌وانێکی دیکه‌ی بۆ بکه‌ینه‌وه‌.

*سازەکان هی هەموو گەلانە

سەبارەت بە مێژوی مۆزیک و گۆرانی و ئەوەیکە ئامێره‌کانی مۆسیقای کوردی کامانه‌ن ئەڵێ کە مێژووی مۆسیقای کوردی ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ سه‌ره‌تای ژیان و شوێنێکی دیاریکراوی مێژوویی نییه‌ و شتێک به‌ نێوی سازی خسووسی نییه؛‌ بۆ وێنه‌ ته‌مبوور له‌ ئامێره‌ زهیه‌کانی پێش خۆی وه‌رگیراوه‌، دووزه‌له‌ له‌ نی لبنان نزیکه‌، ده‌ف ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ عه‌ره‌به‌کان، دوول ئامێری شه‌ڕی ئێرانی باستانه‌، له‌ ڕاستیدا سازه‌کان، ئامێره‌کان به‌ گشتی هی هه‌موو میلله‌ته‌کانن ئه‌گەر‌ جیاوازییه‌ک هه‌یه‌ له‌ مێلۆدی و ئاوازه‌کاندایه‌.

*جارێکی تر لە دایک ببمەوە لە هونەر و هونەرمەند دوور دەکەومەوە

لە وەڵام بەو پرسیارە کە ئایا له‌ ژیانی هونه‌ریدا هیچ کات بووه‌ که‌ هه‌ست به‌ فڕین بکات و سه‌رمه‌ست بێ له‌وه‌ی که‌ هونه‌ری هه‌ڵبژاردووه‌، دەڵێ کە هونه‌ر بۆ گه‌نجه‌کان سه‌رمه‌ستی دروست ده‌کات، به‌ڵام بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی ته‌مه‌نیان هه‌یه‌ خه‌فه‌تباره‌. هاوکات بە دڵنیاییەوە دەڵێ کە ئەگەر جارێکی دیکە لەدایک ببێتەوە لە هونەر و هەنەرمەند دوور دەکەوێتەوە و هەربۆیەش ئێستا رێگەی بە مناڵەکانی نەداوە دوی هونەر بکەون و ڕەنگە ئەمە بۆ ئەو زەبرانە بگەڕێتەوە کە لەو دونیایە بەری کەوتوون و دەڵێ: ئه‌گه‌رجارێکی تر له‌دایک ببمه‌وه‌ له‌ هونه‌ر و هونه‌رمه‌ند دوور ده‌که‌ومه‌وه‌! من رێم نه‌داوه‌ مناڵه‌کانم شوێن کاری هونه‌ری بکه‌ون و رێی من هه‌ڵبژێرن، چۆن به‌ ڕای من دونیاییه‌کی پاک و سه‌لامه‌ت نییه‌ و له‌و رێگایه‌دا تووشی که‌سانێک ده‌بی که‌ له‌ ئینسانییه‌ ت ته‌نیا زاهیره‌که‌یان هه‌یه‌ و به‌ ڕای من خوالێخۆشبوو یوونسی له‌ کتێبی خۆیدا به‌ باشی باس له‌و کۆمه‌ڵگایه ‌ده‌کات، به‌خیلی، حه‌ساده‌ت، دوو ڕوویی، دزی، ڕفاندن، درۆ، مه‌کر و فێڵ و هەموو شتێکی تێدایه‌ ...؟!

* ڕەسەنایەتی مۆسیقای هەورامی لەسەرووی هەمووانە و میدیای کوردی، ئەهلی فۆلکلۆر و ڕەسەنایەتی نین

له‌ وەڵام بەو پرسیارە کە ڕووی مۆسیقاوە کامە لە زاراوه‌کانی زمانی کوردی مۆسیقای ده‌وڵه‌مه‌ندتر و ڕەسەنتری هەیە بە دڵنیاییەوە دەڵێ "ڕه‌سه‌نایه‌تی مۆسیقای هەورامی له‌ سه‌رووتر ده‌بینم."

ڕای لەبارەی میدیای کوردی و کاریگەرییەکانی لەسەر ڕەوتی گۆرانی و مۆسیقای کوردی دەپرسین، وێڕای ڕەخنە لە ئەدای کارکردنیان دەڵێ: له‌ ئێستادا قانونێک نییه‌، ئه‌و فیلمانه‌ی که‌ سازده‌کرێن زۆربه‌ی ئه‌رزان و بێ ناسنامه‌یه‌، ئاوازه‌کان زۆرتر له‌ عه‌ره‌ب و تورک و ماوه‌یه‌که‌ له‌ ڕۆژئاوا وه‌رده‌گیرێن و‌ به‌ که‌می گرنگی به‌ پێناسه‌ و ڕه‌سه‌نایه‌تی و مۆرکی خۆیان ده‌ده‌ن. میدیای کوردی به‌ نه‌زه‌ر نایەت ئه‌هلی فۆلکلۆر و ڕەسه‌نایه‌تی فه‌رهه‌نگی بن و وا دەیبینم ته‌واو به‌ره‌و (دهکدەی جیهانی) له‌ چالاکی دان؛ ئه‌گەر‌ رێیه‌که‌ ون نه‌که‌ن! چۆن من نازانم رێگای ئەو‌ گوندە جیهانییە له‌ کام لایه‌ و ئایا ئێمه‌ رێ ده‌ده‌ن یا نا؟

*وه‌ستا و میعماری چاک ئه‌و که‌سه‌یه‌ که‌ ماڵێکی دڵنشین به‌ داهێنانی خۆی ساز بکات

سەبارەت بە پێناسەی گۆرانیبێژ و ئەوەیکە هونەرمەندی گۆرانیبێژ دەبێ چ تایبەتمەندیگەلێکی بێت هونەرمەند عەباس کەمەندی دەڵێ: گۆرانیبێژی ده‌نگ خۆش زۆره‌ و لانیکەم ١٠ لەسەدی گه‌نجه‌کانی کۆمه‌ڵگا ده‌نگ خۆشن و ئه‌و نیعمه‌ته‌ خوداییەیان‌ هەیە. وه‌ستا و میعماری چاک ئه‌و که‌سه‌یه‌ که‌ ماڵێکی دڵنشین به‌ داهێنانی خۆی ساز بکات که‌ زیاتر له‌ خانووه‌کانی تر له‌ که‌لوپه‌لی ڕاحه‌ت به‌شداربێت. ئێستاکە زۆرن که‌سانێک که‌ پێیان ده‌ڵێین هونه‌رمه‌د، به‌ڵام هیچ داهێنانێکیان نییه‌ و ته‌نیا لاسایی هونه‌ر ده‌که‌نه‌وه‌ نەک‌ هونه‌رمه‌ند. بۆ ئه‌وەی کەسێک‌ ببێته‌ گۆرانیبێژ ته‌نیا ده‌نگی خۆش بەس نییە، ده‌بێ هه‌وڵ بدات ئه‌ده‌بیات و شێواز و مۆرکی مۆسیقای خۆی بناسێ.

