كه ژاڵ ئاده می- ( سەقزی )ژیان نامە و شێعرەکانی

بۆ بیستن و یا داگرتنی( دانلۆد )شێعری کەژاڵ ئادەمی لە قەبارەی (فوڕمەت ) mp3  لە سەر ناوی شێعرەکان دا کرتە (کلیک ) فەرموون

به ر به یانی ئازادی--بوکی شیعر--ئاشقێکی نامۆ--کوچه تنهایی(فارسی)--خواب رنگین(فارسی)


كه ژاڵ ئاده می  ساڵی 1983 له شاری سه‌قز له رۆژهه‌ڵاتی كوردستان له دایك بوو. هه‌ر له ته‌مه‌نی منداڵیه‌وه‌ هه‌ستی بۆ شێعرو مۆسیقا بو. له ته‌مه‌نی 8 ساڵاندا ده‌ستی به خوێندنه‌وه‌ی شێعری كوردی كردو خوێندنو نوسینی كوردی له شێعره‌كانی مامۆستا قانع فێر بو. زۆر جار شێعره‌كانی ماموستا قانعی ئه‌كرد به گۆرانی و هه‌ستی پاكو ناسكی مناڵانه‌ی خۆی پێ ده‌رئه‌بڕی.

  كه ژاڵ ئاده می-كتێبخانه ی كوردی ئه وين   كه ژاڵ ئاده می-كتێبخانه ی كوردی ئه وين  

ساڵی 1998 ڕه‌وانه‌ی هه‌نده‌ران بوو له وڵاتی سوید نیشته‌جێ بو. له ته‌مه‌نی 15 ساڵاندا ده‌ستی به ژه‌ندنی ئامێری كه‌مان (ویۆلۆن) كردو له مه‌كته‌بی مۆسیقای "سه‌با" ده‌ستی به خوێندنی تێئۆری موزیك كرد.

كه‌ژاڵ له پاڵ مۆسیقادا خه‌ریكی شێعر نوسینیشه. كه‌ژاڵ بۆ خۆی ده‌ڵێ شێعر نزیكترین رفێقمه كه هه‌مو سكاڵاو ده‌رده‌دڵێكی لا ئه‌كه‌م. شێعره‌كانی كه‌ژاڵ له زبانی خۆیه‌وه وه‌ك ئافره‌تێك نوسراوه. گوێگر به بیستنی گۆرانیه‌كانی كه‌ژاڵ به باشی تێ ئه‌گا كه ئه‌و شێعرانه نۆسراوه‌ی ئافراتێكن و ئه‌وینو ئازارو هاوارو ئاواتی ژنێك تێیاندا خۆ ئه‌نوێنێ.

كاتێ مامۆستا عه‌لی شه‌كوری كه هه‌ر له سه‌ره‌تای كاری هونه‌ری كه‌ژاڵه‌وه مامۆستاو هانده‌رو یارمه‌تی ده‌ری بوه، تێ گه‌ی كه‌ژاڵ ده‌نگێكی به‌سۆزی هه‌یه پێشنیاری پێدا شێعره‌كانی خۆی ئاوێته‌ی مۆسیقا بكات و بیكات به به‌رهه‌مێک.

به‌رهه‌می جوانترین وشه یه‌كه‌مین به‌رهه‌می كه‌ژاڵه. ساڵی 2006 ده‌رچوه و له 6 گۆرانی پێك هاتوه. ‌‌‌‌‌مامۆستا عه‌لی شه‌كوری دانه‌ری ئاوازه‌كانه و گۆرانیه‌كان هۆنراوه‌ی كه‌ژاڵن

كه‌ژاڵ هه‌ستی خۆی بۆ شێعرو مۆسیقا به‌م وشانه ده‌رئه‌بڕێ :

" مۆسیقا هاژه‌ی دڵی پڕ هه‌سته و شێعر زایه‌ڵه‌ی هه‌ستێكی به‌سۆز. كاتێ كه پشكۆی شێعرو مۆسیقا پێكه‌وه ئه‌كه‌ونه گڕ گرتن، ئه‌و كاته‌یه كه جوانترین وشه‌كان له باوشی به‌تینی گۆرانیێكدا خۆیان ئه‌نوێنن. به‌رهه‌مه‌كانم پێشكه‌شی هه‌مو ئه‌و دڵانه‌ی ئه‌كه‌م كه بۆ ئازادی، بۆ عه‌شق و بۆ ئینسانیه‌ت لێ ئه‌ده‌ن. جوانترین وشه‌م پێشكه‌ش ئه‌که‌م به‌و هونه‌رمه‌ندانه و مامۆستایانه‌ی وا هونه‌رو مۆسیقا لایان به ڕێزه و بۆ په‌ره پێدانی تێ ئه‌كۆشن."........

