مامۆستا مه‌دهۆش

 

ناوى ته‌واوى مه‌دهۆشى شاعیر "محه‌مه‌د عه‌لى محه‌مه‌دى حاجى مسته‌فاى قوربانی‌"یه ساڵى 1919 له‌ شارى سلێمانى له‌دایکبووه‌ و قۆناغه‌کانى خوێندنى سه‌ره‌تایى و ناوه‌ندى له‌ شارى سلێمانى ته‌واوکردووه‌.

 

مه‌دهۆش

 

له‌ته‌مه‌نى منداڵیدا شاگرد خه‌یات بووه‌، له‌ ساڵى 1939 ده‌ستى کردووه‌ به‌ هۆنراوه نووسین و یه‌که‌م هۆنراوه‌ى له‌ ساڵى 1940 له‌ ڕۆژنامه‌ى "ژین"دا بڵاوکردۆته‌وه‌ له‌ ژێر ناوى "به‌ عه‌شقى تۆ بریندارم" پیره‌مێردى نه‌مر که‌مێک ده‌ستکارى ئه‌م هۆنراوه‌‌ى بۆ کردووه‌.

ئه‌م شاعیرانه‌ زۆر کاریگه‌ر بوون له‌لاى مه‌دهۆش "نالى، گۆران، پیره‌مێرد، عه‌لى که‌مال باپیر"، كێشه‌ى ئه‌وین و بابه‌تى سۆزدارى به‌شێکى زۆرى له‌ هۆنراوه‌کانى داگیرکردووه‌، دیمه‌نى شاخه‌کانى کوردستان کاریگه‌رى هه‌بووه‌ بۆ نوسینى هۆنراوه‌کانى، ڕێڕه‌وى دانانى هۆنراوه و په‌یڕه‌وى شاعیر ده‌رده‌که‌وێت له‌ سه‌ره‌تادا ویستویه‌تى به‌شێوه‌ى کێشى عه‌رز و بابه‌تى کلاسیکى وه‌ک شیعره‌کانى "نالى" بێته‌ گۆڕپانه‌وه چه‌ند هه‌نگاوێکى سه‌رکه‌وتوانه‌ى ناوه، توانیویه‌تى سامانێکى نوێ و پێویست بخاته‌ سه‌ر  تۆمارى گه‌وره‌ى هۆنراوه‌ى کوردى، توانیویه‌تى هه‌نگاوێکى نوێ بهاوێت له‌ زمانى کچه‌کان خۆیانه‌وه‌ ده‌رباره‌ى خۆشه‌ویستى و جوانى و گیروگرفته‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانیان به‌ده‌ست کۆمه‌ڵ و نه‌ریتى دواکه‌وتوى کۆمه‌ڵه‌وه‌.

نموونه‌یه‌ك له هۆنراوه‌ی مه‌دهۆش

دایه‌گیان من سه‌یرى شێوه‌ى خۆم ئه‌که‌م له‌ جوان ئه‌چم
تۆش دڵم خـۆشــکه‌، به‌یانى جـه‌ژنه‌ بـۆ مـاڵان ئه‌چـم
خـۆ له‌گــه‌ڵ ئـاوێنــه‌کــه‌م دایــم به‌ره‌و ڕوى یـه‌کتریـن
ئـه‌مـگـرێتــه‌ باوه‌ش و ئـه‌و حــه‌ز ئـه‌کــا مــن لانه‌چم
هــه‌رچــى توشــم دڵ له‌ ڕێگــه‌ تێروپـڕ سـه‌یرم ئه‌کـا
وه‌خـته‌ هــه‌ر قـوتم بـده‌ن کـاتـێ به‌ره‌و ڕویان ئه‌چـم

مه‌دهۆشی شاعیر له‌ژیانی خۆیدا چه‌ندین به‌رهه‌می به‌ئه‌نجام گه‌یاندووه. له‌وانه‌ش:

1. هه‌میشه به‌هار - ساڵی 1941 تا 1982 شه‌ش جار چاپكراوه‌ته‌وه
2. دیوانی دڵ و گوڵ -  له‌ساڵی 1959دا چاپكراوه
3. دیوانی سه‌رگوڵ - ساڵی 1961 چاپكراوه
4. دیوانی شیرین - ساڵی 1962 چاپكراوه
5. دیوانی دڵی كچان - ساڵی 1967 چاپكراوه
6. چیرۆكی نه‌ریمان چی لێهات - ساڵی 1968 چاپكراوه
7. دیوانی دڵی كوڕان - ساڵی 1972 چاپكراوه
8. دیوانی یانه‌ی دڵان - ساڵی 1982 چاپكراوه

ئه‌م شاعیره‌ له‌ 26ى شوباتى ساڵى 1994 له‌ شارى سلێمانى کۆچى دواییكردووه‌.

فۆنت و نەرم ئامێری کوردی و بەرنامەی موبایل

 

 

فەرهەنگی کوردی بە فارسی و فارسی بە کوردی  بۆ کامپیۆتر

فه رهه نگی کوردی به فارسی بۆ موبایل(جاوا)

 

 

 

 


۷ فۆنتی تازەی کوردی

سڵاو خۆشەویستان!

بۆ ئەم جارە ۷ فۆنتی تازەم داناوە کە هەموویان یونیکوردن، ئەم فۆنتانەم زیاتر بۆ نووسینی پایان‌نامە و کتێب و گۆڤار داناوە.

دوای دابەزاندن، زیپەکەی بکەنەوە و فۆنتەکان دابەستن، لە وۆرددا سەرەتای هەموو فۆنتەکان بە (شاسەنەم...) دەست پێ‌دەکا.

کوڕە لە بیرتان نەچێ ئەگەر گرفتێک، کەم‌وکوڕییەک لە فۆنتەکاندا هەبن موشکوڵۆزمەی دنیا و قیامەتم بن ئەگەر پێم نەڵێن!!!

هەر سەرکەوتوو بن!

لینکی دابەزاندن(داگرتنی فۆنتی کوردی shasenem-bokan )


سەرچاوه:چالاکییه‌كانی محه‌مه‌دئه‌مين شاسه‌نه‌م




تەختەکلیلی کوردی بۆ ئەندرۆید


تەختەکلیلی کوردی بۆ ماک


ئەم گورزەیە هەردوو تەختەکلیلی ئارامی/ سۆرانی و لاتینی لە خۆوە گرتووە.
قەبارە : ۔114.85 ک.ب.۔

پرۆگرامی سه‌پۆرتی زمانی كوردی: ئه‌م پرۆگرامه‌ پێكهاتووه له فۆنتی كوردی یونیكۆد Unikurd web و كیبۆردی سۆرانی‌/ بادینی. ئاگ
قەبارە : ۔608.53 ک.ب.۔


ده‌توانيت ئه‌م كيبۆرده‌به‌كاربهێنيت بۆنوسينى كوردى به‌پيتى لاتينى و ده‌ست‌ده‌دات بۆ ویندۆزی (Windows 9x, NT, XP, 2000).
قەبارە : ۔99.09 ک.ب.۔


ئه‌م گورزەیە، کە لە 40 فۆنت پێکهاتووە، هه‌موو فۆنته‌كانی به‌یه‌كه‌وه لە خۆوە گرتووە.
قەبارە : ۔1.11 م.ب.۔ داگیراوە : ۔73821۔

ئه‌م پرۆگرامه‌ پێكهاتووه له فۆنتی كوردی یونیكۆد Unikurd web و دوو كیبۆردی سۆرانی‌/ بادینی ‌و كیبۆردی لاتینی ‌و چه‌ند فایل
قەبارە : ۔795.29 ک.ب.۔

یه‌كه‌م فۆنتی كوردییه كه به‌تایبه‌تی له‌سه‌ر بناغه‌ی Unicode بۆ زمانی كوردی درووستكرابێت.
قەبارە : ۔44.51 ک.ب.۔

۷ فۆنتی کوردی shasenem-bokan )

 

هه‌ژار

هه‌موو ساڵێك میلله‌تی كورد له 21ی مانگی شوباتدا یادی كۆچی دوایی هه‌ژاری موكریانی شاعیری نه‌ته‌وه‌ی و زانا و مێژوونووس ده‌كاته‌وه كه له ساڵی 1991دا له ته‌مه‌نی هه‌فتاساڵیدا كۆچی ماڵئاوایی كردووە