* دڵی هەرێمی کوردستان بە عەباس کەمەندی ناکرێتەوە!

سەبارەت به‌و کۆنسێرتانه‌ که‌ له‌ هه‌رێمی کوردستان بۆ گرانیبێژانی عه‌ره‌ب و فارس و تورک ده‌یکه‌ن و به‌ میلوێنها دۆلار بۆ کۆنسێرتی ئەوان خەرج دەکەن، به‌ڵام بۆ کورد نایکه‌ن مامۆستا وتی: ڕای من ئه‌وه‌یه‌ که‌ دڵی ئه‌وان به‌ فارس و عه‌ره‌ب و تورک زیاتر ئه‌کرێته‌وه‌ و به‌ عه‌باس که‌مه‌ندی ناکرێته‌وه‌! مه‌ یلی خۆیانه‌ به‌وه‌ی وا خۆشن خۆش بن.

*بەرهەمی زۆرم هەیە، کاتم نەماوە و دەستم لێیان هەڵگرتووە

لەبارەی ئەوەیکە بەرهەمی نوێی هەیە و خەریکی کاری تازەیە یان نا، وێڕای ئاماژە بەوەیکە هه‌م گۆرانی زۆری هه‌یه،‌ هه‌م فیلمنامه‌ و هه‌م تابلۆی نه‌قاشی(شێوه‌کاری)، بەڵام دەڵێ "ئیدی کاتم نه‌ماوه‌ و ده‌ستم لێیان هەڵگرتووه‌! ته‌واو!"

* گلەیی لە هاوپیشەکانی

مامۆستا عەباس که‌مه‌ندی له‌ به‌شێ له‌ قسه‌‌کانیدا باس له‌وه‌ ده‌کات که‌ دونیای هونه‌ر زۆر له‌و که‌سانه‌ی تێدایه‌ که‌ دزی هونه‌ر و ده‌غه‌ڵبازن لەمابرەیەوە دەڵێ: هیچ نه‌بێ ئه‌وانه‌ی من کارم له‌ گه‌ڵیان کردووه‌ له‌و به‌شه‌ بوون، چه‌ ن ساڵ به‌ر له‌ ئێستا له‌ ڕووی ماڵییه‌وه‌ له‌ بارودۆخێکی زۆر خراپدا بووم، هونه‌رمه‌ندێک به‌ ناوی ئه‌رده‌شیر فه‌هیمی داوای له‌ من کرد که‌ کۆنسێرتی بۆ بکەم سه‌ره‌تا ‌قبووڵم نه‌کرد، چه‌ند جار زه‌نگ و ته‌له‌فۆنی کرد و وتی که‌ له‌ تالاری وه‌حده‌تی تاران بۆ‌ ماوه‌ی سێ شه‌و کۆنسێرت بکەم و بۆ هه‌ر شه‌و 200 هه‌زار تمه‌نم بداتێ، له‌و سه‌رده‌مه‌دا دوو سەد هه‌زار زۆر بوو، من چوومه‌ تاران و چوار شه‌و کۆنسێرتم کرد مامۆستا فه‌هیمی فه‌ رمووی "ئێستا پووڵم وه‌رنه‌گرتووه‌ تۆ برۆوه‌ بۆ سنه‌ هه‌ر کاتێ وه‌رمگرت ئه‌یخه‌مه‌ حیسابه‌که‌ت"، ئیستا که‌ 20 ساڵه‌ بەسه‌ر ئه‌و کاره‌دا تێپه‌ڕ بووه‌ له‌و پاره‌یه‌ خه‌به‌رێک نه‌بوو؟

له‌ درێژه‌ی قسه‌کانیشیدا گله‌یی ده‌کا له‌ کامکاران و ده‌ڵێ: له‌ رووی ماڵییه‌وه‌، هیچکات حه‌قی منیان نه‌داوه‌ و هه‌میشه‌ ¼ حه‌قی منیان ئه‌دا! هەروەها گله‌یی زۆری له‌ جه‌لیل عه‌نده‌لیبی یه،‌ زۆر دڵی لێ ئێشاوه‌ و دەڵێ: حه‌قی ماڵی و هونه‌ری منی خواردووه‌ و ئه‌گه‌ر چاوێک له‌ ڕووبه‌رگی به‌رهه‌مه‌کان بکه‌ی هه‌موو شتێکتان بۆ ده‌رده‌که‌وێ ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ ناوی خراپی نییه‌ پێم بڵێن ناوی چییه‌؟

زیاتر دەڵێ: هه‌ڵبه‌ت گریشا میکائیل زاده‌ و حه‌سه‌ن کامکار باوکی کامکاران زۆر بۆ من باش بوون و زۆر ده‌گمه‌ن بوون و له‌ ڕۆژگارێکی دیکه‌دا ئه‌ژیان و حیساب و کتێبیان پاک بوو.

وتەی کۆتایی... نامرن ئه‌وانه‌ی له‌ دڵی میلله‌تا ده‌ژین

به‌ڵێ ئازیزان ئه‌وه‌ بوو ژیان و چاوپێکه‌وتن له‌ گه‌ڵ عه‌باس که‌مه‌ندی، گۆرانیبێژ شاعیر، نه‌قاش، فیلمنامه‌نووس و ده‌رهێنه‌ری کورد که‌ له‌ ده‌ردی دڵه‌کان و ژیانی خۆی و ڕای خۆی به‌رامبه‌ر به‌ مۆسیقا و میدیا کوردییه‌کان بۆ وتین؛ جارێک میدیا کوردییه‌کان بەپەلە هه‌واڵی مردنیان بڵاوکردەوە و مامۆستا مه‌زهه‌ر خالقی له‌و کاره‌ زۆر ناڕازی بوو! ئایا تا ئێستا ده‌ستگایه‌ک یان ناوه‌ندێک یان به‌رپرسانی هونه‌ری کوردی سه‌ردانێکی که‌مه‌ندیان کردووه‌، ئاخۆ چ پێویستییه‌کی هه‌یه ‌یا هیچ نه‌بێ گوێ له‌ ده‌ردی دڵی بگرن؟ که‌مه‌ندی له‌ شاری سنه‌ کۆڕێکی رێزگرتنی بۆ سازکرا، له‌ ساڵی 1390خه‌ڵاتی مه‌ڵبه‌ندی ماملێ وه‌رگرت.