 

عه‌بدولڕڕەحمان فه‌هیمی(دەروێش) سەقزی

کورده‌واری ئه‌ووڵاته سێحراوی و‌ شێعراو ی یه‌یه‌ که‌ هه‌موودیمه‌نه‌کانی پێکهاته‌ی سروشت،به‌وپه‌ڕی جوانی یه‌وه‌ بوونه‌ته‌ شێعرودره‌ختی شێعر له‌سیما و سه‌ماوزریوه‌وجریوه‌و کزه و  گڤه‌‌ و هاژه ‌و گمه‌ و شنه ‌و شانۆی ئه‌وان چرۆئه‌گرێ و ئه‌وانیش له بێشه‌ی ‌شێعردا کاریگه‌ر و خۆڕاگر و ره‌نگینتر و رازاوه‌تر و قه‌شه‌نگتر ئه‌بنه‌وه ‌و له‌هه‌وری دڵی شاعیردا‌ به‌رده‌وام باران ئاسا دائه‌بارنه‌ سه‌رگۆنا و رۆخساری پیره‌دایکی نیشتمانی کورده‌واری، دیاره‌ له‌م بواره‌دا گه‌لێ قه‌ڵه‌م هاتوونه‌ته‌ عه‌له‌م وبه‌رده‌وام خزمه‌تی حه‌زوتاسه‌و ئاوات وئاره‌زووه‌کانی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکیان کردوه‌که‌ له‌ نێو ئه‌وکۆمه‌ڵانه‌ی خه‌ڵک دا به‌شی گرینگ وهه‌ره رۆح‌ زه‌ریف وله‌ش شلک وناسکی کۆمه‌ڵ واته‌ مناڵان ومێرمنداڵان که‌متر هه‌وڵی بۆدراوه‌و له‌ راده‌ی پێویست خزمه‌تی گه‌شه‌ونه‌شه‌ی هزروبیری مناڵی کۆرد به‌سومبول هیماو داب ونه‌ریت و‌فه‌رهه‌نگ وزبانی دایکی خۆی نه‌کراوه‌ و ئه‌گه‌ریش ناو له‌منداڵان له‌شێعردا هاتبێت زۆرتر مناڵیان کردوه‌ته‌ بیانوو ومناڵ بوه‌ته‌ ئامرازوکه‌ره‌سه‌وپه‌یکی په‌یامبه‌ر بۆ گه‌وره‌کان….

له‌نێو ئه‌و خامه‌ ره‌نگینانه‌ی کوردستانی ئێران که‌ هه‌تا ئێستا هزروبیری له‌ باخچه‌ی مناڵاندا هاتوه‌ته‌ به‌ر به‌ڕێز کاک عه‌بدولره‌حمان فه‌هیمی (ده‌روێش)ه‌ که‌    ساڵی ۱۳۳۴هه‌تاوی له‌ گه‌ڕه‌کی (سه‌رچۆمی وڵیخان) له‌ شاری سه‌قز له‌ دایک بوه‌ خوێندنی سه‌ره‌تایی وناوه‌ندی و زانستگه‌ی له‌ شاره‌ کانی بانه‌و سه‌قزوسنه‌ ته‌واو کردوه

هه‌رله‌سه‌ره‌تای مناڵی یه‌وه‌ هۆگری ئه‌ده‌بیاتی کوردی بوه‌و ئێستا مامۆستای سه‌ره‌تایی یه‌و دواین ساڵی تێئه‌په‌ڕێنێت .