هه‌ژار

هه‌ژار ناوی عه‌بدولڕه‌حمانی شه‌رفكه‌ندییه‌ و له ساڵی 1921دا له دایك بووه له شاری مه‌هاباد خوێندوویه‌تی و بووه‌ته ڕووناكبیرێكی هوشیار و به‌‌شداری له دامه‌زراندنی كۆماری دیموكراتی مه‌هاباد به سه‌رۆكایه‌تی پێشه‌وا قازی محه‌مه‌د له 1946.01.22 كردووه و كه ئه‌و كۆماره ساوایه‌ش دوای یازده‌ مانگ ڕووخێنراوه، هه‌ژار ڕووی كردۆته كوردستانی باشوور و دواییش له شاری به‌غدا نیشته‌جێ بووه و بۆ پایزی 1947 بۆ چاره‌سه‌ر كردنی نه‌خۆشی كه تووشی سیل بوو، ده‌چێته لوبنان و دوای چاكبوونه‌وه‌ی ماوه‌یه‌ك له سوریا ده‌مێنێته‌وه دوای هه‌ڵگیرسانی شۆڕشی ئه‌یلوول له ساڵی 1961دا، مامۆستا هه‌ژار ده‌چێته پاڵ شۆڕشه‌كه‌ به سه‌ر كردایه‌تی بارزانی.

كاتێكیش كه ڕێككه‌وتتنامه‌ی 11ی ئاداری 1970 له نێوانی سه‌ركردایه‌تی شۆڕشی كورد و میری ئێراق مۆركرا، ناردرا به‌غدا بۆ ڕێكخستنی كاروباری یه‌كێتی نووسه‌رانی كورد كه تازه له 1970.02.10دا دامه‌زرا بوو، له كۆنگره‌یه‌كه‌ی ئه‌و یه‌كێتییه به سه‌رۆكی ده‌سته‌ی به‌ڕێوبه‌ر هه‌ڵبژێردرا و له هه‌مان كاتیشدا كرا به ئه‌ندام له كۆڕی زانیاری كورد و توانی له ساڵی 1972دا په‌رتووكی شه‌رفنامه‌ی شه‌رفخانی بتلیسی له فارسییه‌وه  بكاته كوردی و له چاپخانه‌ی كۆڕی زانیاری كورد چاپی بكات.

جگه له‌م په‌رتووكه به‌نرخه‌شی ئه‌م به‌رهه‌مانه‌شی چاپكردووه:

1- دیوانی هه‌ژار بۆ كوردستان- 1965   
2- به‌یتی سه‌ره مه‌ڕ - له ساڵی 1957 له شام چاپیكردووه
3- هۆزی له بیركراوی گاوان - له عه‌ره‌بییه‌وه كردوویه‌تیه كوردی و له نووسینی دوكتۆر مسته‌فا جه‌واده
4- دیوانی شێخ ئه‌حمه‌دی جزیری، ده‌ق و مانا لێكدانه‌وه
5- فه‌ره‌نگی هه‌مبانه بۆرینه "كوردی - كوردی - فارسی" له ساڵی 1995 چاپكراوه
6- په‌رتووكی چێشتی مجێوه‌ر - ئه‌مه‌یه یادداشته‌كانی خۆیه‌تی
7- وه‌رگێڕانی قورئانی پیرۆز بۆ سه‌ر زمانی كوردی

بە مەرگی خۆت قەسەم، زاهید، هەموو عومرت عوبوورێکە


بە مەرگی خۆت قەسەم، زاهید، هەموو عومرت عوبوورێکە
 مەقام و مەنزڵت، ئاخر، لەکن جەمعی قوبوورێکە

دڵم بەردە ئەگەر شاخە، بە چاوی سووکی مەنواڕێ
 بە خۆڕایی نەسووتاوە، ئەمیشە کێوی توورێکە

شوعاعی ڕووت لە گەردندا دیارە دڵ دەسووتێنێ
 بنازم بەم تەجەللایە، چ خورشید و بلوورێکە!