که‌مه‌ندی زۆر زانستیانه‌ و ئاکادیمیانه‌ له‌ گه‌ڵ هونه‌ر هه‌ڵسوکه‌وت ده‌کات، ته‌نانه‌ت ئاماده‌ نییه‌ جارێکی دیکه‌ ئه‌و گۆرانیانه‌ی له‌ دڵی خه‌ڵک نوستاڵژیای ساز کردووه‌ له‌ کۆنسێرتێک یان به‌رنامەیێکی ته‌له‌فیزیۆنی دووپات بکاته‌وه‌، لێره‌دا ده‌رده‌که‌وێت که‌مه‌ندی وه‌ک ئه‌ویندارێک  شوێنی هونه‌ر که‌وتووه‌ و هه‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ که‌سایه‌تی هونه‌ریی که‌مه‌ندی نه‌مره‌ و له‌ دڵمان دا ده‌مێنێته‌وه‌، نامرن ئه‌وانه‌ی له‌ دڵی میلله‌تا ده‌ژین.

کێ هه‌یه‌ گوێی له‌و گۆرانیانە نه‌بووبێت و له‌ سه‌ر دڵی بیره‌وه‌رێکی لێیان نه‌بێت؛

شه‌وبۆ، کوردستان خۆشه‌، سنجانه‌، ئای‌ له‌ گه‌لاوێژ ، هه‌ر بایکی مه‌یۆ ده‌سره‌ بەله‌نگه‌ر ،کاڵه‌به‌ی، ئه‌سکی سووک، بۆ له‌ من یاخی، گوڵه‌ چنووری، گوڵی زه‌رد و سووری سلێمان به‌گی بانه‌، چاو ڕه‌شی چاو ئه‌ستێره‌، نه‌تۆرێ، سه‌بری گوڵ فرۆش.

له‌ کۆتایی دا به‌و هیوایه‌ی که‌ کۆمه‌ڵگای کورده‌واری فه‌رهه‌نگی هونه‌ردۆستی و هونه‌رپه‌روه‌ری زیاتر له‌ جاران به‌خۆیەوه‌ بگرێت، ده‌سه‌ڵاتداری کورد به‌ خۆیاندا بێنه‌وه‌، جیاوازی هونه‌رمه‌ند و گۆرانیبێژ بزانن و هه‌ر که‌س له‌ هونه‌ری کوردیدا له‌ جێگای خۆی دابنیشێ.

به‌دوو به‌یت شیعری که‌مه‌ندی که‌ به‌ دیاری بۆمی نووسی بابه‌ته‌که‌م ‌ دوایی دێنم:

هه‌رچه‌نده‌ که‌ پیرم و ته‌مه‌نم پێوه‌ نه‌ماوه‌

                                   جه‌رگم وه‌کوو قه‌یتان‌ له‌ هه‌موولاوه‌ بڕاوه‌

گه‌ر بێتو ئیزنم بده‌ی هێشتاکوو که‌مه‌ندیم

                                  خۆم فڕک ئه‌ده‌مه‌ مل ته‌مه‌ن ئه‌یکێشمه‌ دواوه‌!

---

 

دیمانە: شۆڕش ئەبووبەکری www.shorshart.com

پێداچوونەوە: حەسەن ساڵحی       

کتێبی نامیلکەی ئاینی

 

کتێبی نامیلکەی ئاینی

سەرجەم کتێبەکانی ئەم بەشە (81) کتێبە ئێستا

---

---

---

ژماره-ناوی کتێب-نووسەر-ساڵی چاپ-وەرگێر-تێبینی

---

1-بایەخی سیواک لە ڕوانگەی زانست و شەرعەوە                                              

2-بەدرۆخستنەوەی وەسێتنامە هەڵبەستراوەکەی شێخ ئەحمەد-عبدالعزیز بن بازباوکی عبدالله

3-بەڵگە شەرعیەکان سەبارەت بە سەلماندنی جنۆکە ڕۆشتنە ناو لەشی مرۆڤ-م. عدنان بارام

4-برای لاوم چۆن بەرنگاری ئارەزوو دەبیتەوە-محمد عبدالله الدویش-فلاح حسن          

5-بیرخستنەوەیەک لە چۆنێتی دەستنوێژ و نوێژی پێغەمبەر-شێخ علی بن حسن بن علی- م. عدنان بارام

6-بیروباوەڕت وەربگرە لە قورئان و سوننەت-شێخ محمد جمیل زینو-2007-م.محمد عبدالرحمن  لتیف

-               م. خلیل احمد       

8-تۆ و قورئان لە مانگی ڕەمەزاندا-مامۆستا دارا جبار

9-پەیامێک بۆ بێداربوونەوەی خوشکانی بێ ئاگا-سه لاح گەرمیانی-2008              

10-پلە و پایەی سوننەت لە ئیسلامدا وە -تەنها قورئان بەس نیە  

11-پوختەی کاتی پاشێو و بەربانگ کردن لە سەردەمی پێغەمبەر-م. محمد عبدالرحمن لتیف-2007

12-پێغەمبەرەکەت محمد بناسە-علی خان-2008              

13-جەژنی ڕەمەزان-ڕەوەند عبدالله                             

14-جەژنی سەری ساڵی زاینی- ڕەوەند عبدالله-2007              

15-حاڵی سەلەف لە مانگی ڕەمەزاندا-م. کۆسار عبدالعزیز                                 

16-حەقیقەتی جەژنی ڤالنتاین -ڕۆژی خۆشەویستی-ڕەوەند عبدالله                             

17-حوکمەکانی ڕۆژووى پێغەمبەر لە ڕەمەزان-م. عدنان بارام                             

18-حوکمەکانی هەردوو جەژن لە سوننەتی پاککراوەدا-علی حسن علی عبدالحمید-2008 -   سه لاح الدین عبدالکریم

19-حوکمی عابای ئافرەتان و مەرجەکانی -م. عدنان بارام                             

20-حوکمی ئاهەنگ گێڕان بەبۆنەی لەدایک بوونی پێغەمبەر-عبدالغفور عبدالله 

21-خوشکەکەم چۆن پرسیار دەکەی سەبارەت بە ئایینەکەت-دایکی سوننە                  

22-خوشکم بەرەو کوێ دەچیت-احمد عمران-حمە امین احمد     

23-خوشکی بەڕێزم پەشیمانم لە ڕابردووم تۆش گوێم لێ گرە و بریار بدە-م. نیان              

24-خوشکی بەرێزم چی ڕێگریت دەکات لە باڵا پۆشی -د. هوید اسماعیل-2007-فەرەیدون موحەممەد 