به‌رهه‌مه‌ چاپ وبڵاوکراوه‌کانی بریتین له‌:

۱-      شادی………….بۆمناڵان…شێعر

۲-      ئاشتی………….بۆمناڵان…شێعر

۳-      دنیای بێگه‌رد….بۆمناڵان…شێعر

۴-      کۆترومێرووله‌…بۆمناڵان…شێعر

۵-      ئازار…………..بۆمناڵان…چیرۆک

۶-      به‌یبوون…………………….شێعر

۷-      سێبه‌ری خه‌یاڵ……………..شێعر

۸-      سه‌فه‌رێک بۆ هه‌ولێر………سه‌فه‌رنامه‌

۹-      ته‌قیله‌……………………….هۆنراوه

۱۰- قسه‌ی خۆش باون نه‌بێ …ته‌نز

۱۱- کانی ئه‌وین…………….. باسێک له‌سه‌ر کانیاوی که‌س نه‌زان

۱۲- گردنبند ابی……………. (ملوانکه‌ی شین) وه‌رگێڕان

ئه‌وبه‌رهه‌مانه‌ی ئاماده‌ی چاپن:

۱-      شێته‌وژیره‌……………..بۆمناڵان…چیرۆک

۲-      ئاڵا… ………………….بۆمناڵان…چیرۆک

۳-      نیان وپه‌پووله‌…………..بۆمناڵان…چیرۆک

۴-      کاکڵ وتوێکڵ……………شیکردنه‌وه‌


نموونه‌ی شێعری عه‌بدولڕڕەحمان فه‌هیمی(دەروێش) سەقزی

 

به‌ره‌وئه‌وین

-----------------

شانه‌ به‌ تاکووببیته‌ هاوزمانی زوڵفی یار

خاڵ به‌ تاکوو ببیته‌ هاوده‌می لێوی نیگار

خۆلی رێ به‌ تاکوو بگری دامه‌نی دڵداره‌که‌ت

سوورمه‌ به‌ تاکوو ببیته‌ مه‌رهه‌می چاوی خومار

خۆنه‌پارێزی له‌ که‌یف وعه‌یش ونۆشی زاهیری

بۆمه‌له‌ک تاوس وه‌کووئاده‌م ده‌بیته‌ راوشکار

شه‌م ده‌سووتێت وده‌بێته‌ نوورورووناکی به‌شه‌و

چه‌نده‌ خۆشه‌ هه‌روه‌کوو شه‌م روونی که‌ی شه‌وگاری تار

داببارێنه‌ به‌سه‌ر خه‌ڵکا له‌ میوه‌ی زه‌ردوسوور

گه‌ربه‌ وێنه‌ی داری به‌ر بتکه‌ن هه‌موو ده‌م سه‌نگه‌ سار

په‌ڕپه‌ڕت که‌ن هه‌ر وه‌کوو گوڵ عه‌تری زۆرتریان ده‌یه‌

دابڕێژه‌ له‌عل ویاقووت گه‌ر له‌تت که‌ن وه‌ک هه‌نار

زه‌خمی نه‌شته‌رله‌ت له‌ تی کا دایڕنێ ئازای له‌شت

ناڵه‌که‌ت ئا‌هه‌نگی شادی بێت وه‌کوو سه‌نتووروتار

لامه‌ده‌ هه‌رگیز له‌رێگه‌ی چاکه‌ ،چابه‌ گیانه‌که‌م

باله‌گه‌ڵ نوقڵ ونه‌بات وقه‌ن ببیته‌ هاوقه‌تار

هه‌روه‌کوو “ده‌روێش” ئه‌گه‌ر ژینت سه‌راسه‌ر مه‌ینه‌ته‌

لێو به‌ خه‌نده‌و پێ که‌نین به هه‌رده‌سووڕێ رۆژگار


دووبه‌یتی هه‌ووه‌ڵی ئه‌م هۆنراوه‌ به‌فارسی له‌ مامۆستا مه‌لا کامیل نه‌قشبه‌ندی بوو له‌گه‌ڵ وه‌رگێڕانی ئه‌ودووبه‌یته‌ به‌کوردی کردمه‌ هه‌وێنی غه‌زه‌ڵه‌که‌.