لە خەڵوەت هاتە دەر سۆفی، گڵ و بەردی بەسەرما دا
 مەکەن مەنعی لەبەر خەڵوە، ئەویش تازە غوروورێکە

غەمی چاوت لە چاومدا، هەمی قەددت لە سینەمدا
 لەبەر سستیی و زەعیفیی ئەو خەوێکە، ئەم خوتوورێکە!

بە زاهیر شادمانیمە لەبەر کەتمی هەموو دەردان
 کە 'نالی' گەر بناڵێنێ ئەمیش نەشئە و سوروورێکە

هەک کرانی persiangig.com و کێشەکانی

سڵاو و ڕێز بۆ هەموو دۆستان و  هاوڕێیانی کتێبخانەی کوردی ئەوین

بە داخەوە لە دوو حەوتووی ڕابردوودا سایتی persiangig.com لە لایەن هەکرەکانەوە هەک کرا و بو بە هۆی کێشە بۆ ئەندامانی

بە داخەوە ئێمەش تووشی ئەم کێشە بووین و قاپۆخی بیرۆکەکەمان شێواو و زیاتر لە یەک گیگا بایت لە فایلە   mp3 و pdf  کانمان  لە ناو چوون

لێرەدا لە هەموو تێکۆشەرانی فەرهەنگ و کولتووری نەتەوایەتی داواکارین لە ئاپلۆدی فایلە هەستیارەکانیان(حساس) لەم سایتەدا پارێز کەن چونکا هێمنایەتی (امنیت)ئەم سایتە زۆر لە خوارۆیە و لە ماوەی کەمتر لە ساڵێک سێ جار هەک کراوە

یادێک له هونه رمندی گه‌وره ی سه‌قز مامۆستا عه‌لی شۆخ که‌مان ناسراو به «برایانی زێ زێ»

کورده واری به هۆی به ر فراوانی هه مه لایه‌نه‌ی به‌شه فولکۆره که یه‌وه ، هه رده م کانگای سه رهه ڵدانی هونه‌رمه‌ندانێکی گه‌وره و بچووک بوه ، که له م نێوانه‌دابه‌شێکی زۆری ئه م هونه رمه‌ندانه ئاۆیته‌ی به‌شه فولکولوره‌که‌ی ئه م نه‌ته‌وه‌یه بوونه، جه‌ماوه‌رێک له م ئازیزانه سینه به سینه ئه‌م باره گرانه‌یان به مه‌ینه‌تی و مانووبوونێکی ئێجگار زۆر به کۆڵ کێشاوه و به پاراوی گه‌یاندویانه به نه‌وه‌ی نوێی ئیمرۆ و سه‌ربه‌رزانه ئه‌رکه‌که‌ی خۆیان به جێ هێناوه . له نێوان ئه‌م گه‌وره پیاوانه‌دا ، تاقمێکیان به‌ڕاستی ناوبانگێکی باشیان بۆ خۆیان ده‌سه به‌ر کردوه . برایانی زێ زێ ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ن که زۆربه‌ی زۆری کچان و کوڕانی ئه‌و ده‌می ئه م شاره به ده‌نگ و ده‌س و په‌نجه ڕه‌نگینه‌کانی ئه‌وان شایی و زه‌ماوندیان دهڕازایه‌وه و ئینجا ده‌چونه سه‌ر ماڵی به‌ختیان.

 