25-ژیاننامەی ئیمامی شافعی-مامۆستا خلیل احمد- 2007              

26-ڕەمەزان مانگی بەهێزبونە نەک برسێتی و لاوازی-بڕوا عبدالکریم            

27- رەمەزان و بەستنی پەیمان نامەیەک لەگەڵ ماڵەوە-باوکی فریشتە                             

28-ڕوون کردنەوەی کوفرو گمڕایی کەسێک کە وا گومان دەبا دروستە بۆ هەرکەسێک دەربچێ لە شەریعەت -عبدالعزیز بن عبدالله بن باز-2008-باوکی حارس      

29-ڕۆڵی ئافرەت لە چاکسازی کۆمەڵگادا-شێخ محمد بن سالح العسیمین-2007-دایکی فیردەوس 

30-ڕێگای ڕاست چۆنە و کامەیە-2008

31-ڕێگرەکانی خۆشبەختی گوڵی کۆمەلگا-باوکی فریشتە                             

32-سەبارەت بە نادرووستێتی سەرفترەدان بە پارە-م. عدنان بارام                             

33-سەد فەرموودە لە زنجیرەی فەرموودە ڕاستەکان-یوسف رشید                              

34-سەد هۆکار بۆ سەرخستنی پێغەمبەران-لیچژنەیەکی جیهانی بۆ سەرخستنی کۆتا-عبدالله خالد 

35-سەلەفیەت درێژبوونەوەیەکی سروشتیی ئیسلامی پیچشینە نەک دینێکی تازە                  

36-سێ بنچینەکەی بیروباوەڕ و بەڵگەکانیا-محمد بن عبدالوهاب-2008-محەمەد عبدوالرحمن لتیف

37-شەرم و شکۆ وەکو بەشێک لە ئیمان-سه لاح گەرمیانی                            

38-شەش بنچینەی باوەڕ-م. خلیل ئەحمەد کەلاری                            

39-چاوداگرتن لە ئاستی نامەحرەم حوکم و سودەکانی-کوێستان تاهر                             

40-چەند پلانێک بۆ بەڕێکردنی مانگی ڕەمەزان-باوکی فریشتە                             

41-چەند چرپەیەک بە گوێ ی گوڵی کۆمەڵگادا-باوکی فریشتە                             

42-چۆن تەوبە بکەم -علی خان -2007              

43-چۆن ماڵەکەت دەپارێزی لە شەیتان-م. فەرەیدون موحەممەد-2008              

44-چۆنیەتی عومرە کردن-م. محمد عبدالرحمن کەلاری                       

45-چۆنیەتی عومرە وحەج کردن-م. محمد غبدالرحمن کەلاری-2007              

46-چۆنێتی زەکاتی سەرفترەدان لە سەردەمی پێغەمبەردا-م. محمد عبدالرحمن لتیف-2007   

47-چۆنێتی فێربوونی دەست نوێژ و نوێژ -ابوبکر احمد-2008              

48-چۆنێتی قوربانی کردن لە سەردەمی پێغەمبەردا -م. محمد عبدالرحمن لتیف-2007   

49-چۆنێتی کردنی نوێژی جەنازە-م. محمد عبدالرحمن                                  

50-چیرۆکی مەسیحی دەججال وە دابەزینی پێغەمبەر-عیسی محمد ناێرالدین الالبانی- 2008 -م. عبدالتیف احمد مستەفا

51-گەشتێک بە نێو خۆشی و شادییەکانی بەهەشت-دارابن خزیمە-2007-ایوب علی قازانی  

52-گەورەترینی تاوانە گەورەکان هاوبەش دانان بۆ خوای گەورە-باوکی حارس 

53-گوڵی کۆمەڵگا ئاگاداری ئەو دەستانە بە کە ئەیانەوێ هەڵتوەرێنن-باوکی فریشتە  

54- گۆڕ بەڵێن و پەیمان پێ دراومانە-2008- دایکی سوننە       

55-عابایە یان ئامڕازی ڕازاندنەوە-شێخ سالم العجمی-م. عدنان بارام      

56-غەیبەت و شوێنەوارە خراپەکانی لە سەر تاک و کۆمەڵ-حسین بن عودە العوایشە-2007-م. شاخەوان جەواد

57-فەتوای گەورە زانایانی ئیسلام سەبارەت بە حوکمی وەرگرتنی پێشینەی خانوو-م. عدنان بارام کەلار

58-فەزلەکانی مانگی ڕەمەزان وە هەندێ لە حوکمەکانی-م. عبدالتیف-2007              

59-کاغەزە بازرگانیەکان  سەک .. سەند .. کومبیالا-م. خلیل احمد                              

60-کڕین و فرۆشتنی ئاڵتون و پارە گۆڕینەوە بەقەرز حەرامە و دەبێت بە ریبا-م. عبدالتیف احمد-2007 

61-کورتەباسێکی بوخت سەبارەت بە حۆریە چاوگەشەکانی بەهەشت-ادریس محمود 

62-کورتەی بیروباوەڕی ڕاست محمد جمیل زینو-یوسف رشید       

63-لە دایک بوونی کچان-م. محمد عبدالرحمن لتیف                           

64-لەگەڵ کێدا دادەنیشیت و هاورَێیەتی کێ دەکەیت-عبدالله علی الجعیش-2008 -م. محمد عبدالرحمن اتیف    

65-مانگی ڕەمەزان دەروازەیەک بۆ لێخۆشبوون و گەڕانەوە بۆ لای خوا-پشتیوان محمد-2007 

66-مەرجەکانی باڵاپۆشی لە ئیسلامدا-دایکی سوننە       

67-مۆبایل هاورَییەکی باش بۆ مامگێکی پیرۆز-ڕەوەند عبدالله                             

68-مۆبایل هۆکارێک بۆ خۆشبەختی یان دەروازەیەک بۆ تاوان و نەهامەتی-ڕەوەند عبدالله-2007

69-نوێژی جەماعەت واجبە لەسەر هەموو پیاوێکی موسڵمان-باوکی عبدالحق               

70-هاوسەر گیرى-پشتیوان محمد -2007              

71-هەندێک لە بیدعە و هەڵەکانی جومعە-ادریس محمود                             

72-هەندێک لە گرفتەکانی گەنجان-شێخ محمد بن سه لح العسیمین -2008-محسن محمد احمد 

73-یادی خوا -زریان امین محمود                       

74-یان هەرسَکی کەرامەتە یان ئەمەشیان کڵاوەتی بەناو پیاوچاکانە-باوکی عبدالله -2008 