 

(چرکه‌م دێ)‌ بۆ مناڵان ؛

--------------------------------

چرک چرک چرکه‌م دێ

ساڵ دوانزه‌مانگ فڕکه‌م دێ

هه‌م گه‌و‌ره‌م هه‌م بچووکم

‌هه‌م سه‌نگینم هه‌م سووکم

له‌سه‌رتاق داده‌نیشم

سووڕانه‌کاروئیشم

چوارچاره‌کی ته‌واوم

پێچ ومۆره‌ن هه‌ناوم

جار جار زڕه‌ی زه‌نگم دێ

به‌هێمنی ده‌نگم دێ

دنیا به‌من میزانه‌

ناوم چی یه‌ بیزانه‌؟!


(ئاشتی بۆ مناڵان…لاپه‌ڕه‌ی ۲۴)

 

(دایه‌گه‌وره‌)

-------------------------

دایه‌گه‌وره‌م زۆرجوانه‌

قژی ده‌که‌م به‌ شانه‌

په‌لکه‌کانی ده‌به‌ستم

له‌یاریده‌ی ناوه‌ستم

چاویلکه‌که‌ی بۆده‌سڕم

چی پێویست بێ بۆی ده‌کڕم

ده‌یشێلم هێدی وهێمن

ئه‌ویش هه‌ڵناکات بێ من

بۆم ده‌ڵێ چیرۆکی خۆش

خه‌مان ده‌کا فه‌رامۆش

به‌ لایه‌ی‌ لایه‌ی خۆشی ئه‌و

شه‌وچاوم ده‌چێته‌ خه‌و .


(دنیای بێگه‌رد…لاپه‌ڕه‌ ۱۸)

 

(دیان ئێشه‌)

-----------------

سۆران ددانی ئێشا

ئه‌مرۆ دوکتۆربۆی کێشا

دوێنێ شه‌وێ له‌به‌ر ژان

نه‌خه‌وتبوو تابه‌یان

دوای کێشانی ددانی

قه‌دری مسواکی زانی

وتی: له‌مه‌به‌دواوه‌

سستی ئه‌نێمه‌لاوه‌

دوانان خواردن هه‌موو ژه‌م

ددانم مسواک ئه‌که‌م

بائیتر قه‌ت نه‌یه‌شێ

دوکتۆربه‌گازنه‌یکێشێ.


(شادی بۆ مناڵان…لاپه‌ڕه‌ی۱۸)

مامۆستا مەلاو  ڕەحمانی یەکسانی (مەلا ڕەحمانی ئاواره‌)-سەقزی

 ساڵی ۱۳۲۰هه‌تاوی له‌ گوندی (ده‌گاگا)ی ناوچه‌ی سه‌رشیوی سه‌قز له‌ دایک بوه‌ له‌ ته‌مه‌نی حه‌وساڵیدا له‌لای مه‌لای ئاوایی “سێفه‌ تاله” ده‌ستی داوه‌ته‌ به‌ر خوێندنی کتێبه‌ سه‌ره‌تایی یه‌کانی ئه‌وکات که‌باوی سه‌رده‌م بوون،پاشان بۆ زانیاری زۆرتر‌ چوه‌ته‌ حوجره‌ی مزگه‌وتی گونده‌کان که‌ ئه‌وکات له‌ هه‌مووکوردستان ته‌نیا شوێنێک بوو هه‌میشه‌ودایم ده‌رکه‌ی ‌ ئاوه‌ڵا بوو بۆ زانیاری  هه‌ژاران که مه‌لاره‌حمان له‌ ئاوایی “باینجان” ه‌وه‌ ‌ گه‌ڕانی گوند به‌گوندوحوجره‌به‌حوجره‌ی ده‌سپێکردوئاوایییه‌کانی “قه‌به‌غڵووجه‌”وسماقڵوو”جه‌وشه‌ن” مزگه‌وته‌کانی”پێنجوێن”وهه‌ڵه‌بجه‌”و”شاره‌زوور”و”سلێمانی” شاهیدی ئه‌و هه‌وڵ وکۆششه‌ی “ئاواره‌”ی تامه‌زرۆی زانین وهۆگروئه‌وینداری ئه‌ده‌ب وهونه‌ر بون وهه‌ن‌…

