هونهرمهند ئهسكهندهر عوسمان جامباز
وێنهكێشی هونهرمهندی به توانای شاری ههولێری دێرین مامۆستا ئهسكهندهر عوسمان جامباز، له ساڵی 1938دا له شاری ههولێر، چاوی ژیانی ههڵێناوه و له بنهماڵهیهكی كاسبكاری جامباز پهروهرده بوو.
خوێندنی قۆناغی سهرهتایی لهساڵی 1945دا له قوتابخانهی "ئیبن خهلهكان"ی سهرهتایی دهست پێكردووهو ئهو قۆناغهی بهزیرهكی بڕیوه بۆ تهواوكردنی خوێندنهكهی چووهته قوتابخانهی "ناوهندیی ههولێر"، كه له دوای شۆڕشی 14ی تهمموزی 1958دا ناونرا "ناوهندیی كۆماری" و ههر لهو ساڵهشدا خوێندنی ناوهندیشی تهواوكردووهو له پایزی 1958دا له خانهی مامۆستایانی سهرهتایی له ههولێر وهرگیراوه و لهسهر دهستی هونهرمهندی ناوداری شێوهكاریی مامۆستا جهواد ڕهسووڵ ناجی به تهواوی دهست و بازووی هونهری شێوهكاریی به هێزبووه گوندی "سیساوه"ی سهر به ناوچهی ههریر كراوه به مامۆستا و دوای ساڵێك سهبارهت به لێهاتوویی له هونهری شێوهكاریی، گوێزراوهتهوه بۆ ناوشاری ههولێر و له قوتابخانهی "ههولێری نموونهیی" كراوه به مامۆستای وانهكانی هونهری شێوهكاری له ههموو پۆلهكانی ئهو قوتابخانهی نموونهییهی، كه كرا بووه مهڵبهندی ڕاهێنانی قوتابیانی خانهی مامۆستایانی سهرهتایی له ههولێر.
مامۆستا ئهسكهندهر جامباز كوڕێكی كهڵهگهتی خوان و ڕێكوپێك بوو، تاكو سهرهتای نهوهدهكانی سهدهی ڕابردوو ههستی بههیچ نهخۆشیهك نهدهكرد. بهڵام دوای ئهو مێژووه ههستی به نهخۆشییهكی خراپ كرد و ڕۆژ به ڕۆژ تهندروستی بهڕهو خراپی دهچوو، هیچ چارهسهرییهك دادی نهدا تاكو ئهو هونهرمهنده بههرهداره له ڕۆژی 1994.08.18دا ههر لهشاره شیرنهكهی خۆی كۆچی دوایی كرد و ههموو هونهرمهندانی قهڵا و مناره و مامۆستا و ڕۆشنبیرهكان شارهكه له ڕێ و ناشتنی تهرمهكهی بهشداریان كرد.
ههر چهنده مامۆستا ئهسكهندهر بهڕواڵهت لهبهر چاومان ونبوو، بهڵام تابلۆ و كهڤاڵهكانی له بهرچاومان ون نابن و كهسایهتیهكهیشی له دڵ وێژدانی دۆست و یارانی ناسڕێتهوه و سوپاس بۆ یهزادن شوێن و پایهی هونهریی لهناو ڕۆڵهكانی بنهماڵهكهیدا بهچۆڵی نهماوهتهوه، چونكه كچێك و كوڕێكی وهكو باوكیان بههرهی هونهری وێنهكێشانی و شێوهكارییان ههیه و نهیانهێشتووه كاروانی هونهری شێوهكاری له بنهماڵهكهیاندا بپسێتهوه و بوهستێ.
ئهسكهندهر عوسمان و ژیانی هونهریی
مامۆستا ئهسكهندهر ئوسمان لهسهردهمی خوێندنی سهرهتاییهوه بههرهی هونهری وێنهكێشانی لێ بهدی كراوه و لهسهرهتادا لاسایی وێنهكێشه هونهرمهندهكانی ههولێری وهك مامۆستایان "دانیال قهساب" و "جهواد ڕهسوول ناجی" كردۆتهوه.
بهڵام كه گهیشتووهته قۆناغی خوێندنی خانهی مامۆستایان سوودێكی ڕاستهوخۆی له ئامۆژگاری و ڕێنماییهكانی مامۆستای بههرهداری شێوهكاریی جهواد ڕهسوول بگرێ و ڕووبكاته دیمه ڕهسهنهكانی ژیانی كوردهواری دهشتهكی به تایبهتی ژیانی كۆچهریی و لادێ نشینی و ئاژهڵداریی، چونكه بنهماڵهكهی جامباز بووه و تێكهڵاویی و پهیوهندیی به خهڵكی لادێ و كۆچهرییهوه ههبووه و ههر خهریكی كڕین و فرۆشتنی وڵاغ بووه. بۆیه ئهو لایهنهی له تابلۆكانی دا زاڵه و، له هونهری وێنهكێشانی پورتریتیش گهلێك دهست ڕۆیشتوو بووه.
یهكهمین تابلۆی مامۆستا ئهسكهندهر به ناوی "ژنه بۆڵی" بووه، ئینجا تابلۆ نایابهكانی "مانگادۆشین" و "ژنه دۆم" و، ئهگهر بمانهوێت ههندێك له تابلۆ هونهرییهكانی ئهم هونهرمهنده بههرهداره بدوێین، ئهوا دهبێ ئهم ڕاستیانه بڵێین كه له ماوهی ژیانی 56 ساڵیدا 300 تابلۆی نایابی كێشاوه و جگه لهمانهش مهرگی ناوهختی ماوهی نهداوه 16 تابلۆی بهر دهستی تهواو بكات و، ئهو هونهرمهنده بههرهداره لهساڵی 1962دا لهیهكهم پێشانگای هونهریی بهڕێوبهرایهتی پهروهردهی ههولێر به چهند تابلۆیهك بهشداریی كردووه و له ناو ههموواندا تابلۆی "ژنه بۆڵی" سهرهنجی تهماشاكارانی پێشانگاكهی ڕاکێشاوه و هونهر ناسان و ڕهخنهگران به تابلۆیهكی نایاب و سهركهوتوویان داناوه و پێشانگاكانی پهروهردهی ههولێر لهساڵانی 1965، 1966، 1967، 1968دا به تابلۆی نوێ و سهرنج ڕاكێش بهشداریی كردووه و لهساڵی 1982، 1983شدا بهشداری له فیستیڤاڵی ڕۆشنبیریی كوردی له هۆڵی میدیا لهشاری ههولێردا كردووهو هونهر پهروهران به وێنهكێشكی ڕیالیستی مهزنیان داناوه. لهو پێشانگایانهدا گهلێك تابلۆی مامۆستا ئهسكهندهر پهسنكراون و وهك نمووهی تابلۆی هونهری كوردی بردراون بۆ دهرهوهی كوردستان و ئێراق، لهوانه ئێستا كه 3 تابلۆی له ئیتاڵیا و 2 تابلۆشی له وڵاتی سوێدن و چهند تابلۆیهكێشی له شالیارێتی ڕۆشنبیریی ئێراقه له شاری بهغدا و چهندانی دیكهشی بوونهته خاوهنی هونهر دۆستان له ههولێر و سلێمانی و كهركووك و شارهكانی دیكهی كوردستان.