75-ئاگادارکردنەوەی کچانی خوێنکار لە هەندێک تاوان و سەرپێچی-میهرەبان محمد-2007   

76- ئافرەتان و فێر بوونی زانستی شەرعی-م. محمد عبدالرحمن لتیف                           

77- ئامۆژگاری بۆ کچانی موسڵمان پێش هاوسەر گیری-دایکی ئالاء-2007              

78- ئایا پاشێو و بەربانگ کردن پەیوەستە بە بانگدانەوە-م. محمد عبدالرحمن لتیف-2007   

79-ئەستێرەکانی بەخت-م. عدنان بارام                             

80-ئەنجامدانی نوێژی تەراویح-شێخ محمد ناێرالدین الالبانی- 2007- م. دارا جبار کریم 

81-ئەوشتانەی ڕۆژوو بەتاڵ ناکەنەوە-عبدالعزیز بن عبدالله بن باز و محمد بن سالح العسیمین -ادریس محمود      

 

 

کتێبی فەلسەفە

 

کتێبی فەلسەفە

سەرجەم کتێبەکانی ئەم بەشە (69) کتێبە ئێستا

---

---

---

ژماره-ناوی کتێب-نووسەر-ساڵی چاپ-وەرگێر-تێبینی

---

کتێبی نوێ

۱-ئانارکیزم و ئەنارکۆسەندیکالیزم- نووسینی:ڕۆدۆڵف ڕۆکەر-وەرگێڕ لە فارسیەوە:هەژین

۲- ئەرنارکیزم،پەرتووکخانەی کوردی و سەرچاوەی ڕەخنەگرانی-نووسینی:هەژین

۳-بەرەو ئەنارکیزم-نووسینی: ئێریکۆ مالاتێستا-وەرگێڕ لە فارسیەوە:هەژین

۴-گفتگۆی خەیاڵکردی نێوان کارڵ مارکس و میخایل باکۆنین-نووسینی: مۆریس کرانستۆن-وەرگێڕ لە فارسیەوە:هەژین

۵-مارکسیزم و ئەنارکیزم-نووسینی: دانیال گوێرین-وەرگێڕ لە فارسیەوە:هەژین

۶-خەباتی ڕاستەوخۆ-نووسینی: ئیمیلی پاگێت-وەرگێڕ لە فارسیەوە:هەژین

سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ پەرتووكخانەی سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان بۆ ناردنی ئەم کتێبانە بۆ ئیمەیلی كتێبخانه ی كوردی ئه وين 

---

1-بەسەرهاتە نەمرەکان لە فەلسەفەدا-هێنر تۆماس / دانالی تۆمال-2006-دلشاد کازم          

2-بڕگەو بنەماکانی پۆستمۆدێرنیزم-عەلی ئەسغەر قەرەباغی -عەلی ئازەرنیا    

3-بنەچەی خێزان و خاوەنداریەتی تایبەت و دەوڵەت-فردریک ئەنگڵس-کەریم مەلا رەشید 

4-بنەماکانى فەلسەفەى شیکردنەوەى مەنتیقى-د . حمید عزیز-2005              

5- بوونگەرایی فەلسەفەی مرۆڤایەتییە-جان پۆڵ سارتەر-2004-رۆشنا ئەحمەد رەسوڵ       

6-تاگوور و ویژدانی مرۆیی-رامین جەهانبەگلو-2005 -یادگار حەمەغەریب          

7-تێگەیشتنی تیۆرە سیاسییەکان-تۆماس سپراگێنز-فەرید شەریفی     

8-پاسکاڵ-ژیانى ، فەلسەفەکەى، هەڵبژاردەلەنوسینەکانى-ئاندرآ کریسۆن-2002 -سامان عەلى 

9-پرۆدۆن  جۆرج گۆرڤیج-2006-ئارام ئەمین         

10-پۆزش-ئەفلاتۆن-2002-ئاوات ئەحمد       

11-حەکیمانە پاوڵۆ کۆیلیۆ-2006-یوسف محمەد و کارا فاتیح  

12-حەوت وانەی فەلسەفی-کەریم مستەفا-2006              

13-دەربارەى دیالەکتیکى ڕۆشنگەرى-موراد فەرهاد پور-بەختیار سجادى   

14-دەربارەی ئەقلی مۆدێرن -ڕۆڵان بارت-2004 -ئازاد بەرزنجی و ئاوات ئەحمەد       

15- دەروازەیەک بۆ هزرنامەی لویس ئەلتۆسێر-برتراند ئو جیلفی-2004-سابیر ڕەشید       

16-دریدا رەخنە لە سێنترالیزمی خۆرئاوایی-عەبدولموتەلیب عەبدوڵڵا     

17-دیکارت  پۆڵ ستراترین- 2001-ڕەئوف بێگەرد    

18-دیموکراسى دیدێکى فەلسەفى- د.ئیمام عبدالفتاح ئیمام -2005-حسن یاسین        

19-ژۆن ژاک  ڕۆسۆ-کاوە جەلال - لەبڵاو کراوەکانى مەکتەبى بیرو هۆشیارى (ى.ن.ک)     

20-ڕخنەگرتن لە مۆدێرنیتی-نیهاد جامی-2006              

21-رۆحی یاساکان-مۆنتسکسۆ-2002-ئیدریس شێخ شەرەفی ـ پاسۆری       

22-رۆڵی کارکردن لە گۆرینی مەیمون بۆ مرۆڤ-فردریک ئەنگڵس-کەریم مەلا رەشید 

23-ڕێبازە هاوچەرخەکانى فەلسەفەرسەماح  ڕافع محمد-2001-تاریق کارێزى     

24-زەردەشت ئاوای گوت-فریدیک نیشتە-رەئووفی ئەحمەد ئالانی      

25- زمان ، هزرو کەلتوور-2006-رەحیم سورخی    

26-سارتەر  پۆڵ سترترین-2002 -ئازاد بەرزنجى    

27-سەربردەی فەلسەفە بەرگی یەکەم-ویڵ دیورانت-2007-تاریق کارێزی     

28-سەرچاوەکانی زانایی و نەزانی                                           

29-سەرمایە کارڵ مارکس-2006-سەلام عەبدوڵا ، کەژال حەمەرەشید ، شلێر عەزیز        

30-چوار وتاری شیشرۆن-رحمەت اللە مقدم مراغەای-2004-شۆڕش جوانڕۆیی ـ کامیل ئەحمەد بەگ