مه‌لاره‌حمانی ئاواره‌ بێ هووده‌ نه‌بوه‌ نازناوی “ئاواره‌”ی بۆ خؤی هه‌ڵبژاردوه‌ هه‌ست به‌ بی به‌شی ونه‌بوونی وهه‌ژاری کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک و گڕوکڵپه‌ی به‌تین وتاوی بیری نه‌ته‌وایه‌تی تووشی چه‌رمه‌سه‌رێی زۆری کردوه‌ به‌ جۆره‌یه‌ک که‌ زیندان وشاخ وداخ و دووری وده‌ربه‌ده‌ری و کوێره‌وه‌ری زۆری دیوه‌…..

به‌ بیستن ودیتنی ناوی “مه‌لا ره‌حمان خه‌یات “وه‌ک که‌سایه‌تی “و’ جه‌فایی وئاواره”‌ یش وه‌ک  ناز ناوی ئه‌ده‌ب وهونه‌رئه‌توانین ژیانی مامۆستا دابه‌ش بکه‌ینه‌ سه‌ر دووکه‌سایه‌تی( نه‌ته‌وه‌یی وئه‌ده‌بی)‌ که‌ ئه‌گه‌ر نه‌ته‌وه‌یی دابنێین بۆ ده‌رفه‌تێکی دیکه‌ له‌ بواری ئه‌ده‌ب وهونه‌ردا ده‌کرێ به‌شێک له‌ به‌رهه‌می هه‌و‌ڵ وته‌قالای ئاماژه‌پێ بکه‌ین که‌وا سه‌ره‌ڕای چه‌رمه‌سه‌ری زۆری رۆژگار توانیویه‌تی دیوانه‌ شێعرێکی به‌که‌ڵک وپڕبایه‌خ بهۆنێته‌وه‌ که‌  له‌ لای بنه‌ماڵه‌که‌ی له‌شاری سه‌قزپارێزراوه‌وبه ‌داخه‌وه‌ هه‌تا ئێستا نه‌هاتوه‌ته‌ نێوکۆڕی کتێبخانه‌ی کوردی یه‌وه.

له‌و به‌شه‌ له‌ کتێبه که دا که‌ئاماده‌ی چاپکردنه‌ زۆرێکی زۆر شێعر هه‌ن که‌ مامۆستا به‌نازناوی (جه‌فایی)یه‌وه‌نووسیویه‌تی ‌‌له‌و شێعرانه‌دا به‌راستی هونه‌ری مامۆستا خۆی نواندوه‌وسه‌رجه‌م سه‌نعه‌ته‌ شێعری یه‌کان به‌ ئیماژو خه‌یاڵ ووێنه‌ی جوانه‌وه‌ که‌ ‌ئیلهامی له‌ خاڵ وخه‌ت وخه‌فه‌ت وخوێن وخه‌بات و خه‌ڵات و خه‌ڵک وخاکی پاکی کورده‌واری پێوه‌دیاره‌ ‌هاتوته ئاراوه که‌ نموونه‌ی ئه‌و هونه‌ره‌ به‌رزه‌ی مامۆستا له‌و شێعره‌ی خواره‌وه‌ ئه‌توانین به‌دی بکه‌ین .

مامۆستا مه‌لاره‌حمانی ئاواره‌ ئه‌وه‌نده‌ شه‌یدای هونه‌روئه‌ده‌بیات بوه له‌گه‌ڵ هاورێ یه‌کی به‌نازناوی (شه‌یدا) خۆی گه‌یاندوه‌ته‌ سلێمانی وته‌نانه‌ت وێنه‌یه‌کیشیان له‌گه‌ڵ مامۆستا (قانع) وهاورێکه‌ی (شه‌یدا) له‌ شاری سلێمانی پێکه‌وه‌ کێشاوه له‌بیره‌وه‌ری ئه‌و وێنه‌دا  مامۆستا ده‌ڵێت: له‌حوجره‌ومزگه‌وتی ئه‌وکات چه‌ن مانگێک له‌خزمه‌ت مامۆستا قانع دابووین رۆژێک وتمان مامۆستا فه‌رموو با بچین وێنه‌یه‌ک وه‌ک بیره‌وه‌ری پێکه‌وه‌ ره‌سم بکه‌ین فه‌رمووی: پێموابێ پێتان وایه‌ من که‌پیرم به‌م زوانه‌ ده‌مرم و ده‌ڵێن ده‌با هه‌تا نه‌مردوه‌ وێنه‌یه‌کی لێ هه‌ڵبگرین چاک بزان ئێمه‌ومانان بۆ خه‌ڵک ئه‌نووسین وله‌ گه‌ڵ خه‌ڵکداین و هه‌رکه‌سێک له‌ دڵی میلله‌ت دا بژی مه‌رگی نیه‌و وێنه‌یشی نه‌بێت هه‌تا هه‌تایه‌ هه‌ر ئه‌مێنێت!..