 هونه‌رمه‌ندی گه‌وره‌ی کورد مامۆستا عه‌لی شۆخ که‌مان ساڵی ۱۳۰۵ ی هه‌تاوی له بنه‌ماڵه‌یه‌کی ۵ که سیدا له شاری سه‌قز له دایک بوه ، برا گه‌وره‌که‌ی هه‌ر به مێر منداڵی کۆچی دوایی ئه‌کا و ماوه‌یه‌ک دوای ئه‌وه‌ش باوکی واته : میرزا شوکوروڵڵای شۆخ که‌مان که له ئه‌سڵدا سنه‌یی بوه کۆچی دوایی ئه‌کا،میرزا شوکوروڵڵا پیاوێکی به دین و زانا و خوێنده‌وار بوه و وه‌ک ده‌گێرنه‌وه هه‌ر ده‌م ویستوویه‌تی یارمه‌تی خه‌ڵک بدات . به مردنی باوکیان کاک عه‌لی که گه‌وره‌تره ده‌بێته گه‌وره و له‌و ته‌مه‌نه که‌مه‌یدا شان ده داته به‌ر کارکردن تا بتوانێ یارمه‌تی ده‌رێ بێت بۆ دایکی و خوشک و براکانی . خاتووفه‌ریده‌ی شۆخ که‌مان کچی ناوینی مامۆستا له‌و باره‌یه‌وه ده‌فه‌رمێ : له پیاوانی قه‌دیمیم بیستوه که ده‌ڵێن : باوکم هه‌ر له منالێه‌وه ده‌نگێکی زۆر خۆشی هه‌بوه ، گوایه ده‌نگ خۆشی له بنه ماڵه‌یاندا باو بوه چون کاک حسێنی براشی ده‌نگی خۆشه . باوکم هه‌ر که ئه‌م هونه‌ره‌ی له خۆ دا بینیوه له گهڵ کاک حسێنی برای ده‌ستیان به گۆرانی وتن کردوه و له‌م رێگه‌یه‌وه هه‌م یارمه‌تی بنه‌ماڵه‌که‌یان داوه و هه‌م هه‌نگاوێکی هونه‌ریشیان هه‌ڵگرتوه ، خاتوو فه‌ریده هه‌ر وه‌ها فه‌رمووی: به هه‌مو گرفتێکی که هه‌یبوه باوکم ده‌ستی له کارو باری هونه‌ری نه‌کێشایه‌وه و هاوڕێ له گهڵ کاک حسێن روژ له گهڵ ڕۆژ نێو بانگیان زیاتر و به‌رزتر ده بۆوه و ناوی بــرایانی زێ زێ که‌وته سـه‌ر زاری خه‌ڵک و ته‌نانه‌ت ئه‌م ناوبانگه سنووره‌کانیشی تێپه‌ڕ کرد ، تا ڕاده‌یه‌ک که ده‌توانم بڵێم ئێستاش که‌متر کوردێک له دنیادا هه‌یه که برایانی زێ زێ نه‌ناسێ و ئه‌مه هۆی شانازی من و براو خوشک و بنه‌ماڵه‌که‌مه . برایانی زێ زێ ناوبانگیک بوو که خه‌ڵکی نه‌جیب و قه‌در شناس و هونه‌ر دۆستی سه‌قز لێیان نان و ئه‌وانیش به ده‌نگه گه‌رمه‌که‌یان هه‌ر ده‌م له گه‌ڵ خه‌ڵک و ئاوێته‌ی تاڵی و خۆشی ژیانی ڕوژانه‌ی ئه‌و خه‌لکه ئه‌بوون و خۆیان له وان به جیا نه‌ئه‌زانی . له درێژه‌ی وت و ێژه که‌ماندا بووین که مه‌عسوومه خانم کچه چکۆله‌ی مامۆستا عه‌لی شۆخ که‌مانیش گه یشته لامان و ڕووی قسه له و کراو بهڕێزیان له و باره یه وه فه رمووی :باوکم وه ک هه ر گه نجێکی تر که وته بیری ژن هێنان و ماڵ پێکه وه نان ، ژنی هێنا و کوڕێکیشی لێ بوو به ناوی مه حیه دین که ئێستا له مهاباد ده ژی ، به لام ئه م ژیانه یان بۆ نه چوه سه ر و له یهکتر جیابوونه وه ، دوای ماوه یه ک دیسان ژنی هێناوه واته : دایکم فاتمه ی فه تاحی که ئیستاش هه ر له سه قز ئه ژی و خوا ته مه ن دریژی کات . باوکم به ڕه حمه ت بێ له گهڵ ئه وه ی که ده نگی خۆش بوو « زه ربی » زۆر به جوانیش لێده دا ، به هۆی هۆگری زۆری به گۆرانی وتن هه ندێ جار خۆی شێعری بۆ گۆرانیه کانی داده نا و له کۆڕ و کۆمه ڵه کاندا پێشکه شی لایه نگرانی ده نگه که ی ده کرد ، به ڕاستی ده بێ بوترێ هونه ر وه ک خوێن له ده ماره کانی ئه و پیاوه گه وره دا بوو ، مامۆستا به هۆی ئه وه وه که خۆی کوێره وه ری و مه ینه تی زۆری چێشتبو و هه ر ده م له بیری هه ژاراندابوو،زۆرجار یارمه تی ده دان و دیار بوو به و کاره ی ده گه شایه وه.ده نگی برایانی زێ زێ هه ر له زه ماوه ند و نه واره کاندا قه تیس نه کراو گه ییه رادیۆ و تلویزیۆنیش و له مهاباد و سنه شه وه بڵاو کرایه وه .
باوکم سالێ ۱۳۸۳ له ته مه نی ۸۷ سالێدا به هۆی نه خۆشینی شێر په نجه وه،دڵی پر له ئاواز و گۆرانی و تامه زرۆی مۆسیقای کوردی بۆ هه تا هه تایه له لێدان وه ستا و چریکه ی ده نگی کوژایه وه.هیچ کات له بیرم ناچێته وه له چه ن ڕۆژ به ر له مردنیه وه چاوه ڕێ سه ردانی لایه نگری ده کرد و ده یگوت :ده زانم له م ڕۆژانه دا بۆ سه ردانم دێن و منیش به شێک له بیره وه ریه کانمیان بۆ ده گێرمه وه تا تۆمار کرێ ،یان بنوسرێته وه بهڵام هیچ کات ئه و سه ردانه ڕووی نه دا و باوکم ئه ۆ ئاواته ی له گه ڵ خۆی برده ژێر خاکه وه.له دوای کۆچه دڵته زێنه که ی،ئه م باسه ئێجگار کاریگه ری له سه ر ڕۆح و ڕه وانم دانا که چه نه ها جار له سه ری گریاوم،هه ر بۆیه له م ڕێگه وه ئه مه وێ به لاینگرانی هونه ری کوردی بڵێم : ئه گه ر هونه رمه ندێکتان خوش ئه وێت ،هه تا ماوه ڕێزی لێ بگرن ، ئه گینا هه زار ته ندیس و یادمان به چاوپێکه وتنێک نابێ که،باوکی من وه ک ئاره زوویه ک بردیه ژیڕ خاک ، سپاس له ماندووبونه که ی