31-گفتوگۆیەک لەگەڵ هایدیگەردا -مارتن هایدیگەر-2005-د. محمد کمال      

32-عاریفانە  پاولۆ کۆیلیۆ (3)- 2006-یوسف محەممەد ـ کارا فاتیح

33-عاشقانە  پالۆ کۆیلیۆ-2006-یوسف محەممەد ـ کارا فاتیح

34-فەرهەنگى سۆفیا-ئۆتە بیوهمە-بەهرۆز حسن      

35-فەلسەفە ، ڕۆشنگەرى ، فێندە مێنتالیزم-هاشم سالح-2003              

36-فەلسەفە ڕۆشنگەری فێندەمێنتالیزم-هاشم ساڵح -2003-شوان ئەحمەد      

37-فەلسەفەى خۆراوایى-فەیلەسوف ویسترین-ئاوات احمد         

38-فەلسەفەى کۆچەرى-ئسبرێن-2005-هندرێن  

39-فەلسەفەى ناتوندو تیژى-دێڤید مەکرى نۆڵدز-2003-کامیل محمد قەرەداعى        

40-فەلسەفەى ئەخلاقى و کۆمەڵایەتى ئۆگۆستین-د .عەلى زەیعور-2006-خەبات عبدالله      

41-فەلسەفەی مارکسیزم-ڤ.پودوسیتنیک و یاخوت / ڤ. پودوسیتنیک و سبیرزکین-2007    وەرگێر لە عەرەبییەوە جەلال دەباغ     

42-فەیلەسوفە ڕۆژئاواییەکان و بزوتنەوە ئۆسوڵییە توندرشەوەکان-هاشم ساڵح-2006-هێمن مەحمود      

43-فەیلەسوفە مەزنەکان-براین ماگن-محەمەد کەریم     

44-فرید ریک نیتشە-عسمان یاسین-2000              

45-قوتابخانەی بوداپێست-جۆرج لۆکاچ، سامی نەعیر، فرانسوا رڤێر-2005-هادی محەمەدی

46- کانت-عیماد عبدالسلام -2005-پەژارە عبدالحمید  

47-کوردیزم -بێهزاد خۆشحاڵی -ئەفراسیاب گرامی 

48-کۆمەڵگای کراوە و دوژمنەکانی -بەرگی دووەم-کارل پۆل-2006-ئیدریس شێخ شەرەفی

49-کۆمەڵگای کراوە و دوژمنەکانی-بەرگی یەکەم -کارل پۆل-2006-ئیدریس شێخ شەرەفی 

50-کیر کەگۆڕ سەرەتایەک بۆژیان و فەلسەفەکەى-پۆڵ ستراترێن-2003-ئازاد بەرزنجى

51-لە پەرۆشەکانی ژیان-مسعود محەمەد                           

52-لە دەولەتی دەسەڵاتەوە تا دەولەتی عەقل-کەمال پولادی-2006-گۆران جمال رواندزی       

53-لودیفیگ فۆیەرباخ و کۆتایی فەلسەفەی کلاسیکی ئەڵمانی- مارکس  تێزەەکانی دەربارەی فۆیەرباخ -سالار رشەشید           

54-مارتن هایدگەر-کۆمەڵە نوسەرێکى ئینگلیزى-2003-اسماعیل کوردە    

55-ماکیا ڤیللى و بیرى ڕێنسانس- ڕامین جیهان بەگلو-2001-موسلیح ئیروانى    

56-مرۆڤ و دەوروبەری-مسعود محەمەد                           

57-مۆدێرنەو پۆست مۆدێرنە-پیتەر کریستۆ-2002-شۆڕش جوان ڕۆیى          

58-مێژووی فەلسەفە-هیگڵ-2005-عرفان مستەفا      

59-نامەیەک دەربارەی لێکبوردن-جۆن لۆک-2004-شۆڕش جوانڕۆیی ـ فەرشید شەریفی 

60-هەقیقەت و جوانی وانەکانی هونەرو فەلسەفەی هونەری-بابەک ئەحمەد-2008-مەسعود بابایی

61-هزرى ڕۆژئلوایى نوی-ئایزایا بەرلین-2000-کامیل محمد قەرەداعى        

62-هزری ناتوندوتیژی-رامین جەهان بەگلو-2002-مراد حەکیم         

63-هێگڵ و دوو لە قوتابییانی-عوسمان یاسین-2008              

64-وەهاى گوت زەردەشت-فرد ریک نێتشە-2001-عەلى نانەوا زادە  

65-ئاوابونی هزرە تۆباوییەکان لە رۆژئاوادا-ئایزایا بەرلین-2000-کامیل محەمەد قەرەداغی

66-ئایدیۆلۆژی ئەڵمانی -کارل مارکس و فردریک ئەنگڵز-2001-سەلام مارف       

67-ئەفلاتون-تۆماس بریکهاوس. نیکۆلاس دی سمیس. کۆراب کارپۆفیچ -2005-ئاوات ئەحمد

68-ئەفلاتوون-پۆل ستراتران-2008-کامەران حەسەن  

69-ئۆنتۆلۆجی بنەڕەتی و بوونی مرۆڤ-د. محەمەد کەمال-2007     

کتێبی رامیاری

 

کتێبی رامیاری

سەرجەم کتێبەکانی ئەم بەشە (105) کتێبە ئێستا

---

---

---

ژماره-ناوی کتێب-نووسەر-ساڵی چاپ-وەرگێر-تێبینی

---

1-بارودۆخی سیاسیی کوردستان 1880 ــ 1946-موجتەبا بورزوویی-2005-نازناز محەممەد عەبدولقادر

2-باڵە سیاسەکان لە ئیچرانی ئەمڕۆدا                                       

3-بەراورد لە نێوان رژێمە فدرالەکاندا-سەیوان کاکەڕەش-2002              

4-بەراییەکی دەزگای مخابراتی میت ی تورکی و دەوری لە پارێزگاریکردنی تورکیا 

5-بەڕێوەبردنی شاڵاوەکانی هەڵبژاردن-جوتیار عادل ئاکرەیی-2005              

6-بەڕێوەبردنی کۆبونەوەکان-محەمەد فەتحی-2007-محەمەد فاتح        

7-بەڵێنی لیبرالیزمی عەرەبی-تامارا کۆفمان ویتس-2005-بێوار عەبدولرەحمان         

8-بزاڤا سیاسی ل کوردستان 1908 ـ 1927-عەلی تەتەر نێروەیی-2002              

9-بیردۆزەی فەوزای دروستکەر-نەوزاد عوسمان-2007              

10-تورکیا و ئەوروپا ... کورد لەو بازنەیەدا-سامی شۆرش-2007              

11-تۆڕە جیهانییەکانی گەندەڵی   پیتەر ئایگن-2007 -ئومێد عوسمان     

12-تیرۆری نێودەوڵەتی-د. ئەحمەد محەمەد جەمال - د. ساڵح بەکر ئەلتەیار-2003 -کوێستان جەمال 