که‌ به‌داخه‌وه‌ مامۆستا ئاواره یش وه‌ک زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری شاعیران ونووسه‌رانی کوردستان مه‌رگ ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌ی پێ نه‌دا هه‌تا به‌رهه‌مه‌کانی له‌دووتۆی کتێب دا بدا له‌سه‌ر سینگ وبه‌رۆکی کتێبخانه‌ی کورده‌واری و‌ سه‌ره‌نجام له‌ خۆرنشینی رۆژی ۲۶مانگی گه‌لاوێژی ۱۳۷۴هه‌تاوی دا به‌ هۆی نه‌خۆشی کوت وپڕبۆهه‌میشه‌ ماڵئاوای کرد له‌ خه‌ڵک به‌گشتی وهونه‌روئه‌ده‌بیات به‌تایبه‌ت.. که جێی ئاماژه‌ پێ کردنه‌ له‌ماوه‌ی سێ ‌رۆژ رێ وره‌سمی پرسه‌و سه‌ره‌خۆشی دا کۆڕێکی شێعرو وتار خوێندنه‌وه هه‌رله‌ مزگه‌وتی (ر‌سوڵ اکڕم) له‌گه‌ڕه‌کی به‌ردبڕان له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی فه‌رهه‌نگی ئه‌ده‌بی و بنه‌ماڵه‌که‌ی به‌ڕێوه‌چوو ژماره‌یه‌کی به‌رچاو له‌ هه‌ستیاران به شێعرو په‌خشان به‌شداری ئه‌وخه‌مه‌گه‌وره‌بوون له‌وانه‌: خوالێخۆش بوو”شێخ نافێع مه‌زهه‌ر”به‌ڕێزان: عومورفاڕووقی’ده‌روێش فه‌هیمی”ره‌حیم لوقمانی”حه‌مه‌ساڵه‌ی سووزه‌نی”"ره‌ئوف گوڵ به‌ده‌ن” حه‌سه‌ن ئه‌مینی”مه‌لا سابیر”هادی هه‌رمێدۆڵ”… شێعرو وتاریان خوێنده‌وه‌ هه‌روه‌ها به‌رپرسی ئیداره‌ی ئیرشاد کاک عوسمان که‌ریمی و به‌رێز کاک عه‌لی په‌رته‌وی نوێنه‌ری شاره‌کانی سه‌قز‌و بانه له‌مه‌جلیسی شورای ئیسلامی ئه‌وده‌وره‌دایش دا به‌شدار بوون ‌. رۆحی به‌ به‌هه‌شتی به‌رین شادبێت.


 نموونه‌ی شێعری مامۆستا ئاوارەی سەقزی

 