 بێهنازی ڕه سوڵی -خه لیلی سه عیدی دیار


سەرچاوە:ماڵپەڕی سەقز ئاوا

 

 

مەلا رەحمانی نعمت زادە (کۆی)

ئەم عالمە گەورەیە لە سالی 1210 هەتاوی لە کۆیە هاتووەتە دنیاوە بە مەلارەحمانی کۆی ناسراوە بەلام خزمەتێکی زۆری بە سەقز و دەورووبەری بەتایبەت گلتپە کردووە و هەر لە گلتپەش کۆچی دوای کردووە.
ئەو کاتەی مەلا رەحمانی کۆی لە سەقز بوە لە مزگەوتی دێمەکارانی سەقز دەرسی داوە دوای ئەوەش ئا‌‌‌‌غای سلێمانکەنی بردویانەتە ناوچەی سەرا وە لەوێش هەر دەرسی داوە لەدوای سەرا هاتووەتو گلتپە وەو لە سالی1270دا لە تەمەنی 60سالی دا گیانی لەدەس داوە.
خوا لێ خۆش بو لە قەزاوەتو ئەحکامی شەرعیدا زۆر یاریدەی خەلکی ئەم ناوچەی داوە.
هەروەها شێعرو پەخشانی زۆر جوانیشی لێ بەجێ ماوە کە ئەگەر دەستمان کەوت دایئەنێین.
بنەمالەی مەلا رەحمان ئێستا لە گلتپە دا عێلێکی گەورەن.

ناردراو لە لایەن کامیل لە گۆندی گلتپەی سەقزەوە
ئەگەر ویستت سەردانی ئەم وێبلاگەش کە
www.nsaragawra.blogfa.com
 
سپاس و ڕێزی تایبەت بۆ کاک کامل مورادی بۆ ناردنی ئەم چەن پارچە شێعرە  بۆ
ئیمەیلی كتێبخانەی كوردی ئه وين