13-تیورەکانی سیستمە سیاسییەکان-د. کەمال مەنوفی-2007 -ئاوات ئەحمد       

14-تیۆری دەوڵەت و سیستەمە ڕامیارییەکان بەرگی دووەم-بەهادین ئەحمەد محەمەد        

15-تیۆری دەوڵەت و سیستەمە ڕامیارییەکان بەرگی یەکەم -بەهادین ئەحمەد محەمەد 

16-پرشۆژەی پارتی نەتەوەیی کورد-هاورێ باخەوان                          

17-پرۆژەی پێشنیارکراو بۆ دەستوری کوردستانێکی سەربەخۆ و سکۆلاریست-دارائەحمەد

18-پرۆژەی رۆژهەلاچتی ناوەرشاستی گەورە چەند خوێندنەوەیەکی کوردانە-مەجید ساڵح -2005   

19-پوکانەوەی دەوڵەتی کەمایەتی ئەزمونی سیاسی ی شیعەکان لە عیراق دا-فەرید ئەسەسەرد-2003 

20-پێکدادانی شارستانییەکان-سامۆیل . پ . هەنتینگتۆن-مامەند رۆژە       

21-جیۆپۆلەتیکی نوێ ی تورکیا ئیان. ئۆ. لێسەر ـ پاوول بی هێنر ـ جەی ئیف براون-2006-عەتا قەرەداخی 

22-حزبە سیاسییەکانی میسر-وەزارەتی کۆماری ئیسلامی ئیچران-2003-ئەژی گۆران و ئەحمەد قادر سەعید 

23-خوێندنەوەیەک بۆ مەسەلەی گۆڕانی سیاسی لە عیراق دا- ئەنوەر حسێن-2003     

24-خۆبەکۆیلە کردن-ئاتین دولا بۆتى-2005-و/لەئینگلیزییەوە /ڕێبوار سیوەیلى و موراد حەکیم  

25-دابڕان لە حیزب ولە تکردنی کۆمەلگا لە پیچناوی چیدا-سعید کاوە کوێستان -2007    

26-دادگای تایبەتب ئێراق دادگاییکیدنی سەدام و تاوانباران کۆمەڵێ رەخنە وپرسیار-شاخەوان شۆڕش-2004 

27-دامەزراندنی ئەمریکا و دەستوورەکەی-لیدیا بجورنلوند-2007-ئەبوبەکر خۆشناو 

28-دەربارەى دیموکراسى-ڕۆبەرت داڵ-2003-ئامانج عەزیز کەندى         

29-دەوڵەت و کۆمەڵگەی مەدەنی-ئەنتۆنیۆ گرامشس-2004-مامەند   

30-دنیاى ڕاستەقینەى دیموکراسى-سى .بى . عەلى مەعنەوەى تێهرن-2005-ئیسماعیل ئیسماعیل زادە 

31-دیموکراسى چییە شارەزایى لەگەڵ دیموکراسى دێڤید بیتهام وکێڤین بیل -2001 -کەریمى حسامى

32-دیموکراسی-عیماد عەلی-2002              

33-دیموکراسی بۆ هەمووان-د. حسەین بەشیر-حوسین موحمەممەدزادە     

34-رۆحی کورد لە بن دەستی ناسیۆنالیزم، ئیسلامیزم و مارکسیزم دا-ئازاد قەزاز-2007   

35- ڕۆژی شۆڕش یان ڕۆژی تیرۆر-هاورێ باخەوان-2003              

36-ڕیبازە سۆشیال دیموکرات و کۆمەلچگەی کوردەواری-نەوزاد عوسمان-2008              

37-ڕێبازێکی تر بۆ خەباتێکی تر لە پێناو ڕزگاربوونی کورد دا-سایکۆیۆلیتیک -2006 -   ئازاد قەزاز

38-ڕێگوزەرى بیرى سیاسى-سڤێن –ئێرک لیدمان-ئاسۆس کەمال     

39-ریفراندۆم باشترین شێوازی خەبات-تۆم گولبیرێ-2004-ئیدریس ئیبراهیم گەڵاڵەیی   

40-رێکحراوە نێودەوڵەتی و هەرێمییەکان -د. ئەحمد موسەوی-2002-عەلی قادر عوبێد  

41-رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان-2007-کارزان عومەر    

42-رێکخستن یەکێکە لە بنەما سەرەکی یەکانی چالاکی ی حزب-محمد مەنگوری-2002     

43-زمانە فەرمیەکان لە دەستوری وڵاتە فیدراڵیەکان- تاریق جامباز-2005              

44-سەرکۆماری کوردستان لە بەردەم دادگای ئێراندا-بەدرەدین ساڵح-2001              

45-سەرهەلدان و بەردەوامی حیزبە سیاسییەکان لە رۆژئاوا-حوجەتوڵا ئەیووبی-2007 -ئازاد وەڵەدبەگی

46-ستراتیژی سەربازی وباری هێزداریی ئەمریکا لە سەدەی 21 دا-ریچارد کاگلەر-2003-دلێر میرزا

47-ستراتیژی نەتەوەیی ئەمەریکا لە سەدەی 21-ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریکا-2005-دلاوەر عەبدوڵلا ـ مەجید ساڵح ـ تارا شێخ عەسمان

48-سیاسەت و حکوومەت لە ئەوروپادا  بەریتانیا، فەرەنسا، ئەلمانیا، ئیتالیا-د. احمد نقیب زادو-2007-عەلی مێرپەروەر  