رۆژی هیجرانم وه‌کووزوڵفـــــــــــــــــت ره‌ش و توولانییه‌

له‌نجـــــــــــــــــــــــــــــــه‌که‌ت بووکانیه‌ بۆکانیه‌ بۆکانیه‌

قه‌تره‌قه‌تره‌ی ئه‌شکی خوێنم سه‌رزه‌مینی کرد به‌گوڵ

به‌ختی گوڵدانی گڵه‌ گـــــــــــــــوڵدانی گوڵ گوڵ دانیه‌

بازی دڵ به‌ربوو له‌ده‌ستــــــــم زاغی په‌رچه‌م گرتیه‌وه

غه‌یری ئه‌و په‌نهانییه په‌نهانــــــــــــــــــــییه‌ په‌نهانییه‌

مه‌رکه‌بم ئه‌شقه‌وبیابانــــــــــــــــــــــم جه‌فا زادم غه‌مه

حاڵه‌تم بۆتانه‌ وه‌ک په‌روانـــــــــــــــــه بۆ‌ په‌روانییــــــــه‌

چه‌رخی دووری که‌سری په‌نجه‌ی کردووم سه‌دحه‌سره‌تا

چونکه‌ رێی ئه‌ولانییه‌ ئه‌ملانییه‌ ئیملانــــــــــــییــــــــــــه‌

جان فیدا لایه‌ق به‌من بوو تا له‌ لات مه‌قبــــــــــووڵه‌ بوو

قه‌دری زه‌ڕناسی نه‌ما ئه‌و جا نییـــــــه‌ ئه‌مجا نیـــــــــیه

دڵبـــــــــــــه‌رم وه‌عده‌ی له‌دووکوڵمی به‌ من داوه‌ سبه‌ی:

تابـــــــــــــــــــــــــــــــــــــزانن مه‌که‌ وافه‌ردانییه‌ فه‌ردانییه‌

چوومه‌ هێندووستــــــــانی په‌رچه‌م بۆ سوراخی دڵ به‌دڵ

دیده‌یـــــــــــــی شه‌هلا وتــــــــــــــــی: زیندانییه‌ زیندانییه

مامه‌ڵه‌ی بازا‌ڕی خاڵــــــــــــــی لێوی شه‌کـــــــکه‌رباری تۆ

لایه‌قی شاهانه‌ ئه‌م سه‌ودایــــــــه‌ بێ سه‌ودانیــــــــــــــیه‌‌‌‌‌‌

نیلووفه‌ڕ ئاشق به‌ ڕۆژه‌ بۆیه‌ گـــــــــــه‌ردن کـــــــه‌ج ئه‌کا

سینــــــــه‌ چاکه‌ دیده‌کـــه‌م گه‌ر چانه‌بـــــێ پێت چانیــیه‌

مایه‌یی پشکـــــــــــــووتنـــــی گوڵـــــــــــزاره‌ باران ونه‌سیم

باری من لاره‌ له‌بــــــــــــــێ تۆ وانیـــــــــــیه‌ قه‌ت وانیـــیه‌

کاشکی هه‌روه‌ک ره‌قـــــــــــــــیبت وه‌رگری ساغه‌ر ئه‌بووم

چاوه‌که‌ت بێمانــییه بۆ مانیـــــــــیه‌ بۆمانییـــــــــــــــــــــه‌؟

زه‌وقـــــــــــــی ناسازم به‌ سه‌وتــــی سازه‌که‌ی سازاوه‌ ساز

بۆیه‌ قه‌ولــــــــــم جانییه‌ مه‌رجانــــــــییه‌ مه‌رجانیــــــــــیه‌

وا له‌ کۆسارا” جه‌فایـــــی” مه‌دحـــــــــــی له‌یل ئینشائه‌کا

تا بڵــــــــێن: دێوانه‌یـــــــه‌ و دێوانه‌کــــــــه‌ی دێوانیــــــــیه


ئەم وەرگێڕانه ی مامۆستاش جوانه


جارێکیان ئاویک له کێو هاته خوار
له ڕێ به به ردێ گه وره بو دوچار
به نرمی وتی به و به رده سه خته
پیاوه تی ڕێگه ی پیاوی خۆشبه خته
ڕێگه م بۆ چوڵ که و ڕه قی مه نوێنه
توڵه ی نامه ردی په لارو جوێنه
به رد : به لافاوی زۆر قه د نه جوڵاوم
به ئاوی گه وره نه په شۆکاوم
تۆچی هه تاکوو له به ر تو لاچم
به قسه ی تۆ لێره تا ئه وێ ناچم
ئاو له وڵامی به رد نه بوو دڵ ته نگ
پونگی خوارده وه که وته سەر ڕووی سه نگ
هه ر به تێکوشان ئه گه ی به پایه
خۆشی و خۆشبە
ختی ئه که ی به مایه

 

گه‌زیزه‌ خه‌ون(ئه‌حمه‌د یاسینی پشکۆ)

ئه‌ی غه‌زه‌ڵ ئه‌مشه‌و له‌ دڵ خه‌م لابه‌ ده‌ی

بۆ دڵی  لێو رێژ  له‌ ژان  تۆ    مه‌یکه‌ده‌ی

شاز  ته‌واری  نێو  هه‌واری   خۆزگه‌کان

دای  له‌  ناخم  وا  بریقه‌ی   کوڵمه‌که‌ی!