49-سیاسەت و دیبلۆماسى یاداشتەکانى جیمس بیکەر- جیمس بیکەر-2002-سەهەند  

50-سیستەمی فیدراڵی ئەڵمانیا-محەمەد مێرگەسوری                                

51-شارەوانی، کارگێڕی و دیموکراسی-سەردار شەریف سندی                             

52-شەرعییەتی دەسەڵات و کارگێڕیی ئاسایشی نەتەوەیی-2007-سلێمان حوسێنی تاشان

53-شۆڕشی ئۆکتۆبەرو چارەنوسی چەند گەلێکی خۆرهەڵات-مەحمود رەزا ئەمین-2003

54-چەمک و پرینسیپەکانی دیموکراسی-بەکر سدیق-2003              

55-چەمکی بیرۆکەی دەوڵەت لە جوگرافیای سیاسی دا-فەرید ئەسەسەرد-2002              

56-گەلەئاى دۆلۆژیاى سیاسى هاوچەرخ  ڕەیدار لاشۆن-1999-ئاسۆس کەمال     

57-گەندەڵی لە سربیا   بۆریس بیگۆڤیچ و بۆشکۆ مییاتۆڤیچ-محەمەد مستەفا قەرەداغی   

58-گۆڕان و چاکسازی-کاوسێن بابەکر-2006              

59-گۆڕینی ڕژێم -کریستۆفەر هیچنس-حەمە ساڵح تۆفیق 

60-عەقڵى سەلیم-تۆماس پین-2003-پێشڕەو حسین     

61-عێراق لە دیکتاتۆرییەوە بۆ دیموکراسى-خەلیل عەبدوڵڵا -2005-کۆمەڵە وتار        

62-عیراقی نوێ-شەماڵ عەبدوڵڵا-2005              

63-فاشیزم چییە-هێنری میشێل-سمکۆ ناکام         

64-فیدرالیزم بۆ کورد- ئاسۆ حەسەن زاده-2005              

65- فیدرالیزم و ئۆتۆنۆمی- دیلمان محمەد-2002              

66-کارل فۆن کلاوزەڤتز-مایکل هۆوارد-2006-کەمال رەشید شەریف        

67-کەرکوک لە نێوان پیلان و خەمساردی دا-هێمن مەولود-2006              

68-کردنەوەی دەرگایەک بۆ باس لە سەر فیدرالیزم  ئۆرسۆلامونخ و هینزا لۆفەر            ناسر بابامیری

69-کورد و عروبە-بابەکر درشەیی-2005              

70-کوردایەتی لە نێوان دروشم و واقیعدا-نەوزاد عوسمان-2007              

71-کوردستان ناسنامەی من -هاوڕێ قەندیل-2006              

72-کوردو بنیاتنانی ئۆممەت-مارتن ڤان برۆینسن-2007-محەمەدی مشیر   

73-کۆڕینى ڕژێم-کریتۆڤەر هیچنى-2002-محەمەد حەمە سالح توفیق     

74-کۆمەڵ و سیستەمى دیموکراسى-حەمە دۆستان-2000-

75-کۆمەڵگا و شێواوی-زیرەک عەبدوڵڵا-2005-

76-کۆمەڵگەی مەدەنی  هێزێکی نۆێ-دامەزراوەی میهەن-2006-کۆسار فەتاحی     

77-کێشەی قەرەباخ لە نێوان ئازەربایجان و ئەرمەنستان دا-عەلی عەباسۆڤ ـ هارڤیتۆن چاخاتریان-2006-کەمال رەشید شەریف 

78-کێشەی کەرکوک و چۆنیەتی چارەسەرکردنی-د. رەفیق شوانی -2007              

79-لە پێناوی دێموکراسیدا-کاویچس بابەکر-2006              

80-لە دیکتاتۆرییەوە بۆ دیموکراسی-د. جین شارپ - 2007-کارزان محەمەد   

81-لە کییە هاردیەوە بۆ گۆردن براون-سلێمان عەبدولڵا یونس-2008              

82-لە نیویۆرک ەوە تا کابول-یوسف ئەبازەری ـ موراد فەرهادپوور -2003-مەنسوور تەیفووری ـ فەرهاد ئەمین پوور

83-لە هێگلەوە هەتا قاسملوو-ئیدریس ئەحمەدی-2008  

84-لیکدابڕان حوسێن بەخشی-2007 -             

85-ململانێی هەڵبژاردن-دەنیس کاڤاناک-ئەبوبەکر خۆشناو 

86-مۆدێرنە و ڕاسیزم جۆرج تەڕابیشى-2003-شوان احمد          

87-مێژووى هزرى سیاسى لەڕۆژ ئاوا-بەرگى دووەم-کەمال پولادى-2005-ئازاد وەلەد بەگى  و سیروان جەبار زەندى 

88-مێژووى هزرى سیاسى لەڕۆژ ئاوا- بەرگى سى یەم-کەمال پولادى-2005-ئازاد وەلەد بەگى  و سیروان جەبار زەندى -

89-مێژووى هزرى سیاسى لەڕۆژ ئاوا-بەرگى یەکەم -کەمال پولادى-2005-ئازاد وەلەد بەگى  و سیروان جەبار زەندى 

90-ناسیونالیزم و کەمینەکان لە سیاسەتی نێودەوڵەتان دا-جەودەت ئیسماعیل لوتفی ـ سیروان عارف-2002 -

91-ناسیۆنالیزم گۆرانکاری، تیۆری، ڕەخنە -ئەکرەمی میهرداد-2006              

92-ناکۆکیەکانى ناو سیاسەت-ماریاڤێندت هۆیەر وسیسلیا ئۆسە-2005-ڕێبوار ڕەشید      

93-نەتەوایەتی و دەوڵەتی نەتەوەیی-مۆنتسرات گیبرنا-2003-کەمال رەشید شەریف        

94-نوێبونەوە و هەڵبژاردن-بەکر سدیق-2006              

95-هەڵبژاردن شێوە و تایبەتمەندیەکانی-د. حوجەتوڵا ئەیووبی ـ ئەحمەد نەقیب زادە ـ دنیس کاوانک-2003-ئەبوبەکر خۆشناو 

96-هەڵوێستی حزبی تودە لە ئاست کێشە نەتەوایەتی گەلی کورد لە ئێران 1983 ـ 1941-د. یاسین سەردەشتی-2004 -              

97-هێندێک لە کێشە بنەڕەتی یەکانی قوتابخانەی کوردی سۆسیالیزم-جەمال نەبەز-2001   

98-ئاخێوی گفتمان رۆژهەڵاتناسی-ئەفراسیاب گرامی                        

99-ئاسایشی نەتەوەیی و ئاسایشی تۆڕەکان-عەلیرەزا گەنجی و پیتەر فلێمینگ و مایکێل ئیستۆل-عارف سەلیمی

100-ئامادەکردنی پلانی هەڵمەتی کارا بۆ هەڵبژاردن-ئۆدری ماک لاگن و جنیفەر ماورو-2003-عەبدوڵڵا عەتا  

101- ئایندەی ئاسایشی نەتەوەیی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا-نورا بێسنساهیل و دانیاڵ ل. بیمان-2007 -مەروان کاکل و هێمن غەنی    

102-ئەجندای ئەمریکا لە خۆرهەلاچتی ناوەڕاست پاش یانزەی سیبتەمبەر-برادلی.ا.تایر-2006-حەسەن سەید محەمەد

103-ئەفغانستان و پینج ساڵ دەسەلاِتی تالیبان-وحید مژدە-عەلی بیروەندی    

104-ئەو تیۆرانەی پەیوەستن بە وڵاتەوە-ێبور حەمە شریف                        

105-ئەو ئایدیایانەی کە دەستیان بە سەر جیهاندا گرت-مایکڵ ماندلبۆم-2006-گۆران سەباح غەفوور