من هه‌تا دێم  باسی  خاک و  خاڵ بکه‌م

چه‌ن هه‌زار چاو لێم ده‌بن بز وانه‌که‌ی!

خوێنی  ئه‌شق  و   نیشتمانم    تێکه‌ڵن 

هه‌ر له‌ خاک سه‌ر ده‌ر ده‌هێنێ کاڵه‌به‌ی

ره‌نگی  دنیا  زۆر  به‌ره‌و  گۆڕان  چووه‌

ئه‌شقه‌که‌ت  بۆمی  ئه‌تۆمه‌ له‌م سه‌ده‌ی!

لاوه‌   کوردی   ژێر چه‌پۆکه‌و  مه‌ینه‌تم

دور مه‌زانه‌ بیێ له‌ شاری  دڵمی  ده‌ی!

سه‌د  هه‌ڵه‌بجه‌  خوێن و زام و شیوه‌نم!

ژانی گه‌ل  چۆن  دابمرکێنم   به‌ مه‌ی!                                      

ساڵه‌هایه‌  وا  گزنگ   ئاسۆی   نه‌دی!

هه‌ر  به  ‌هه‌ورا  ئاسمانی  کروه ‌ ته‌ی!

بۆ  جیهانی   زیز  گه‌زیزه‌ی  خه‌ونه‌کان

مامه‌   قاله‌  هه‌سته‌وانێ    لێده‌   نه‌ی

گرشه‌   باوێژه‌  به‌  ئه‌شقی    گوڵ چرۆ

تا  هه‌ناری  سووری   هیوا  دێ  شنه‌ی

بێن گزنگ   باران  بکه‌ین   ک.د  به‌ گوڵ

بۆ  دڵی    ئازاده‌   پشکۆ    بانگه‌شه‌ی

بۆ هه‌رێمی  پڕ له‌ ئاخ  و  داخ  و  ده‌رد

زۆر   ئه‌مینم   من   ده‌بینم    گڕشنه‌ی

تۆی  ئه‌وینم  ده‌ی   بپڕژێنه  ‌ شه‌ماڵ

یاسینێ  بۆ  ئه‌م خه‌مانه‌م،  تابه‌که‌ی

وا  به‌هۆی   له‌یلایه ‌  واوه‌یلایه!‌  دڵ

شه‌نگه‌ڕۆژی  رێژنه‌ تیشکی نێو سنه‌ی       

 من  به‌ سۆران  یادگاری  خۆم  ئه‌ڵێم

 مه‌حوی ئه‌شقه ‌ ڕێژنه‌ی  ئه‌م  لێژنه‌ی

له‌م  سه‌ده‌ی   ئاتۆم و  باتۆمه‌   منم

زه‌رده‌ ره‌نگم وام له‌ بازنه‌ی  بازنه‌ی!




ئه‌حمه‌د یاسینی پشکۆ      20/7/91

شاعیرانی شاری سەقز و شێعرەکانیان

کۆ کراوه ی شێعری شاعیرانی سه قز




شێعرێکی هاوبەش

دو شێعر لە نیان فاتمی

ئازاد سه‌یدئیبراهیمی

چوار قۆڵي(یادگار-پشکو- ئاسۆ-ئه مين گه رديگلاني)

میلاد ئه‌مانوڵڵاهی(یادگار)

 مسته‌فا عه‌دنانی

عه‌لی حسه‌ینی

 یونس حسه‌ینی

هه‌ژان‌بابامیری

ئه حمه د یاسینی

به‌هار حسه‌ینی

ڕه‌وانشاد: ژیلا حسه ینی